Adhyaya 13

Verse 1

श्रीसूत उवाच । मंगलाख्ये महातीर्थे नरः स्नात्वा विकल्मषः । एकांतरामनाथाख्यं क्षेत्रं गच्छेत्ततः परम्

Śrī Sūta nói: Sau khi tắm gội tại đại thánh địa mang tên Maṅgala và trở nên sạch mọi cấu uế, người ấy nên tiếp tục đi đến thánh vực được gọi là Ekāntarāmanātha.

Verse 2

तत्र रामो जगन्नाथो जानक्या लक्ष्मणेन च । हनुमत्प्रमुखैश्चापि वानरैः परिवारितः

Tại đó, Rāma—Jagannātha, Chúa tể của vũ trụ—ngự cùng Jānakī và Lakṣmaṇa, lại được vây quanh bởi đoàn quân vānara do Hanumān dẫn đầu.

Verse 3

सन्निधत्ते सदा विप्रा लोकानुग्रहकाम्यया । विद्यते पुण्यदा तत्र नाम्ना ह्यमृतवापिका

Hỡi các brāhmaṇa, vì lòng muốn ban ân phúc cho muôn loài, Ngài luôn hiện diện nơi ấy. Ngay tại đó có một hồ thiêng ban phước đức, nổi danh với tên Amṛtavāpikā.

Verse 4

तस्यां निमज्जतां नृणां न जरांतकजं भयम् । अस्याममृतवाप्यां यः सश्रद्धं स्नाति मानवः

Đối với những ai dìm mình trong đó, không còn nỗi sợ phát sinh từ già nua và tử vong. Ai tắm gội trong Amṛtavāpī này với lòng śraddhā—

Verse 5

अमृतत्वं भजत्येष शंकरस्य प्रसादतः । महापातकनाशिन्यामस्यां वाप्यां निमज्जताम्

Nhờ ân phúc của Śaṅkara, người ấy được dự phần vào sự bất tử. Vì ao thiêng này diệt trừ cả đại tội; ai ngâm mình trong đó thì những tội lớn cũng tiêu tan.

Verse 6

अमृतत्वं हरो दातुं सन्निधत्ते सदा तटे । ।ऋषय ऊचुः । इयं ह्यमृतवापीति कुतो हेतोर्निगद्यते

Để ban sự bất tử, Hara luôn hiện diện nơi bờ ao. Các hiền triết thưa: “Vì cớ gì ao này được gọi là Amṛtavāpī (Ao Cam Lộ)?”

Verse 7

अस्माकमेतद्ब्रूहि त्वं कृपया व्यासशासित । तथैवामृतनामिन्या वापिकायाश्च वैभवम् । तृप्तिर्न जायतेऽस्माकं त्वद्वचोऽमृतपायिनाम्

Xin ngài, người được Vyāsa chỉ dạy, vì lòng từ bi hãy nói cho chúng tôi điều ấy, cùng vinh quang kỳ diệu của ao mang danh “Amṛta”. Chúng tôi, những kẻ uống cam lộ từ lời ngài, chẳng bao giờ thấy thỏa.

Verse 8

श्रीसूत उवाच । अस्या अमृतनामत्वं वैभवं च मनोहरम्

Śrī Sūta nói: Ta sẽ thuật về duyên cớ ao được mang danh “Amṛta”, cùng sự vĩ đại quyến rũ của ao ấy.

Verse 9

प्रवक्ष्यामि विशेषेण शृणुत द्विजसत्तमाः । पुरा हिमवतः पार्श्वे नानामुनिसमाकुले

Ta sẽ giảng rõ tường tận—hãy lắng nghe, hỡi các bậc brāhmaṇa tối thắng. Thuở xưa, gần Himavat, tại một miền đông đảo các bậc muni tụ hội—

Verse 10

सिद्धचारणगंधर्वदेवकिन्नरसेविते । सिंहव्याघ्रवराहेभमहिषादिसमाकुले

Nơi ấy được các bậc Siddha, Cāraṇa, Gandharva, chư Thiên và Kinnara lui tới phụng sự; lại đầy rẫy sư tử, hổ, lợn rừng, voi, trâu rừng cùng muôn loài khác.

Verse 11

तमालतालहिंतालचंपकाशोकसंतते । हंसकोकिलदात्यूहचक्रवाकादिशोभिते

Nơi ấy trải rộng với cây tamāla, cây cọ, hiṃtāla, champaka và aśoka; lại thêm rực rỡ bởi thiên nga, chim cuốc, các loài thủy điểu, chim cakravāka và nhiều loài khác.

Verse 12

पद्मेंदीवरकह्लारकुमुदाढ्यसरो वृते । सत्यवाञ्छीलवान्वाग्मी वशी कुंभजसोदरः

Được bao quanh bởi hồ nước phong phú sen, sen xanh, kahlāra và kumuda, nơi ấy có người em của Kumbhaja (Agastya) an trú—chân thật, nết hạnh cao, lời nói hùng biện và tự chế.

Verse 13

आस्ते तपश्चरन्नित्यं मोक्षार्थी शंकरप्रियः । त्रिकालमर्चयञ्छंभु वन्यैर्मूलफलादिभिः

Ngài ở đó, hằng ngày hành khổ hạnh—cầu giải thoát và được Śaṅkara yêu mến—mỗi ngày ba thời lễ bái Śambhu bằng lễ vật rừng như củ rễ và trái quả.

Verse 14

आगतान्स्वाश्रमाभ्याशमतिथीन्वन्यभोजनैः । पूजयन्नर्चयन्नग्निं संध्योपासनतत्परः

Ngài kính đãi những vị khách đến gần am thất bằng thức ăn rừng mộc mạc; ngài lễ bái Hỏa thần nơi lửa thiêng và chuyên tâm hành sandhyā-upāsanā vào các thời khắc giao hòa.

Verse 15

गायत्र्यादीन्महामंत्रान्कालेकाले जपन्मुदा । निद्रां परित्यजन्ब्राह्मे मुहूर्ते विष्णुचिंतकः

Vào đúng thời khắc, người hoan hỷ trì tụng các đại chân ngôn bắt đầu từ Gāyatrī; đến giờ brāhma-muhūrta, người bỏ giấc ngủ và nhất tâm quán niệm Viṣṇu.

Verse 16

स्नानं कुर्वन्नुषःकाले नमन्संध्यां प्रसन्नधीः । गायत्रीं प्रजपन्विप्राः पूजयन्हरिशंकरौ

Lúc bình minh người tắm gội, với trí an hòa cúi lạy sandhyā; trì tụng Gāyatrī, vị Bà-la-môn phụng thờ cả Hari và Śaṅkara.

Verse 17

वेदाध्यायी शास्त्रपाठी मध्याह्नेऽतिथिपूजकः । श्रोतापुराणपाठानामग्निकार्येष्वतंद्रितः

Người học Veda, tụng đọc śāstra; đến giữa trưa kính đãi khách; lắng nghe việc tụng đọc Purāṇa và không mệt mỏi trong các bổn phận liên hệ đến thánh hỏa.

Verse 18

पंचयज्ञपरो नित्यं वैश्वदेवबलिप्रदः । प्रत्यब्दं श्राद्धकृत्पित्रोस्तथान्यश्राद्धकृद्द्विजाः

Luôn chuyên tâm nơi năm đại tế (pañca-yajña), người dâng lễ Vaiśvadeva bali; mỗi năm làm śrāddha cho tổ tiên, và cũng thực hành các śrāddha khác dành cho bậc dvija.

Verse 19

एवं निनाय कालं स नित्यानुष्ठानतत्परः । तस्यैवं वर्तमानस्य तपश्चरत उत्तमम्

Như thế người trải qua thời gian, trọn lòng chuyên chú các nghi hành hằng ngày; sống như vậy, hạnh khổ tu của người trở nên tối thượng.

Verse 20

सहस्रवर्षाण्यगमञ्च्छंकरासक्तचेतसः । तथापि शंकरो नास्याययौ प्रत्यक्षतां तदा

Với tâm trí hoàn toàn chìm trong Śaṅkara, một nghìn năm đã trôi qua đối với ông; thế nhưng ngay khi ấy, Śaṅkara vẫn chưa ban cho ông sự hiện diện hiển lộ, thấy được trực tiếp.

Verse 21

ततस्त्वगस्त्यभ्रातासौ ग्रीष्मे पंचानिमध्यगः । भास्करं दत्तदृष्टिश्च मौनव्रतसमन्वितः

Rồi người anh/em của Agastya thực hành khổ hạnh mùa hạ giữa năm ngọn lửa, cố định ánh nhìn vào Mặt Trời và giữ giới nguyện im lặng.

Verse 22

तिष्ठन्कनिष्ठिकांगुल्यां वामपादस्य निश्चलः । ऊर्ध्वबाहुर्निरालंबस्तपस्तेपेऽतिदारुणम्

Ông đứng bất động trên ngón út của bàn chân trái, hai tay giơ cao, không nương tựa vào đâu, mà thực hành khổ hạnh vô cùng khốc liệt.

Verse 23

अथ तस्य प्रसन्नात्मा महादेवो घृणानिधिः । प्रादुरासीत्स्वया दीप्त्या दिशो दश विभासयन्

Bấy giờ Mahādeva, biển cả của lòng từ mẫn, hoan hỷ với ông và hiển hiện, lấy chính quang huy của mình chiếu rạng mười phương.

Verse 24

ततोऽद्राक्षीन्मुनिः शंभुं सांबं वृषभसंस्थि तम् । दृष्ट्वा प्रणम्य तुष्टाव भवानीपतिमीश्वरम्

Rồi vị hiền triết thấy Śambhu cùng Ambā, ngự trên lưng bò; thấy vậy, ông cúi lạy và tán thán Īśvara, đấng phu quân thiêng liêng của Bhavānī.

Verse 25

मुनिरुवाच । नमस्ते पार्वतीनाथ नीलकंठ महेश्वर । शिव रुद्र महादेव नम स्ते शंभवे विभो

Đạo sĩ thưa rằng: Kính lễ Ngài, bậc Chúa tể của Pārvatī, Nīlakaṇṭha Maheśvara. Ôi Śiva, ôi Rudra, ôi Mahādeva—kính lễ Ngài, Śambhu, Đấng bao trùm khắp muôn loài.

Verse 26

श्रीकंठोमापते शूलिन्भगनेत्रहराव्यय । गंगाधर विरूपाक्ष नमस्ते रुद्र मन्यवे

Ôi Śrīkaṇṭha, đấng phu quân của Umā, bậc cầm tam xoa; đấng hủy diệt con mắt của Bhaga, bậc bất hoại. Ôi Gaṅgādhara, ôi Virūpākṣa mắt rộng—kính lễ Ngài, Rudra với oai nộ hùng mãnh.

Verse 28

अंतकारे कामशत्रो देवदेव जगत्पते । स्वामिन्पशुपते शर्व नमस्ते शतधन्वने । दक्षयक्षविनाशाय स्नायूनां पतये नमः । निचेरवे नमस्तुभ्यं पुष्टानां पतये नमः

Ôi đấng diệt Thần Chết, kẻ thù của Kāma, Thần của chư thần, Chúa tể thế gian! Ôi bậc Chủ, Paśupati, Śarva—kính lễ Ngài, đấng cầm cây cung trăm nếp. Kính lễ Ngài, đấng phá tan tế lễ của Dakṣa; kính lễ Chúa tể của gân mạch. Kính lễ Ngài, Nicerava; kính lễ Chúa tể của những kẻ sung mãn và hưng thịnh.

Verse 29

भूयोभूयो नमस्तुभ्यं महादेव कृपालय । दुस्तराद्भवसिंधोर्मां तारयस्व त्रिलोचन

Con kính lễ Ngài mãi mãi, ôi Mahādeva, nơi nương tựa của lòng từ mẫn. Ôi Trilocana, xin đưa con vượt qua biển bhava khó bề qua khỏi này.

Verse 30

अगस्त्यसोदरेणैवं स्तुतः शंभुरभाषत । प्रीणयन्वचसा स्वेन कुंभजस्यानुजं मुनिम्

Được em trai của Agastya tán thán như vậy, Śambhu liền cất lời, dùng chính lời Ngài làm hoan hỷ vị hiền triết—người em của Kumbhaja (Agastya).

Verse 31

ईश्वर उवाच । कुंभजानुज वक्ष्यामि मुक्त्युपायं तवानघ । सेतुमध्ये महातीर्थं गंधमादनपर्वते

Īśvara phán: “Hỡi em của Kumbhaja (Agastya), bậc vô tội—nay Ta sẽ nói cho ngươi phương tiện đạt giải thoát (mokṣa). Giữa Setu có một đại thánh địa (mahātīrtha) tại núi Gandhamādana.”

Verse 32

मंगलाख्यस्य तीर्थस्य नातिदूरेण वर्तते । तत्र गत्वा कुरु स्नानं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि

Nơi ấy không xa thánh địa mang tên Maṅgala. Hãy đến đó và cử hành tắm gội thiêng (snāna); rồi ngươi sẽ đạt giải thoát.

Verse 33

तत्तीर्थसेवनान्नान्योमोक्षो पायो लघुस्तव । न हि तत्तीर्थवैशिष्ट्यं वक्तुं शक्यं मयापि च

Với ngươi, không có phương tiện đạt mokṣa nào dễ hơn việc phụng sự chính thánh địa ấy. Quả thật, ngay cả Ta cũng không thể nói trọn vẹn sự thù thắng độc nhất của tīrtha đó.

Verse 34

संदेहो नात्र कर्तव्यस्त्वयाद्य मुनिसत्तम । तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं यदीच्छसि भवक्षयम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng hiền sĩ, chớ khởi một mảy nghi ngờ nơi đây. Vậy nên, nếu ngươi mong sự đoạn tận của luân hồi (saṃsāra), hãy đến chính nơi ấy.

Verse 35

इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । ततो देवस्य वचनादगस्त्यस्य सहोदरः

Nói xong, Đức Bhagavān Īśa liền ẩn mất ngay tại đó. Rồi theo lời phán của Thần, người em ruột của Agastya cũng lên đường (thi hành mệnh lệnh).

Verse 36

गत्वा सेतुं समुद्रे तु गंधमादनपर्वते । ईश्वरणैव गदितं तीर्थं तच्छीघ्रमासदत्

Đi đến Setu giữa biển cả rồi hướng về núi Gandhamādana, ông mau chóng đến được tīrtha mà chính Īśvara đã phán truyền.

Verse 37

तत्र तीर्थे महापुण्ये स्नातानां मुक्तिदायिनि । एकांतरामनाथाख्ये क्षेत्रालंकरणे शुभे

Tại đó, nơi tīrtha đại phước—ban giải thoát cho người tắm gội—ở thánh địa cát tường mang danh Ekāntarāmanātha, viên ngọc trang nghiêm của vùng linh thiêng,

Verse 38

सस्नौ नियमपूर्वं स त्रीणि वर्षाणि वै द्विजः । ततश्चतुर्थवर्षे तु समाधिस्थो महामुनिः

Vị dvija ấy tắm gội nơi đó theo giới hạnh nghiêm cẩn trọn ba năm. Rồi đến năm thứ tư, bậc đại hiền nhập vào samādhi.

Verse 39

ब्रह्मनाड्या प्राणवायुं मूर्द्धन्यारोप्ययोगतः । प्राणान्निर्गमयामास ब्रह्मरंध्रेण तत्र सः

Tại đó, nhờ kỷ luật yoga, ông dẫn prāṇa-vāyu theo brahma-nāḍī lên đến đỉnh đầu, rồi khiến các prāṇa lìa thân qua brahma-randhra.

Verse 41

विनष्टाशेषदुःखस्य तत्तीर्थस्नानवैभवात् । मृतत्वमभूद्यस्मादगस्त्यानुजजन्मनः

Nhờ oai lực trang nghiêm của việc tắm gội tại chính tīrtha ấy, mọi khổ đau của ông đều tiêu tan; vì vậy, người sinh làm em của Agastya đã đạt sự xả thân—cuộc ra đi tối hậu khỏi đời hữu thân.

Verse 42

ततो ह्यमृतवापीतिप्रथाऽस्यासीन्मुनीश्वराः । अत्र तीर्थे नरा ये तु वर्षत्रयमतंद्रिताः

Vì thế, hỡi các bậc đại hiền, thánh địa này được lưu danh với tên “Amṛtavāpī”. Những người tại tīrtha này siêng năng giữ giới hạnh và hành trì không lười biếng suốt ba năm—

Verse 43

स्नानं कुर्वंति ते सत्यममृतत्वं प्रयांति हि । एवं त्वमृतवापीति प्रथा तद्वैभवं तथा । युष्माकं कथितं विप्राः किंभूयः श्रोतुमिच्छथ

Ai tắm gội tại đây thì quả thật đạt đến sự bất tử. Do vậy danh xưng “Amṛtavāpī” được truyền tụng, và ấy chính là thần lực thiêng liêng của nơi này. Hỡi các vị brāhmaṇa, ta đã nói với các ông rồi—còn muốn nghe điều gì nữa?

Verse 44

ऋषय ऊचुः । एकांतरामनाथाख्या तस्य क्षेत्रस्य वै मुने

Các ṛṣi thưa rằng: “Bạch hiền giả, trong thánh kṣetra ấy có một nơi mang danh ‘Ekāntarāmanātha’—”

Verse 45

कथं समागता सूत वक्तुमेतत्त्वमर्हसि । अस्माकं मुनिशार्दूल तच्छुश्रूषातिभूयसी

“Bạch Sūta, nơi ấy đã hiện hữu ở đó bằng cách nào? Ngài xứng đáng giảng rõ chân lý này. Hỡi bậc hùng sư giữa các hiền nhân, lòng chúng tôi khát khao được nghe điều ấy nay càng thêm mãnh liệt.”

Verse 46

श्रीसूत उवाच । पुरा दाशरथी रामः ससुग्रीवभिभीषणः । लक्ष्मणेन युतो भ्रात्रा मंत्रज्ञेन हनूमता

Śrī Sūta nói: Thuở xưa, Rāma—con của Daśaratha—cùng với Sugrīva và Vibhīṣaṇa, có em trai Lakṣmaṇa kề bên, và có Hanūmān tinh thông mưu lược, thiện xảo về mantra (đã đến đó).

Verse 47

वानरैर्बध्यमाने तु सेतावंबुधिमध्यतः । चिंतयन्मनसा सीतामेकांते सममंत्रयत्

Khi bầy vānara đang dựng cây cầu giữa lòng đại dương, Rāma—trong tâm tưởng nhớ Sītā—đã kín đáo bàn nghị nơi thanh vắng.

Verse 48

तेषु मंत्र यमाणेषु रावणादिवधं प्रति । उल्लोलतरकल्लोलो जुघोष जलधिर्भृशम्

Khi họ đang nghị bàn việc diệt trừ Rāvaṇa cùng bọn kia, biển cả gầm vang dữ dội; sóng cuộn trào, dâng lên hỗn loạn.

Verse 49

अर्णवस्य महाभीमे जृंभमाणे महाध्वनौ । अन्योन्यकथितां वार्तां नाशृण्वंस्ते परस्परम्

Khi tiếng gầm ghê rợn của đại dương dâng phồng thành đại âm vang như sấm, họ tuy nói với nhau mà chẳng nghe được lời của nhau.

Verse 50

ततः किंचिदिव क्रुद्धो भृकुटीकुटिलेक्षणः । भ्रूभंगलीलया रामो नियम्य जलधिं तदा

Bấy giờ Rāma như hơi nổi giận, ánh nhìn sắc bén vì mày chau lại; chỉ bằng điệu co mày ấy, Ngài liền chế ngự biển cả khi đó.

Verse 51

न्यमंत्रयत विप्रेंद्रा राक्षसानां वधं प्रति । एकांतेऽमंत्रयत्तत्र तैः सार्धं राघवो यतः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, khi ấy Ngài bàn định việc diệt trừ các rākṣasa; tại đó, nơi riêng vắng, Rāghava cùng họ hội nghị.

Verse 52

एकांतरामनाथाख्यं तत्क्षेत्रमभवद्विजाः । सोयं नियमितो वार्धी रामभ्रूभंगलीलया

Hỡi các Bà-la-môn, thánh địa ấy được gọi là Ekāntarāmanātha-kṣetra. Tại đây, chính đại dương cũng bị kiềm chế, bị ngăn lại bởi cử chỉ đùa vui nơi chân mày của Śrī Rāma.

Verse 53

अद्यापि निश्चलजलस्तत्प्रदेशेषु दृश्यते । एकांतरामनाथाख्यं तदेतत्क्षेत्रमुत्तमम्

Cho đến hôm nay, tại chính những vùng ấy, nước vẫn được thấy đứng yên bất động. Đây chính là thánh địa tối thượng mang danh Ekāntarāmanātha.

Verse 54

आगत्यामृतवाप्यां च स्नात्वा नियमपूर्वकम् । रामादीनपि सेवंते ते सर्वे मुक्तिमाप्नुयुः

Đến đây, tắm trong Amṛta-vāpī với giới luật đúng phép, họ phụng thờ Śrī Rāma cùng các hiển lộ thần linh khác; tất thảy đều đạt giải thoát (mokṣa).

Verse 55

अद्वैतविज्ञानविवेकशून्या विरक्तिहीनाश्च समाधि हीनाः । यागाद्यनुष्ठानविवर्जिताश्च स्नात्वात्र यास्यंत्यमृतं द्विजेंद्राः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ngay cả những người thiếu sự phân biệt của trí tuệ bất nhị (advaita), không có ly tham (vairāgya), không có tam-muội (samādhi), lại bỏ các nghi lễ như tế tự (yajña)—chỉ cần tắm tại đây cũng sẽ đạt đến cảnh giới Bất Tử (Amṛta).