Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 18
Rishi: Ṛgvedic Viṣṇu-hymn tradition (commonly linked to seers of the Viṣṇu-sūkta corpus)
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
विष्णो॒र्नुकं॑ वी॒र्या॒णि॒ प्र वो॑चं॒ यः पार्थि॑वानि विम॒मे रजा॑ᳪसि । यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रᳪ स॒धस्थं॑ विचक्रमा॒णस्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्ण॑वे त्वा
Transliteration
viṣṇór núkaṃ vīryā́ṇi prá vo vocaṃ yáḥ pārthivā́ni vimamé rájāṃsi | yó askabhā́yad úttaraṃ sadhásthaṃ vicakramāṇás tredhó urugāyó viṣṇáve tvā
Translation
Nay ta sẽ tuyên xưng những chiến công anh hùng của Viṣṇu: Đấng đã đo định các miền trên mặt đất, đã chống đỡ ngôi tòa tối thượng, Đấng đi khắp rộng xa, sải bước ba lần—vì Viṣṇu, xin hiến dâng ngươi (vật này) cho Ngài!
Padapatha (Word Analysis)
विष्णोः॑ । नु । कम् । वी॒र्या॒णि॒ । प्र । वः॑ । वो॒च॒म् । यः । पा॒र्थि॒वानि॑ । वि॒म॒मे । रजा॑ꣳसि । यः । अ॒स्क॒भा॒यत् । उत्त॑रम् । स॒धस्थ॑म् । वि॒च॒क्र॒मा॒णः । त्रे॒धा । उ॒रु॒गा॒यः । विष्ण॑वे । त्वा
Word by Word
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
नुnow/indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
कम्what (indeed)?
कम्:
कर्म (of वाच्) / interrogative object
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / किम्
वीर्याणिheroic deeds, powers
वीर्याणि:
कर्म (to be spoken/declared)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वोचम्I proclaimed/spoke
वोचम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ (of विममे/अस्कभायत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पार्थिवानिearthly, terrestrial
पार्थिवानि:
कर्म (of विममे)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (विशेषण-प्रातिपदिक)
विममेmeasured out
विममे:
क्रिया
TypeVerb
Rootमा (माने/मापन) धातु, उपसर्ग वि-
रजांसिregions, spaces
रजांसि:
कर्म (of विममे)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (of अस्कभायत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्कभायत्propped up, supported
अस्कभायत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्कभ् (स्तम्भे) धातु, उपसर्ग आ-
उत्up, upward
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
तरम्the higher (one)
तरम्:
कर्म (of अस्कभायत्)
TypeAdjective
Rootउत्तर (विशेषण-प्रातिपदिक)
सधस्थम्seat, abode, station
सधस्थम्:
कर्म (of अस्कभायत्)
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
विचक्रमाणःstriding forth
विचक्रमाणः:
कर्तृ (qualifying the agent Viṣṇu)
TypeVerb
Rootक्रम् (गत्यर्थ) धातु, उपसर्ग वि-; वर्तमान कृदन्त
त्रेधाin three ways/threefold
त्रेधा:
—
TypeIndeclinable
Rootत्रेधा (अव्यय)
उरुगायःwide-striding / far-famed
उरुगायः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउरुगाय (बहुव्रीहि/विशेषण-प्रातिपदिक)
विष्णवेto/for Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (elliptic: ‘I [address/choose] you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viṣṇu (Trivikrama/Urugāya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes