Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 21

Rishi: Viśvakarman tradition (index-dependent)

Devata: Viśvakarman (with Prajāpati-theology in the background)

Chandas: Triṣṭubh (probable; to be confirmed)

Samhita Patha (Devanagari)

या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ याऽव॒मा या म॑ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमा । शिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधावः स्व॒यं य॑जस्व त॒न्वं॒ वृधा॒नः

Transliteration

yā́ te dhā́māni paramā́ṇi yā́’vamā́ yā́ madhyamā́ viśvakarman nutémā́ | śíkṣā sákhībhyo havíṣi svadhāvaḥ svayáṃ yajasva tanvàṃ vṛdhānáḥ ||

Translation

Những trú xứ của Ngài—tối thượng, tối hạ, và trung gian—hỡi Viśvakarman, cùng cả những nơi chốn này nữa. Hỡi đấng có svadhā (svadhāvat), xin dạy bảo các bạn hữu trong lễ phẩm (havis); hãy tự hiến tế, làm cho thân mình tăng trưởng.

Padapatha (Word Analysis)

या ते धामानि परमानि । या अवमा । या मध्यमाः । विश्वकर्मन् उत इमा । शिक्ष । सखिभ्यः । हविषि । स्वधावः । स्वयम् यजस्व । तन्वम् वर्धानः ।

Word by Word

• या: which
• या: विशेषणम् (धामानि इति) / सम्बन्धः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्धः
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धामानि: abodes, stations, powers
• धामानि: कर्तृ/विषय (उद्देश्य-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• परमाणि: highest
• परमाणि: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• या: which
• या: विशेषणम् (धामानि इति) / सम्बन्धः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवमा: lowest
• अवमा: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: अवम (प्रातिपदिक)

• या: which
• या: विशेषणम्
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मध्यमा: middle
• मध्यमा: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: मध्यम (प्रातिपदिक)

• विश्वकर्मन्: O Viśvakarman
• विश्वकर्मन्: सम्बोधनम्
• Type: Noun (vocative)
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• इमा: these
• इमा: विशेषणम् (धामानि इति) / विषय
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शिक्ष: teach, instruct
• शिक्ष: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु)

• सखिभ्यः: to (our) friends
• सखिभ्यः: सम्प्रदानम्
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• हविषि: in/with the oblation
• हविषि: अधिकरणम्
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• स्वधावः: O possessor of svadhā (inherent power)
• स्वधावः: सम्बोधन-विशेषणम्
• Type: Adjective (vocative)
• Root: स्वधावत् (प्रातिपदिक)

• स्वयम्: by yourself
• स्वयम्: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)

• यजस्व: sacrifice, worship
• यजस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• तन्वम्: (your) body, self
• तन्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• वृधानः: growing, increasing
• वृधानः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: वृध् (धातु) → वृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक, शानच्)

Entities Mentioned

• Viśvakarman
• Prajāpati (theological background)
• Agni