Adhyaya 12

Verse 1

श्रीसूत उवाच । सीताकुण्डे महापुण्ये नरः स्नात्वा द्विजोत्तमाः । ततस्तु मंगलं तीर्थमभिगच्छेत्समाहितः

Śrī Sūta nói: Hỡi các bậc nhị sinh tối thắng, sau khi tắm gội tại Sītā-kuṇḍa đầy đại phước, người hành hương nên nhiếp tâm chuyên nhất rồi tiến đến thánh địa mang tên Maṅgala-tīrtha.

Verse 2

सन्निधत्ते सदा यत्र कमला विष्णुवल्लभा । अलक्ष्मीपरिहाराय यस्मिन्सरसि वै सुराः

Tại nơi ấy, nơi Kamalā—ái thê của Viṣṇu—luôn ngự kề bên, chư thiên đến hồ ấy để xua trừ Alakṣmī, tức mọi điều bất tường.

Verse 3

शतक्रतुमुखाः सर्वे समागच्छंति नित्यशः । तदेतत्तीर्थमुद्दिश्य ऋषयो लोकपावनम्

Tất cả chư thiên, do Śatakratu (Indra) dẫn đầu, thường xuyên hội tụ nơi ấy. Nhắm đến chính thánh địa tīrtha ấy—đấng tẩy tịnh các cõi—các bậc ṛṣi cũng đến hành hương.

Verse 4

इतिहासं प्रवक्ष्यामि पुण्यं पापविनाशनम् । पुरा मनोजवो नाम राजा सोमकुलोद्भवः

Ta sẽ thuật lại một thánh sử, công đức lớn và diệt trừ tội lỗi. Thuở xưa có một vị vua tên Manojava, sinh trong dòng Soma, tức Nguyệt tộc.

Verse 5

पालयामास धर्मेण धरां सागरमेखलाम् । अयष्ट स सुरान्यज्ञै र्ब्राह्मणानन्नसंचयैः

Ngài trị vì trái đất—vòng đai là đại dương—đúng theo dharma. Ngài thờ phụng chư thiên bằng các lễ yajña, và nuôi dưỡng các brāhmaṇa bằng kho lương thực dồi dào.

Verse 6

तर्पयामास कव्येन प्रत्यब्दं पितृदेवताः । त्रयीमध्यैष्ट सततमपाठीच्छास्त्रमर्थवत्

Mỗi năm, ngài làm lễ kavya (śrāddha) để làm thỏa lòng các thần linh tổ tiên. Ngài luôn thực hành nghi lễ dựa trên Tam Veda, và học kinh luận với sự thấu hiểu ý nghĩa.

Verse 7

व्यजेष्ट शत्रून्वीर्येण प्राणं सीदीशकेशवौ । अरंस्त नीतिशास्त्रेषु तथापाठीन्महामनून्

Nhờ dũng lực, ông chinh phục các kẻ thù và tôn kính Đấng Chúa thiêng—Īśa và Keśava—như chính sinh mệnh mình. Ông vững vàng trong các luận thư về chính trị trị quốc, lại còn học các bộ pháp điển thánh lớn (Manu) nữa.

Verse 8

एवं स धर्मतो राजा पालयामास मेदिनीम् । रक्षतस्तस्य राज्ञोऽभूद्राज्यं निहत कंटकम्

Vì thế, vị vua ấy cai trị cõi đất đúng theo dharma. Khi ngài bảo hộ quốc độ, vương quốc trở nên không còn “gai nhọn”—mọi tai ương và áp bức đều bị diệt trừ.

Verse 9

अहंकारोऽभवत्तस्य पुत्रसंपद्विनाशनः । अहंकारो भवेद्यत्र तत्र लोभो मदस्तथा

Nhưng rồi ngã mạn (ahamkāra) khởi lên trong ông, khiến con cái và phú quý bị tiêu vong. Nơi nào ngã mạn bén rễ, nơi ấy tham lam và men kiêu mạn cũng đồng thời sinh khởi.

Verse 10

कामः क्रोधश्च हिंसा च तथाऽसूया विमोहिनी । भवंत्येतानि विप्रेंद्राः संपदां नाशहेतवः

Dục vọng, sân hận, bạo hại, và lòng ganh ghét mê lầm—hỡi bậc tối thắng trong hàng brāhmaṇa—chính những điều ấy trở thành nguyên nhân làm tiêu hoại phúc lộc thịnh vượng.

Verse 11

एतानि यत्र विद्यंते पुरुषे स विनश्यति । क्षणेन पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धं चाखिलसंपदा

Ai mang những lỗi ấy trong mình thì người ấy diệt vong; chỉ trong khoảnh khắc, cùng con cháu và toàn bộ phú quý, đều sụp đổ tiêu tan.

Verse 12

बभूव तस्यासूया च जनविद्वेषिणी सदा । असूयाकुलचित्तस्य वृथाहंकारिणस्तथा

Trong ông dấy lên lòng ganh tỵ, luôn ôm sự thù ghét đối với mọi người. Tâm trí bị khuấy động bởi đố kỵ, và ông chìm trong ngã mạn hão huyền.

Verse 13

लुब्धस्य कामदुष्टस्य मतिरेवं बभूव ह । विप्रग्रामे करादानं करिष्यामीति निश्चितः

Đối với kẻ tham lam, bị dục vọng làm hoen ố ấy, liền nảy sinh quyết định: “Ta sẽ thu thuế nơi thôn xóm của các Bà-la-môn”—ông ta đã định như vậy.

Verse 14

अकरोच्च तथा राजा निश्चित्य मनसा तदा । धनं धान्यं च विप्राणां जहार किल लोभतः

Và nhà vua đã làm đúng như thế, sau khi đã quyết trong lòng. Vì lòng tham, ông quả thật đã chiếm đoạt của cải và lương thực của các Bà-la-môn.

Verse 15

शिवविष्ण्वादिदेवानां वित्तान्यादत्त रागतः । शिवविष्ण्वादिदेवानां विप्राणां च महात्मनाम्

Bị dục tình thúc đẩy, ông ta lấy đi tài vật dành cho việc thờ phụng Śiva, Viṣṇu và các thần linh khác; lại còn lấy cả của cải của những Bà-la-môn đại tâm, vốn sùng kính các vị thần ấy.

Verse 16

क्षेत्राण्यपजहारायमहंकार विमूढधीः । एवमन्याययुक्तस्य देवद्विजविरोधिनः

Trí tuệ bị ngã mạn làm mê muội, ông ta còn chiếm đoạt cả ruộng vườn đất đai. Thế rồi, gắn mình với điều phi nghĩa, chống đối chư thiên và hàng nhị sinh, ông bước vào con đường diệt vong.

Verse 17

दुष्कर्मपरिपाकेन क्रूरेण द्विजपुंगवाः । पुरं रुरोध बलवान्परदेशाधिपो रिपुः

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, khi quả báo đắng cay của những ác nghiệp tàn bạo đã chín muồi, kẻ thù hùng mạnh—chúa tể xứ ngoại bang—đến vây hãm thành đô.

Verse 19

गोलभोनाम विप्रेंद्राश्चतुरंगबलैर्युतः । षण्मासं युद्धमभवद्गोलभेन दुरात्मनः

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, có kẻ tên Golabha, đầy đủ bốn binh chủng; và vì Golabha tâm địa ác độc ấy, chiến tranh bùng cháy suốt sáu tháng.

Verse 20

वनं सपुत्रदारः सन्प्रपेदे स मनोजवः । गोलभः पालयन्नास्ते मनोजवपुरे चिरम्

Manojava cùng vợ và con trai rời bước vào rừng; còn Golabha ở lại rất lâu, cai trị trong thành Manojava.

Verse 21

चतुरंगबलोपेतस्तमुद्वास्य रणे बली । मनोजवोपि विप्रेंद्राः शोचन्स्त्रीपुत्रसंयुतः

Vị dũng tướng ấy, đầy đủ bốn binh chủng, đã đánh đuổi hắn khỏi trận địa; còn Manojava nữa—hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng—đau buồn ra đi, cùng vợ và con trai.

Verse 22

क्षुत्क्षामः प्रस्खलञ्छश्वत्प्रविवेश महावनम् । झिल्लिकागणसंघुष्टं व्याघ्रश्वापद भीषणम्

Kiệt quệ vì đói, lảo đảo vấp ngã mãi, ông bước vào đại lâm—vang rền tiếng dế thành bầy, và ghê rợn bởi hổ cùng các loài mãnh thú.

Verse 23

व्याप्तद्विरदचीत्कारं वराहमहिषाकुलम् । तस्मिन्वने महाघोरे क्षुधया परिपीडितः

Trong khu rừng vô cùng ghê rợn ấy—vang dậy tiếng kêu của voi, lại chen chúc bầy lợn rừng và trâu rừng—chàng bị cơn đói hành hạ dữ dội.

Verse 24

अयाचतान्नं पितरं मनोजवसुतः शिशुः । अंब मेन्नं प्रयच्छ त्वं क्षुधा मां बाधते भृशम्

Đứa trẻ, con của Manojava, khẩn cầu cha xin cơm; rồi lại van nài mẹ: “Mẹ ơi, xin cho con chút ăn; cơn đói đang hành hạ con dữ lắm.”

Verse 25

एवं स्वजननीं चापि प्रार्थयामास बालकः । तन्मातापितरौ तत्र श्रुत्वा पुत्रस्य भाषितम्

Thế rồi cậu bé cũng khẩn khoản cầu xin chính mẹ mình. Nghe lời con nói tại đó, cha mẹ đều bàng hoàng trong lòng.

Verse 26

शोकाभिभूतौ सहसा मोहं समुपजग्मतुः । भार्यामथाब्रवीद्राजा सुमित्रानाम नामतः

Bị nỗi sầu khổ phủ lấp, cả hai bỗng rơi vào cơn mê mờ. Khi ấy nhà vua liền nói với hoàng hậu, người mang danh Sumitrā.

Verse 27

मुह्यमानश्च स मुहुः शुष्ककंठौष्ठतालुकः । सुमित्रे किं करिष्यामि कुत्र यास्यामि का गतिः

Ông hết lần này đến lần khác rơi vào cơn mê mờ; cổ họng, môi và vòm miệng đều khô rát. Ông nói: “Sumitrā, ta phải làm gì? Ta sẽ đi đâu? Nương tựa nơi nào cho ta?”

Verse 28

मरिष्यत्यचिरादेष सुतो मे क्षुधयार्दितः । किमर्थं ससृजे वेधा दुर्भाग्यं मां वृथा प्रिये

Hỡi người yêu dấu, đứa con của ta bị cơn đói giày vò này chẳng bao lâu nữa sẽ chết. Vậy Đấng Tạo Hóa Vedhā đã nắn tạo ta vì cớ gì—chỉ để khiến ta khốn khổ uổng công sao?

Verse 29

को वा मोचयिता दुःखमेतद्दुष्कर्मजं मम । न पूजितो मया शंभुर्हरिर्वा पूर्वजन्मसु

Ai sẽ giải thoát ta khỏi nỗi sầu này, vốn sinh từ ác nghiệp của chính ta? Trong những đời trước, ta chẳng hề thờ phụng Śambhu (Śiva), cũng chẳng thờ phụng Hari (Viṣṇu).

Verse 30

तथान्या देवताः सूर्यविभावसुमुखाः प्रिये । तेन पापेन चाद्याहमस्मिञ्जन्मनि शोभने

Hỡi người yêu dấu, các vị thần khác nữa—khởi từ Sūrya và Vibhāvasu (Agni)—ta cũng chẳng kính thờ. Vì tội ấy, hỡi người đẹp, ngay trong đời này hôm nay ta mới lâm vào cảnh ngộ này.

Verse 31

अहंकाराभिभूतोऽस्मि विप्रक्षेत्राण्यपाहरम् । शिवविष्ण्वादिदेवानां वित्तं चापहृतं मया

Bị ngã mạn chi phối, ta đã chiếm đoạt ruộng đất của các brāhmaṇa; lại còn trộm cả tài vật đã hiến dâng cho chư thần—Śiva, Viṣṇu và các vị khác.

Verse 32

एवं दुष्कर्मबाहुल्याद्गोलभेन पराजितः । वनं यातोस्मि विजनं त्वया सह सुतेन च

Vì thế, do ác nghiệp chồng chất, ta đã bị Golabha đánh bại; nên ta cùng nàng và đứa con của chúng ta đã đến khu rừng vắng lặng này.

Verse 33

निरन्नो निर्धनो दुःखी क्षुधितो ऽहं पिपासितः । कथमन्नं प्रदास्यामि क्षुधिताय सुताय मे

Ta không có cơm ăn, không có của cải, lòng đầy khổ não—đói và khát. Làm sao ta có thể ban thức ăn cho đứa con trai đang đói của ta?

Verse 34

न मयान्नानि दत्तानि ब्राह्मणेभ्यः शुचिस्मिते । न मया पूजितः शंभुर्विष्णुर्वा देवतांतरम्

Hỡi người có nụ cười thanh khiết, ta đã không bố thí cơm ăn cho các bà-la-môn; ta cũng chẳng thờ phụng Śambhu (Śiva), hay Viṣṇu, hay bất cứ vị thần nào khác.

Verse 35

तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम् । न मयाग्नौ हुतं पूर्वं न तीर्थमपि सेवितम्

Vì tội ấy, hôm nay nỗi khổ này giáng xuống ta. Thuở trước ta chẳng dâng lễ hiến (āhuti) vào lửa thiêng, cũng chẳng hề phụng sự hay viếng thăm một thánh địa (tīrtha).

Verse 36

मातृश्राद्धं पितृश्राद्धं मृताह दिवसे तयोः । नैकोद्दिष्टविधानेन पार्वणेनापि वै प्रिये

Hỡi người yêu dấu, ta đã không làm lễ śrāddha cho mẹ, cũng không làm lễ śrāddha cho cha vào ngày giỗ của hai người—không theo nghi thức ekoddiṣṭa, và ngay cả theo nghi thức pārvaṇa cũng không.

Verse 37

कृतं न हि मया भद्रे भूरिभोजनमेव वा । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम्

Hỡi hiền thê, quả thật ta chưa từng sắp đặt việc thí thực dồi dào, đãi ăn rộng rãi. Vì tội ấy, hôm nay nỗi khổ này giáng xuống ta.

Verse 38

चैत्रमासे प्रिये चित्रानक्षत्रे पानकं मया । पनसानां फलं स्वादु कदलीफलमेव वा

Hỡi người yêu dấu, vào tháng Caitra, đúng ngày sao Citrā, ta đã không dâng thức uống pānaka mát lành; cũng chẳng bố thí trái mít ngọt, hay dù chỉ trái chuối.

Verse 39

तथा छत्रं सदंडं च रम्यं पादुकयोर्द्वयम् । तांबूलानि च पुष्पाणि चंदनं चानुलेपनम्

Cũng vậy, ta đã không dâng chiếc lọng đẹp có cán, không bố thí đôi dép pādūkā vừa ý, không dâng tāmbūla (trầu cau), hoa, và cũng chẳng cúng bột đàn hương để xoa thoa.

Verse 40

न दत्तं वेदविद्भ्यस्तु चित्रगुप्तस्य तुष्टये । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम्

Ta đã không bố thí cho các bậc thông hiểu Veda để làm vừa lòng Citragupta; bởi tội ấy, hôm nay nỗi khổ này đã giáng xuống ta.

Verse 41

नाश्वत्थश्चूतवृक्षो वा न्यग्रोधस्तिंतिणी तथा । पिचुमंदः कपित्थो वा तथैवामलकीतरुः

Ta đã không trồng cây aśvattha, cũng không trồng cây xoài, không trồng cây nyagrodha (đa), không trồng cây me; không trồng cây neem, cây kapittha (mộc qua Ấn), và cả cây āmalakī cũng không.

Verse 42

नारिकेलतरुर्वापि स्थापितोऽध्वगशांतये । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम्

Ngay cả cây dừa để đem lại sự an ổn cho khách lữ hành, ta cũng không trồng; bởi tội ấy, hôm nay nỗi khổ này đã giáng xuống ta.

Verse 43

सम्मार्जनं च न कृतं शिवविष्ण्वालये मया । न खानितं तटाकं च न कूपोपि ह्रदोऽपिवा

Ta đã không quét dọn, tẩy sạch trong đền thờ Śiva và Viṣṇu; cũng không cho đào ao, không làm giếng, thậm chí chẳng dựng lấy một hồ chứa nước nào.

Verse 44

न रोपितं पुष्पवनं तथैव तुलसीवनम् । शिवविष्ण्वालयौ वापि निर्मितो न मया प्रिये

Hỡi người yêu dấu, ta chẳng trồng vườn hoa, cũng chẳng gây một vườn tulasī; và ta cũng không dựng đền thờ cho Śiva hay Viṣṇu.

Verse 45

तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम् । न मया पैतृके मासि पितॄनुद्दिश्य शोभने । महालयं कृतं श्राद्धमष्टकाश्राद्धमेव वा

Vì tội ấy, hôm nay nỗi khổ này giáng xuống ta. Hỡi người đẹp, trong tháng dành cho tổ tiên, ta đã không làm śrāddha tưởng niệm các pitṛ—không làm nghi Mahālaya, cũng chẳng làm Aṣṭakā-śrāddha.

Verse 46

नित्यश्राद्धं तथा काम्यं श्राद्धं नैमित्तिकं प्रिये । न कृताः क्रतवश्चापि विधिवद्भूरिदक्षिणाः

Hỡi người yêu dấu, ta đã không làm śrāddha hằng ngày, không làm śrāddha kāmya theo dục nguyện, cũng không làm śrāddha naimittika theo dịp; lại cũng chẳng cử hành các kratu và yajña đúng nghi thức, với dakṣiṇā dồi dào.

Verse 47

मासोपवासो न कृतः एकादश्यामुपोषणम् । धनुर्मासेप्युषःकाले शंभुविष्ण्वादिदेवताः

Ta đã không giữ trai giới hằng tháng, cũng không nhịn ăn ngày Ekādaśī. Ngay cả trong tháng Dhanus, vào lúc rạng đông, ta cũng không lễ bái Śambhu, Viṣṇu và các vị thần khác.

Verse 48

संपूज्य विधिवद्भद्रे नैवेद्यं न कृतं मया । तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समा गतम्

Hỡi bậc cát tường, tuy ta đã cúng bái đúng theo nghi pháp, nhưng lại không dâng naivedya (lễ vật thức ăn). Vì tội ấy, hôm nay nỗi khổ này đã giáng xuống ta.

Verse 49

हरिशंकरयोर्नाम्नां कीर्तनं न मया कृतम् । उद्धूलनं त्रिपुण्ड्रं च जाबालोक्तैश्च सप्तभिः

Ta đã không xưng tụng danh hiệu Hari và Śaṅkara. Ta cũng không xoa tro thánh, không vẽ tripuṇḍra (ba vạch tro) theo truyền thống Jābāla với bảy lời dạy.

Verse 50

न धृतं भस्मना भद्रे रुद्राक्षं न धृतं मया । जपश्च रुद्रसूक्तानां पंचाक्षरजपस्तथा

Hỡi bậc cát tường, ta đã không đeo tro thánh, cũng không đeo chuỗi rudrākṣa. Ta không hành japa các Rudra-sūkta, và cũng không japa thần chú năm âm tiết.

Verse 51

तथा पुरुषसूक्तस्य जपोऽप्यष्टाक्षरस्य च । नैवकारि मया भद्रे नैवान्यो धर्मसंचयः

Cũng vậy, ta không hành japa Puruṣa-sūkta, cũng không japa thần chú tám âm tiết. Hỡi bậc cát tường, ta chẳng làm điều nào trong đó—cũng chẳng tích lũy thêm kho dharma nào khác.

Verse 52

तेन पापेन मे त्वद्य दुःखमेतत्समागतम् । एवं स विलपन्राजा भार्यामाभाष्य खिन्नधीः

“Vì tội ấy, hôm nay nỗi khổ này đã giáng xuống ta.” Than khóc như vậy, nhà vua với tâm trí sầu não đã nói cùng hoàng hậu của mình.

Verse 53

मूर्च्छामुपाययौ विप्राः पपात च धरातले । सुमित्रा पतितं दृष्ट्वा भार्या सा पतिमंगना

Hỡi các Bà-la-môn, chàng rơi vào cơn ngất và ngã xuống mặt đất. Thấy phu quân ngã gục, Sumitrā—người vợ tiết hạnh (pativratā)—bàng hoàng chìm trong sầu khổ.

Verse 54

आलिंग्य विललापाथ सपुत्रा भृशदुःखिता । मम नाथ महाराज सोमान्वयधुरंधर

Nàng ôm chàng mà than khóc thảm thiết, cùng với con trai đau đớn tột cùng: “Ôi đấng Nātha của thiếp, ôi Đại vương, trụ cột kiên cường của dòng Soma!”

Verse 55

मां विहाय क्व यातोऽसि सपुत्रां विजने वने । अनाथां त्वामनुगतां सिंहत्रस्तां मृगीमिव

“Bỏ thiếp cùng con thơ, chàng đi về đâu giữa khu rừng cô quạnh này? Thiếp theo chàng trong cảnh bơ vơ, như nai cái run sợ trước sư tử.”

Verse 56

मृतोऽसि यदि राजेंद्र तर्हि त्वामहमप्यरम् । अनुव्रजामि विधवा न स्थास्ये क्षणमप्युत

“Nếu chàng đã chết, hỡi bậc chúa của các vua, thì thiếp cũng sẽ lập tức theo chàng. Làm góa phụ, thiếp chẳng thể ở lại dù chỉ một sát-na.”

Verse 57

पितरं पश्य पतितं चन्द्रकांत सुत क्षितौ । इत्युक्तश्चंद्रकांतोऽपि सुतो राज्ञः क्षुधार्दितः

“Hãy nhìn, Candrakānta—phụ vương con đã ngã xuống đất!” Nói vậy xong, Candrakānta, hoàng tử của nhà vua, đang bị cơn đói dày vò, cũng bàng hoàng đau đớn.

Verse 58

पितरं परिरभ्याथ निःशब्दं प्ररुरोद सः । एतस्मिन्नंतरे विप्रा जटावल्कलसंवृतः

Ôm chầm lấy phụ thân, chàng lặng lẽ khóc không thành tiếng. Ngay lúc ấy, hỡi các bà-la-môn, một vị ẩn sĩ hiện đến—tóc bện rối và khoác y bằng vỏ cây.

Verse 59

भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुण्ड्रांकितमस्तकः । रुद्राक्षमालाभरणः सितयज्ञोपवीतवान्

Toàn thân ngài phủ bụi vibhūti (tro thiêng); trên đầu mang dấu tripuṇḍra. Ngài đeo tràng hạt rudrākṣa và được trang nghiêm bởi sợi yajñopavīta trắng sáng.

Verse 60

पराशरोनाम मुनिराजगाम यदृच्छया । तं शब्दमभिलक्ष्यासौ साधुसज्जनसंमतः

Bậc đại hiền tên Parāśara tình cờ đến nơi ấy. Nhận ra tiếng động kia, vị đáng tôn kính—được các bậc hiền thiện kính thuận—liền hiểu rõ điều đã xảy ra.

Verse 61

ततः सुमित्रा तं दृष्ट्वा पराशरमुपागतम् । ववंदे चरणौ तस्य सपुत्रा सा पतिव्रता

Bấy giờ Sumitrā thấy Parāśara đến, liền cúi lạy dưới chân ngài—nàng, người vợ trọn đạo pativratā—cùng với con trai của mình.

Verse 62

ततः पराशरेणेयं सुमित्रा परिसांत्विता । आश्वासिता च मुनिना मा शोचस्वेति भामिनि । ततः सुमित्रां पप्रच्छ शक्तिपुत्रो महामुनिः

Rồi Parāśara an ủi Sumitrā, vị ẩn sĩ trấn an rằng: “Hỡi bhāminī cao quý, chớ sầu muộn.” Sau đó, bậc đại hiền—con của Śakti—hỏi han Sumitrā.

Verse 63

पराशर उवाच । का त्वं सुश्रोणि कश्चासौ यश्चायं पतितोऽग्रतः

Hiền giả Parāśara nói: “Hỡi người nữ có dáng hông đẹp, nàng là ai? Và người kia là ai—kẻ đang ngã gục trước mặt chúng ta đây?”

Verse 64

अयं शिशुश्च कस्ते स्याद्वद तत्त्वेन मे शुभे । पृष्टैवं मुनिना साध्वी तमुवाच महामुनिम्

“Còn đứa trẻ này là gì đối với nàng? Hỡi người nữ cát tường, hãy nói cho ta sự thật đúng như bản tánh.” Được vị hiền giả hỏi vậy, người phụ nữ hiền hạnh liền thưa với bậc đại thánh tri.

Verse 65

सुमित्रोवाच । पतिर्ममायमस्याहं भार्या वै मुनिसत्तम । आवाभ्यां जनितश्चायं चंद्रकांताभिधः सुतः

Sumitrā thưa: “Bạch bậc tối thượng trong hàng hiền giả, đây là phu quân của thiếp, và thiếp quả thật là hiền thê của người. Còn đứa con trai này—do cả hai chúng thiếp sinh ra—mang danh Candrakānta.”

Verse 66

अयं मनोजवो नाम राजा सोमकुलोद्भवः । विक्रमाढ्यस्य तनयः शौर्ये विष्णुसमो बली

“Đây là vị vua mang danh Manojava, xuất thân từ Somavaṃśa (Nguyệt tộc). Ngài là con của Vikramāḍhya—hùng mạnh, và về dũng lực sánh ngang Viṣṇu.”

Verse 67

सुमित्रा नाम तस्याहं भार्या पतिमनुव्रता । युद्धे विनिर्जितो राजा गोलभेन मनोजवः

“Thiếp là hiền thê của ngài, tên là Sumitrā, một người vợ trọn đạo theo chồng. Trong chiến trận, vua Manojava đã bị Golabha đánh bại.”

Verse 68

राज्याद्भ्रष्टो निरालंबो मया पुत्रेण चान्वितः । वनं विवेश ब्रह्मर्षे क्रूरसत्त्वभयानकम्

Hỡi bậc Brahmarṣi, bị truất khỏi vương quyền và không nơi nương tựa, nhà vua—cùng ta và con trai—đã bước vào khu rừng ghê rợn, đáng sợ vì đầy những loài thú dữ tàn bạo.

Verse 69

क्षुधया पीडितः पुत्रो ह्यावामन्नमयाचत । निरन्नो विधुरो राजा दृष्ट्वा पुत्रं क्षुधार्दितम्

Người con bị cơn đói hành hạ đã xin chúng ta thức ăn. Nhưng nhà vua, cô quạnh và không còn lương thực, khi thấy con mình khổ sở vì đói…

Verse 70

शोकाकुलमना ब्रह्मन्मूर्च्छितः पतितो भुवि । इति तद्वचनं श्रुत्वा शोकपर्याकुलाक्षरम्

Hỡi Brāhman, tâm ông ngập tràn sầu khổ, liền ngất đi và ngã xuống đất. Nghe những lời ấy—mỗi âm tiết đều run rẩy vì bi ai—

Verse 71

शक्तिपुत्रो मुनिः प्राह सुमित्रां तां पतिव्रताम् । मनोजवस्य नृपतेर्भार्यामग्निशिखोपमाम्

Vị hiền triết, con của Śakti, đã nói với Sumitrā—người vợ tiết hạnh (pativratā) của vua Manojava—rực rỡ như ngọn lửa.

Verse 72

पराशर उवाच । मनोजवस्य भार्ये ते मा भीर्भूयात्कथंचन । युष्माकमशुभं सत्यमचिरान्नाशमेष्यति

Parāśara nói: Hỡi hiền thê của Manojava, chớ sợ hãi بأي điều gì. Quả thật, tai ương của các người sẽ sớm tiêu tan.

Verse 73

मूर्च्छां विहाय ते भद्रे क्षणादुत्थास्यते पतिः । ततः पराशरो विप्रः पाणिना तं नराधिपम्

Hỡi phu nhân hiền quý, khi rũ bỏ cơn ngất, phu quân nàng sẽ đứng dậy trong khoảnh khắc. Bấy giờ vị Bà-la-môn Parāśara đưa tay chạm đến bậc chúa của loài người ấy.

Verse 74

पस्पर्श मंत्रं प्रजपन्ध्यात्वा देवं त्रियंबकम् । ततो मनोजवो राजा करस्पृष्टो महामुनेः

Ngài chạm đến, khẽ tụng chân ngôn và quán niệm Đức Tryambaka, Đấng có ba mắt. Khi ấy, vua Manojava, được bàn tay bậc đại thánh chạm tới—

Verse 75

उत्थितः सहसा तत्र त्यक्त्वा मूर्च्छां तमोमयीम् । ततः पराशरमुनिं प्रणम्य जगतीपतिः । उवाच परमप्रीतः प्रांजलिर्विप्रसत्तमम्

Ngài lập tức đứng dậy tại đó, dứt bỏ cơn ngất tối tăm. Rồi bậc chúa tể cõi đất cúi lạy Muni Parāśara và, vô cùng hoan hỷ, chắp tay thưa cùng vị Bà-la-môn tối thượng.

Verse 76

मनोजव उवाच । पराशरमुने त्वद्य त्वत्पादाब्जनिषेवणात्

Manojava thưa rằng: “Bạch Muni Parāśara, hôm nay nhờ phụng sự đôi chân sen của Ngài—”

Verse 77

मूर्च्छा मे विगता सद्यः पातकं चैव नाशितम् । त्वद्दर्शनमपुण्यानां नैव सिध्येत्कदाचन

Cơn ngất của con đã tan ngay, và tội lỗi của con cũng đã bị diệt trừ. Với kẻ thiếu phước, darśana của Ngài chẳng bao giờ có thể đạt được trong bất cứ thời nào.

Verse 78

रक्ष मां करुणादृष्ट्या च्यावितं शत्रुभिः पुरात् । इत्युक्तः स मुनिः प्राह राजानं तं मनोजवम्

“Xin hãy che chở cho ta bằng ánh nhìn từ bi—ta đã bị kẻ thù xua đuổi khỏi thành trì từ thuở lâu xa.” Được thưa như vậy, vị hiền thánh liền nói với vua Manojava.

Verse 79

पराशर उवाच । उपायं ते प्रवक्ष्यामि राजञ्च्छत्रुजयाय वै । रामसेतौ महापुण्ये गंधमादनपर्वते

Hiền thánh Parāśara nói: “Hỡi Đại vương, ta sẽ chỉ bày phương tiện để thắng kẻ thù—tại Rāmasetu đại phúc, trên núi Gandhamādana.”

Verse 80

विद्यते मंगलं तीर्थं सर्वैश्वर्यप्रदायकम् । सर्वलोकोपकाराय तस्मिन्सरसि राघवः

Nơi ấy có Maṅgala Tīrtha ban mọi phú quý cát tường. Vì lợi ích của muôn cõi, Rāghava (Śrī Rāma) hiện diện tại hồ nước ấy.

Verse 81

सन्निधत्ते सदा लक्ष्म्या सीतया राजसत्तम । सपुत्रभार्यस्त्वं तत्र गत्वा स्नात्वा सभक्तिकम्

Hỡi bậc vương giả tối thượng, nơi ấy Ngài hằng ngự cùng Lakṣmī—Sītā. Vậy nhà vua hãy cùng con trai và hoàng hậu đến đó, tắm gội với lòng sùng kính.

Verse 83

वैभवात्तस्य तीर्थस्य नाशं यास्यत्यसंशयम् । मंगलानि च सर्वाणि प्राप्स्यसे न चिरान्नृप

Nhờ uy nghi của tīrtha ấy, tai họa của ngài chắc chắn sẽ tiêu tan. Và hỡi bậc quân vương, chẳng bao lâu ngài sẽ đạt được mọi điều cát tường.

Verse 84

विजित्य शत्रूंश्च रणे पुनर्भूमिं प्रपत्स्यसे । अतस्त्वं भार्यया सार्द्धं पुत्रेण च मनोजव

Sau khi chiến thắng kẻ thù nơi chiến địa, ngươi sẽ lại thu hồi đất đai của mình. Vì vậy, hỡi Manojava, hãy đi cùng hiền thê và con trai của ngươi.

Verse 85

गच्छ मंगलतीर्थं तद्गन्धमादनपर्वते । अहमप्यागमिष्यामि तवानुग्रहकाम्यया

Hãy đến Maṅgalatīrtha ấy trên núi Gandhamādana. Ta cũng sẽ đến, với lòng mong ban ân huệ cho ngươi.

Verse 86

पराशरस्त्वेवमुक्त्वा राजमुख्यैस्त्रिभिः सह । प्रायात्सेतुं समुद्दिश्य स्नातुं मंगलतीर्थके

Nói xong như vậy, Parāśara cùng ba vị vua bậc nhất lên đường hướng về Setu, với ý định tắm gội tại Maṅgalatīrtha.

Verse 87

राजादिभिः सह मुनिर्विलंघ्य विविधं वनम् । वनप्रदेशदेशांश्च दस्युग्रामाननेकशः

Cùng với nhà vua và những người khác, vị hiền triết vượt qua muôn dạng rừng sâu—qua các miền rừng và xứ sở, lại đi ngang nhiều làng mạc của bọn thảo khấu.

Verse 88

प्रययौ मंगलं तीर्थं गन्धमादनपर्वते । तत्र संकल्प्य विधिवत्सस्नौ स मुनिपुंगवः

Ngài đến Maṅgala Tīrtha trên núi Gandhamādana. Tại đó, sau khi lập saṅkalpa đúng nghi thức, bậc tối thượng giữa các hiền sĩ đã tắm gội theo pháp lễ.

Verse 89

तानपि स्नापयामास राजादीन्विधिपूर्वकम् । तत्र श्राद्धं च भूपालश्चकार पितृतृप्तये

Rồi ngài khiến nhà vua cùng những người khác tắm gội tại đó đúng theo nghi thức. Ngay tại nơi ấy, bậc quân vương cũng cử hành lễ śrāddha để làm thỏa lòng các tổ tiên (pitṛ).

Verse 90

तत्र मासत्रयं सस्नौ राजा पत्नीसुतस्तथा । ततः पराशरमुनिः सस्नौ नियमपूर्वकम्

Tại đó, nhà vua cùng hoàng hậu và hoàng tử tắm gội suốt ba tháng. Sau đó, hiền thánh Parāśara cũng tắm gội, giữ đúng các niyama (giới điều) đã định.

Verse 91

एवं मासत्रयं सस्नौ तैः साकं मुनिपुंगवः । मंगलाख्ये महापुण्ये सर्वामंगलनाशने

Như vậy, bậc đại hiền—đứng đầu các bậc ẩn sĩ—đã cùng họ tắm gội suốt ba tháng tại thánh địa (tīrtha) mang tên Maṅgalā, nơi đại phước và diệt trừ mọi điều bất tường.

Verse 92

क्षेत्रश्राद्धादिकं चापि तत्तीरे कुरु भूपते । एवं कृते त्वया राजन्नलक्ष्मीः क्लेशकारिणी

Muôn tâu Đại vương, xin cũng cử hành kṣetra-śrāddha và các nghi lễ khác ngay trên bờ ấy. Khi bệ hạ làm như vậy, hỡi đấng quân vương, Alakṣmī—kẻ gây khổ não—sẽ bị xua tan.

Verse 93

चत्वारिंशद्दिनं तत्र मंत्रमेकाक्षरं नृपः । तत्र तीर्थे जजापासौ मुन्युक्तेनैव वर्त्मना

Trong bốn mươi ngày tại đó, nhà vua trì tụng (japa) thần chú ekākṣara—một âm tiết. Ngay tại thánh địa ấy, ngài thực hành japa đúng theo phương pháp do vị hiền thánh truyền dạy.

Verse 94

एवमभ्यसतस्तस्य मंत्रमेकाक्षरं द्विजाः । मुनिप्रसादात्पुरतो धनुः प्रादुरभूद्दृढम्

Hỡi các vị Bà-la-môn, khi người ấy chuyên cần tu tập thần chú một âm ấy, nhờ ân phúc của bậc hiền triết, một cây cung vững chắc liền hiện ra ngay trước mặt.

Verse 95

अक्षयाविषुधी चापि खड्गौ च कनकत्सरू । एकं चर्म गदा चैका तथैको मुसलोत्तमः

Một ống tên vô tận cũng hiện ra—cùng với các thanh kiếm và những mũi tên bằng vàng; lại có một tấm khiên, một cây chùy, và cũng có một cây chày thượng hạng.

Verse 96

एकः शंखो महानादो वाजियुक्तो रथस्तथा । ससारथिः पताका च तीर्थादुत्तस्थुरग्रतः

Một chiếc tù và vang dội uy mãnh hiện ra; và một cỗ chiến xa có ngựa kéo cũng vậy—cùng người đánh xe và lá cờ—trỗi lên từ tīrtha trước mặt người ấy.

Verse 97

कवचं कांचनमयं वैश्वानरसमप्रभम् । प्रादुर्बभूव तत्तीर्थात्प्रसादेन मुनेस्तथा

Một áo giáp bằng vàng, rực sáng như ngọn lửa bừng cháy, cũng hiện ra từ tīrtha ấy—nhờ ân phúc của bậc hiền triết.

Verse 98

हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषणम् । तीर्थानां प्रवरात्तस्मादुत्थितं नृपतेः पुरः

Vòng cổ, vòng tay trên, vương miện, vòng tay, cùng các thứ trang sức khác, từ tīrtha tối thượng trong các tīrtha ấy trỗi lên, hiện ra trước mặt nhà vua.

Verse 99

दिव्यांबरसहस्रं च तीर्थात्प्रादुरभूत्तदा । माला च वैजयंत्याख्या स्वर्णपंकजशोभिता

Bấy giờ, từ tīrtha linh thiêng ấy hiện ra một ngàn y phục thần diệu; lại có vòng hoa mang danh Vaijayantī, rực rỡ với những đóa sen vàng.

Verse 100

एतत्सर्वं समालोक्य मुनयेऽसौ न्यवेदयत् । ततः पराशरमुनिर्जलमादाय तीर्थतः

Thấy tất cả như vậy, người ấy bèn bạch lại với bậc hiền triết. Khi ấy, Hiền giả Parāśara múc nước từ tīrtha.

Verse 101

अभ्यषिंचन्नरपतिं मंत्रपूतेनवारिणा । ततोऽभिषिक्तो नृपतिर्मुनिना परिशोभितः

Ngài lấy nước đã được chú nguyện bằng thần chú mà làm lễ quán đảnh cho nhà vua. Được bậc hiền triết gia trì, đấng quân vương liền rạng ngời uy quang.

Verse 102

सन्नद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

Vị vua trẻ ấy mặc giáp, sẵn sàng chiến trận—tay cầm kiếm, mang cung và tên—lại được trang sức bằng chuỗi ngọc, vòng tay, mũ miện, vòng cổ tay và các bảo sức khác.

Verse 103

दिव्यांबरधरश्चापि वाजियुक्त रथस्थितः । शुशुभेऽतीव नृपतिर्मध्याह्न इव भास्करः

Khoác y phục thần diệu và đứng trên chiến xa có ngựa kéo, đức vua rực sáng phi thường—tựa mặt trời giữa chính ngọ.

Verse 104

तस्मै नृपतये तत्र ब्रह्माद्यस्त्रं महामुनिः । सांगं च सरहस्यं च सोत्सर्गं सोप संहृति

Tại đó, đại hiền giả đã truyền cho vị quốc vương các thần khí của Phạm Thiên và chư thần khác—kèm theo các chi phần phụ trợ, những yếu chỉ bí mật, phép thức phóng xuất và phương pháp thu hồi (saṃhāra).

Verse 105

उपादिशच्छक्तिपुत्रः सुमित्राजानये तदा । मनोजवोऽथ मुनिना ह्याशीर्वादपुरःसरम्

Như vậy, con của Śakti (Parāśara) đã giáo huấn vua Sumitrājāna khi ấy. Rồi Manojava, đặt lời chúc phúc của bậc hiền giả lên hàng đầu, tiến bước thi hành sứ mệnh.

Verse 106

प्रेरितो रथमास्थाय प्रणम्य मुनिपुंगवम् । प्रदक्षिणीकृत्य तदाभ्यनुज्ञातो महर्षिणा

Được thúc giục tiến lên, chàng lên xe chiến; đảnh lễ bậc thượng thủ các hiền giả và đi nhiễu pradakṣiṇā, rồi được đại ṛṣi ban phép rời đi.

Verse 107

सार्द्धं पत्न्या च पुत्रेण प्रययौ विजयाय सः । स गत्वा स्वपुरं राजा प्रदध्मौ जलजं तदा

Cùng với vợ và con trai, chàng lên đường cầu thắng lợi. Khi về đến kinh thành của mình, nhà vua liền thổi tù và ốc (śaṅkha) khi ấy.

Verse 108

ततः शंखरवं श्रुत्वा गोलभस्तु ससैनिकः । युद्धाय निर्ययौ तूर्णं मनोजवनृपेण सः

Bấy giờ, nghe tiếng rền vang của ốc tù và, Golabhastu cùng toàn quân liền mau chóng xuất trận để giao chiến với vua Manojava.

Verse 109

दिनत्रयं रणं जज्ञे गोलभेन नृपस्य वै । ततश्चतुर्थे दिवसे गोलभं तु ससैनिकम्

Suốt ba ngày, trận chiến dữ dội giữa nhà vua và Golabha bùng lên không dứt. Đến ngày thứ tư, nhà vua đã khuất phục Golabha cùng toàn quân của hắn.

Verse 110

मनोजवो नृपो युद्धे ब्रह्मास्त्रेण व्यनाशयत् । ततः सपुत्र भार्योऽयं पुरं प्राप्य निजं नृपः

Trong chiến trận, vua Manojava dùng Brahmāstra—thánh khí của Phạm Thiên—mà diệt kẻ thù. Sau đó, nhà vua trở về thành của mình cùng hoàng hậu và hoàng tử.

Verse 111

पालयन्पृथिवीं सर्वां बुभुजे भार्यया सह । तदाप्रभृति राजासौ नाहंकारं चकार वै

Cai trị và gìn giữ toàn cõi địa cầu, nhà vua hưởng phúc thịnh vượng cùng hoàng hậu. Từ đó về sau, vua không còn buông mình vào ngã mạn.

Verse 112

असूयादींस्तथा दोषान्वर्जयामास भूपतिः । अहिंसानिरतो दांतः सदा धर्मपरोऽभवत्

Nhà vua từ bỏ các lỗi lầm, bắt đầu từ lòng ganh ghét. Chuyên tâm nơi ahiṃsā, tự chế, người luôn một mực hướng về dharma.

Verse 113

सहस्रं वत्सरानेवं ररक्ष स महीपतिः । ततो विरक्तो राजेन्द्रः पुत्रे राज्यं निधाय तु

Như vậy suốt một ngàn năm, bậc chúa tể địa cầu đã gìn giữ vương quốc. Rồi khi lòng ly tham khởi lên, nhà vua trao ngôi báu cho con trai.

Verse 114

जगाम मंगलं तीर्थं गन्धमादनपर्वते । तपश्चचार तत्रासौ ध्यायन्हृदि सदाशिवम्

Ngài đã đến tirtha cát tường mang tên Maṅgala trên núi Gandhamādana. Tại đó, ngài tu khổ hạnh, trong tim thiền niệm về đấng Sadāśiva.

Verse 115

ततोऽचिरेण कालेन त्यक्त्वा देहं मनोजवः । शिवलोकं ययौ राजा तस्य तीर्थस्य वैभवात्

Rồi chẳng bao lâu, Manojava xả bỏ thân xác. Nhờ uy quang của tirtha ấy, vị vua đã đi đến Śivaloka.

Verse 116

तस्य भार्या सुमित्रापि तस्यालिंग्य तनुं तदा । अन्वारूढा चितां विप्राः प्राप तल्लोकमेव सा

Hỡi các brāhmaṇa, người vợ Sumitrā cũng khi ấy ôm lấy thân ngài, bước lên giàn hỏa táng; và nàng cũng đạt đến chính cõi ấy.

Verse 117

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावं तत्तीर्थं श्रीमन्मंगलनामकम् । मनोजवो नृपो यत्र स्नात्वा तीर्थे महत्तरे

Śrī Sūta nói: Đó chính là uy lực của tirtha ấy, lừng danh với tên cao quý Maṅgala. Tại nơi ấy, sau khi tắm ở thánh địa vĩ đại, vua Manojava (được phúc lành như vậy).

Verse 118

शत्रून्विजित्य देहांते शिवलोकं ययौ स्त्रिया । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्यं मंगलतीर्थकम्

Sau khi chiến thắng các kẻ thù, đến cuối đời ngài cùng vợ đi về Śivaloka. Vì thế, hãy dốc mọi nỗ lực để đến viếng và phụng sự Maṅgala Tīrtha một cách cung kính.

Verse 119

तीर्थमेतदतिशोभनं शिवं भुक्तिमुक्तिफलदं नृणां सदा । पापराशितृणतूलपावकं सेवत द्विजवरा विमुक्तये

Thánh địa này vô cùng rực rỡ và cát tường theo uy lực của Śiva, luôn ban cho con người quả phúc của hưởng thụ thế gian và giải thoát tối hậu. Như ngọn lửa thiêu rụi đống tội lỗi tựa cỏ khô và bông tơ, hỡi bậc dvija tối thắng, hãy nương tựa phụng sự nơi đây để được giải thoát trọn vẹn.