Mantra 2
Rishi: Not explicitly rubricated in many śrauta manuals; associated with Soma-protective recitations.
Devata: Paṇi (as adversary, in expulsion), Yama (as allocator).
Chandas: Jagatī/triṣṭubh-mixed cadence (requires metrical verification; the transmitted lineation suggests a longer measure).
Samhita Patha (Devanagari)
अपे॒तो य॑न्तु प॒णयोऽसु॑म्ना देवपी॒यव॑: । अ॒स्य लो॒कः सु॒ताव॑तः । द्युभि॒रहो॑भिर॒क्तुभि॒र्व्य॒क्तं य॒मो द॑दात्वव॒सान॑मस्मै
Transliteration
apetó yantu paṇáyo 'sumnā devapīyávaḥ | asyá lókaḥ sutā́vataḥ | dyúbhir áhobhir aktúbhir vyaktáṃ yamó dadātv avāsā́nam asmai
Translation
Nguyện Savitar, từ các thân thể của ngươi, ước cầu cho ngươi một cõi (chỗ ở) trong lòng đất. Nguyện những bò cái đỏ (usríyāḥ) được ách vào cho người ấy.
Padapatha (Word Analysis)
अप-इतः । यन्तु । पणयः । अ-सुम्नाः । देव-पीयवः । अस्य । लोकः । सु-तावतः । द्युभिः । अहोभिः । अक्तुभिः । वि-अक्तम् । यमः । ददातु । अवसानम् । अस्मै ।
Word by Word
सविताSavitar (the impeller, Sun-deity)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक) < √सू (प्रसवने) / √सव् (प्रेरणे) व्युत्पत्तिः
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शरीरेभ्यःfrom the bodies
शरीरेभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
लोकम्the world/realm
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
इच्छतुmay (he) desire/seek
इच्छतु:
(क्रिया) — कर्तृ: सविता
TypeVerb
Root√इष्/इच्छ् (इच्छायाम्)
तस्मैto him / for him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युज्यन्ताम्let (them) be yoked/assigned
युज्यन्ताम्:
(क्रिया) — कर्म/भावः: उस्रियाः
TypeVerb
Root√युज् (योजने)
उस्रियाःthe usriyās (dawn-cows; radiant rays)
उस्रियाः:
कर्तृ (युज्यन्ताम् इत्यस्य) / कर्तृ-भावः
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक) [‘dawn-cows/rays’; वैदिक-प्रयोगः]
Entities Mentioned
P
PaṇiY
YamaS
Soma (implied)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes