Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 14
Rishi: Ṛṣi of the underlying Ṛgvedic verse (traditionally associated with Savitṛ hymns; VS borrows as yajus-use)
Devata: Savitṛ
Chandas: Triṣṭubh (ṛk-source), adapted with svāhā for yajus use
Samhita Patha (Devanagari)
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विद् एक॒ इन् म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुति॒: स्वाहा॑ ॥
Transliteration
yuñjáte mána utá yuñjáte dhíyo víprā víprasya bṛható vipaścítaḥ | ví hótrā dadhé vayunāvíd éka ín mahī́ devásya savitúḥ paríṣṭutiḥ svā́hā ||
Translation
Họ buộc ách cho tâm, và cũng buộc ách cho tư niệm (dhiyaḥ)—những vị vipra của các vipra, bậc vĩ đại và minh triết. Đấng duy nhất am tường quy phạm (vayunā-vid) đã sắp đặt các chức phận tế quan (hotrā) cho đúng phép; lời tán dương vĩ đại bao trùm khắp dâng lên thần Savitṛ—svāhā!
Padapatha (Word Analysis)
युञ्जते । मनः । उत । युञ्जते । धियः । विप्राः । विप्रस्य । बृहतः । विपश्चितः । वि । होत्राः । दधे । वयुनावित् । एकः । इत् । मही । देवस्य । सवितुः । परिष्टुतिः । स्वाहा ।
Word by Word
युञ्जतेthey yoke / they harness
युञ्जते:
Kartā
TypeVerb
Rootयुज् (युञ्ज्) धातु
मनःthe mind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
उतand / also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
युञ्जतेthey yoke
युञ्जते:
Kartā
TypeVerb
Rootयुज् (युञ्ज्) धातु
धियःthoughts / insights
धियः:
Karma
TypeNoun
Rootधि (धी) / धिय् (प्रातिपदिक ‘धी’)
विप्राःthe inspired sages
विप्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
विप्रस्यof the sage
विप्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great
बृहतः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
विपश्चितःof the discerning / wise
विपश्चितः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक)
विapart / forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
होत्राthe priestly function / hotṛ-office
होत्रा:
Karma
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक)
दधेhe has placed / established
दधे:
Kartā
TypeVerb
Rootधा धातु
वयुनावित्knower of (ritual) order/skill
वयुनावित्:
Kartā
TypeAdjective
Rootवयुन + विद् (√विद् ‘जानाति’) (बहुव्रीहि/तत्पुरुष समास-प्रातिपदिक)
एकःthe one
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
महीgreatness / the great (power)
मही:
Karma
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
परिष्टुतिःpraise / hymn of praise
परिष्टुतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपरि + स्तुति (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
Entities Mentioned
S
SavitṛH
Hotṛ-functions (hotrāḥ) as a sacral principleRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes