Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 53
Rishi: Ritual formula tradition (Yājñavalkya-associated transmission in Vājasaneyin schools)
Devata: Mitra (with Jātavedas/Agni as embedded epithet)
Chandas: Mixed/prose-yajus with triṣṭubh-like members; treated as Yajus-formula in śrauta recitation
Samhita Patha (Devanagari)
मि॒त्रः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं भूमिं॑ च॒ ज्योति॑षा स॒ह । सुजा॑तं जा॒तवे॑दसमय॒क्ष्माय॑ त्वा॒ सᳪ सृ॑जामि प्र॒जाभ्य॑:
Transliteration
mitráḥ saṃsṛ́jya pṛthivī́ṃ bhū́miṃ ca jyótiṣā sahá | sujā́taṃ jātávedasam ayakṣmā́ya tvā saṃ sṛjāmi prajā́bhyaḥ ||
Translation
Mitra, cùng với ánh sáng, đã kết hợp Đất và nền đất lại—hỡi Jātavedas, đấng thiện sinh—vì sự giải thoát khỏi sự hao mòn, suy kiệt (yakṣma), và vì con cháu, muôn loài (prajā), ta kết hợp ngươi.
Padapatha (Word Analysis)
मित्रः । संसृज्य । पृथिवीम् । भूमिम् । च । ज्योतिषा । सह । सुजातम् । जातवेदसम् । अयक्ष्माय । त्वा । सम्-सृजामि । प्रजाभ्यः ।
Word by Word
मित्रःMitra (the deity)
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
संसृज्यhaving joined/combined
संसृज्य:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootसम् + सृज् (धातु)
पृथिवीम्the earth (Pṛthivī)
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
भूमिम्the ground/earth
भूमिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच
ज्योतिषाwith light/splendour
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
सहtogether/along with
सह:
(सहकारक-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootसह
सुजातम्well-born, auspiciously produced
सुजातम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन्)
जातवेदसम्Jātavedas (Agni)
जातवेदसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
अयक्ष्मायfor freedom from disease (for non-illness)
अयक्ष्माय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअयक्ष्म (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
संसृजामिI join/compose/bring together
संसृजामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + सृज् (धातु)
प्रजाभ्यःfor the offspring/creatures
प्रजाभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
MitraJ
Jātavedas (Agni)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes