Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 29
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition
Devata: Satya (as ritual truth/order) and the Gods as paradigmatic agents
Chandas: Yajus; irregular
Samhita Patha (Devanagari)
यद्दे॒वासो॑ ल॒लाम॑गुं॒ प्र वि॑ष्टी॒मिन॒मावि॑षुः । स॒क्थ्ना दे॑दिश्यते॒ नारी॑ स॒त्यस्या॑क्षि॒भुवो॒ यथा॑
Transliteration
yád devā́so lalā́maguṃ prá viṣṭī́minam ā́viṣuḥ | sákthnā dediśyate nā́rī satyásyākṣí-bhuvo yáthā
Translation
Khi các Thiên thần làm cho kẻ mang dấu hiệu, kẻ được phân biệt, hiển lộ, người nữ được chỉ bày bởi đùi, như lông mày của Chân lý ở nơi đôi mắt.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । दे॒वासः॑ । ल॒लाम॑गुम् । प्र । वि॒ष्टी॒मिन॑म् । आ॒वि॒षुः॒ । स॒क्थ्ना । दे॒दि॒श्य॒ते॒ । नारी॑ । स॒त्यस्य॑ । अ॒क्षि॒-भुवः॑ । यथा॑
Word by Word
यत्that which / when / whatever
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय-निर्देशक (यद्-तद् सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ललामगुम्an ornament/mark (crest, emblem)
ललामगुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootललाम (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
विष्टीम्the encircling band / enclosure / surrounding (vīṣṭi)
विष्टीम्:
कर्म (गत्यर्थ/प्रवेशार्थ-क्रियायाः लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootविष्टी (प्रातिपदिक)
इनम्the strong/forceful one; a leader/possessor of power (ina)
इनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootइन (प्रातिपदिक)
आविषुःthey entered / they caused to enter
आविषुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√विश् (विश् प्रवेशने) + आ (उपसर्ग)
सक्थ्नाwith the thigh/leg
सक्थ्ना:
करण
TypeNoun
Rootसक्थि/सक्थन् (प्रातिपदिक ‘thigh/leg’)
देदिश्यतेshines forth / is made to shine
देदिश्यते:
क्रिया
TypeVerb
Root√दिश्/√दिश् (दीप्तौ/दर्शन-प्रकाशने) (वेदिक-रूप ‘देदिश्यते’ = तीव्र-दीप्ति/प्रकाश-भावः)
नारीthe woman
नारी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
सत्यस्यof truth / of the true (one)
सत्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अक्षिभुवःeye-born / sprung from the eye (epithet)
अक्षिभुवः:
विशेषण/सम्बन्ध (नारी-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअक्षि (प्रातिपदिक ‘eye’) + भू (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार ‘being, becoming’) → समास/बहुव्रीहि-प्रायः
यथाas, just as
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Entities Mentioned
S
SatyaD
Devas (the Gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes