Mantra 24
Rishi: Viśvakarman hymn-complex (traditional attribution variable).
Devata: Viśvakarman (addressed), with Indra as the empowered figure.
Chandas: Triṣṭubh (probable).
Samhita Patha (Devanagari)
विश्व॑कर्मन् ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑मकृणोरव॒ध्यम् । तस्मै॒ विश॒: सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॒हव्यो॒ यथाऽस॑त्
Transliteration
viśvákarman havíṣā várdhanena trātā́ram índram akṛṇor avádhyam | tásmai víśaḥ sám anāmanta pūrvī́r ayám ugró vihávyó yáthā́ ’sat ||
Translation
Hỡi Viśvakarman, nhờ lễ vật hiến cúng, nhờ phương tiện làm tăng trưởng, Ngài đã khiến Indra—Đấng hộ trì—trở nên không thể bị sát hại. Vì Ngài ấy, các dân tộc thuở trước đều cúi mình quy phục, để bậc hùng mãnh này được thỉnh mời đúng như lẽ phải.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒श्व-क॑र्मन् । ह॒विषा॑ । वर्ध॑नेन । त्रा॒तार॑म् । इन्द्र॑म् । अ॒कृ॒णोः॒ । अ॒व॒ध्य॑म् । तस्मै॑ । विशः॑ । सम॑-नमन्त । पू॒र्वीः । अ॒यम् । उ॒ग्रः । वि॒-हव्यः॑ । यथा॑ । अ॒स॒त् ।
Word by Word
विश्वकर्मन्O Viśvakarman
विश्वकर्मन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative address)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक) < विश्व + कर्मन्
हविषाwith the oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
वर्धनेनwith (its) strengthening / increase
वर्धनेन:
करण
TypeNoun
Rootवर्धन (प्रातिपदिक) < √वृध्
त्रातारम्the protector
त्रातारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्रातृ (प्रातिपदिक) < √त्रा
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अकृणोःyou made / you fashioned
अकृणोः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
अवध्यम्not to be slain; inviolable
अवध्यम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअवध्य (प्रातिपदिक) < न + √वध् (वध्य)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विशःthe clans / peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
(क्रिया-विशेषक)
TypeIndeclinable (prefix)
Rootसम् (उपसर्ग)
अनमन्तbowed down
अनमन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (प्रणामे)
पूर्वीःformer; earlier
पूर्वीः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उग्रःmighty; fierce
उग्रः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
विहव्यःto be invoked in various ways / widely invocable
विहव्यः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविहव्य (प्रातिपदिक) < वि + √ह्वा (ह्वेय)
यथाas; so that
यथा:
(वाक्य-सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
असत्may he be / let him be
असत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू)
Entities Mentioned
V
ViśvakarmanI
IndraV
Viśaḥ (the peoples/communities)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes