Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 26
Rishi: Śukla-Yajurvedic redactional tradition (specific ṛṣi not explicit here)
Devata: Indeterminate/functional (directional-cosmic: Dyāvāpṛthivī/Antarikṣa bandhu; operative deity is the yajña itself)
Chandas: Yajus with ṛc-like cadence; metrical classification uncertain without full pada-count verification
Samhita Patha (Devanagari)
ऊ॒र्ध्वमे॑ना॒मुच्छ्रा॑पय गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्यै॒ मध्य॑मेधताᳪ शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व
Transliteration
ū́rdhvam enām úcchrāpay giráu bhāráṃ hárann iva | áthāsyai mádhyam edhatāṃ śī́te vā́te púnann iva
Translation
Hãy nâng nàng lên cao, như người mang gánh nặng trên núi. Rồi hãy cho phần giữa của nàng được tăng trưởng, như thể đang gột rửa nàng trong làn gió lạnh.
Padapatha (Word Analysis)
ऊ॒र्ध्वम् । ए॒ना॒म् । उ॒त्ऽछ्रा॑पय । गि॒रौ । भा॒रम् । हर॑न् । इ॒व॒ । अथ॑ । अ॒स्यै॒ । मध्य॑म् । ए॒ध॒ता॒म् । शी॒ते । वाते॑ । पु॒नन् । इ॒व॒
Word by Word
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Adhikaraṇa
TypeAdjective/Adverb
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
एनाम्her/this (f.)
एनाम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-प्रयोग)
उत्up, forth
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
श्रापयcause to be set/placed (raise, set up)
श्रापय:
—
TypeVerb
Rootश्रप् (धातु; श्रपँ पाके) + णिच्
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
भारम्a load, burden
भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
हरन्carrying, bearing
हरन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootहृ (धातु; हृञ् हरणे)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
अथthen
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ
अस्यैto her
अस्यै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मध्यमेin the middle
मध्यमे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) → मध्यम (विशेषण)
धताम्let them place/put
धताम्:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु; धा धारणे/स्थापने)
शीतेin cold
शीते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootशीत (प्रातिपदिक)
वातेin the wind
वाते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
पुनन्purifying, cleansing
पुनन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootपू (धातु; पूञ् पवने/शोधने)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
Entities Mentioned
Y
Yajña (the sacrifice)V
Vāyu (Wind)D
Dyāvāpṛthivī / Antarikṣa (cosmic spaces)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes