सृष्टिवर्णनम् (Cosmogony and the Roles of the Trimūrti)

Verse 1

शौनक उवाच । श्रुतं मे महदाख्यानं यत्त्वया परिकीर्तितम् । सनत्कुमारकालेयसंवादं परमार्थदम्

Śaunaka thưa: Con đã được nghe đại thánh truyện mà ngài đã tán thuật—cuộc đối thoại giữa Sanatkumāra và Kāleya, vốn ban trao chân lý tối thượng.

Verse 2

अतोहं श्रोतुमिच्छामि यथा सर्गस्तु ब्रह्मणः । समुत्पन्नं तु मे ब्रूहि यथा व्यासाच्च ते श्रुतम्

Vì vậy con muốn được nghe: sự sáng tạo của Brahmā đã phát sinh như thế nào. Xin ngài nói rõ cho con biết nó khởi lên ra sao, đúng như ngài đã nghe từ Vyāsa.

Verse 3

सूत उवाच । मुने शृणु कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । कथ्यमानां मया चित्रां बह्वर्थां श्रुतविस्तराम्

Sūta nói: Hỡi bậc hiền triết, hãy lắng nghe câu chuyện thiêng liêng này, có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi. Khi ta thuật lại, nó thật kỳ diệu, hàm chứa nhiều ý nghĩa và rộng lớn theo truyền thống thánh giáo đã được truyền nghe.

Verse 4

यश्चैनां पाठयेत्तां च शृणुयाद्वाऽप्यभीक्ष्णशः । स्ववंशधारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते

Ai khiến giáo huấn thiêng này được tụng đọc, và ai thường xuyên lắng nghe—sau khi gìn giữ và nâng đỡ sự tiếp nối của dòng tộc cùng bổn phận theo dharma—sẽ được tôn vinh và hiển quý nơi các cõi trời.

Verse 5

प्रधानं पुरुषो यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् । प्रधानपुरुषो भूत्वा निर्ममे लोकभावनः

Điều được gọi là Pradhāna và điều được gọi là Puruṣa đều hằng hữu, mang bản tính vừa hiển lộ vừa vô hiển. Hợp nhất thành Pradhāna–Puruṣa, Đấng Chúa Tể—bậc nuôi dưỡng và nâng đỡ các thế giới—đã khiến công cuộc sáng tạo hiện khởi.

Verse 6

स्रष्टारं सर्वभूतानां नारायणपरायणम् । तं वै विद्धि मुनिश्रेष्ठ ब्रह्माणममितौजसम्

Hỡi bậc hiền thánh tối thắng, hãy biết rằng Brahmā oai quang vô lượng là đấng tạo hóa của muôn loài, và Ngài nương tựa Nārāyaṇa làm chỗ quy y tối thượng.

Verse 7

यस्मादकल्पयत्कल्पान्तमग्राश्शुचयो यतः । भवंति मुनिशार्दूल नमस्तस्मै स्वयम्भुवे

Đảnh lễ Đấng Tự-sinh (Svayambhū), từ Ngài—dẫu vào cuối một kiếp—những bậc thanh tịnh và tối thượng vẫn hiện khởi. Hỡi bậc hiền như hổ, chính từ Ngài mà các thánh hiền (ṛṣi) linh thiêng được sinh ra.

Verse 8

तस्मै हिरण्यगर्भाय पुरुषायेश्वराय च । नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि भूयः सर्गमनुत्तमम्

Sau khi cúi đầu đảnh lễ Hiraṇyagarbha—Thai Vũ Trụ—đấng cũng là Thượng Nhân và Chúa Tể, ta sẽ lại giảng bày giáo lý vô thượng về sự sáng tạo (sarga).

Verse 9

ब्रह्मा स्रष्टा हरिः पाता संहर्ता च महेश्वरः । तस्य सर्गस्य नान्योऽस्ति काले काले तथा गते

Brahmā là đấng sáng tạo; Hari (Viṣṇu) là đấng hộ trì; và Maheśvara (Śiva) là đấng thu nhiếp, tiêu dung. Trong chu kỳ hiển lộ lặp đi lặp lại ấy, khi thời gian trôi qua hết lần này đến lần khác, không có tác nhân tối hậu nào khác.

Verse 10

सोऽपि स्वयंभूर्भगवान्सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत्

Đấng Tự Sinh, bậc Thế Tôn, muốn sáng tạo muôn loài sai khác; trước hết Ngài khai sinh các thủy giới, rồi gieo vào trong đó năng lực sinh thành của chính Ngài.

Verse 11

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः । अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः

“Nước” được gọi là “nārā”; quả thật, nước được nói là con cháu của Nara. Thuở ban sơ, chúng là nơi an nghỉ (ayana) của Ngài; vì thế Ngài được tưởng niệm là Nārāyaṇa.

Verse 12

हिरण्यवर्णमभवत्तदंडमुदकेशयम् । तत्र जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः

Quả Trứng vũ trụ ấy trở nên rực sắc vàng và an trụ trên mặt nước. Bên trong đó, Brahmā tự sinh mà xuất hiện; vì thế Ngài được tôn xưng là Svayambhū, Đấng Tự Sinh.

Verse 13

हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम् । तदंडमकरोद्द्वैधं दिवं भूमि च निर्ममे

Đấng Hiraṇyagarbha (Phạm Thiên) chí phúc, sau khi an trú trọn một năm trong Quả Trứng vũ trụ ấy, liền tách nó làm hai; từ đó Ngài tạo dựng trời cao và mặt đất.

Verse 14

अधोऽथोर्द्ध्वं प्रयुक्तानि भुवनानि चतुर्द्दश । तयोश्शकलयोर्मध्य आकाशममृजत्प्रभुः

Rồi Chúa Tể an lập mười bốn cõi—ở dưới và ở trên—đúng theo trật tự; và giữa hai phần ấy, Đấng Tối Thượng tạo dựng khoảng không ākāśa mênh mông.

Verse 15

अप्सु पारिप्लवां पृथ्वीं दिशश्च दशधा दिवि । तत्र काले मनो वाचं कामक्रोधावथो रतिम्

Khi địa cầu bị nước tràn ngập, và mười phương trên trời như thể bị phân chia mười ngả, vào lúc ấy (hành giả) phải nhiếp phục tâm và lời nói, đồng thời chế ngự dục vọng, sân hận, và cả sự luyến ái nơi khoái lạc giác quan.

Verse 16

मरीचिमत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम । वसिष्ठं तु महतेजास्सोऽसृजत्सप्त मानसान्

Bấy giờ Đấng rực rỡ tối thượng (Phạm Thiên) dùng năng lực của tâm mà hóa sinh bảy vị Thánh hiền sinh từ ý—Marīci, Atri, Aṅgiras, Pulastya, Pulaha, Kratu và Vasiṣṭha.

Verse 17

सप्त बह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः । ततोऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रान्क्रोधसमुद्भवान्

Purāṇa quả quyết chắc chắn rằng có bảy vị Brahmā. Rồi sau đó, Phạm Thiên lại hóa sinh các Rudra—phát khởi từ cơn phẫn nộ—hiển lộ sức mạnh dữ dội của sự chuyển hóa, rốt ráo dẫn muôn loài hướng về Chúa Śiva, bậc Pati tối thượng.

Verse 18

सनत्कुमारं च ऋषिं सर्वेषामपि पूर्वजम् । सप्त चैते प्रजायंते पश्चाद्रुद्राश्च सर्वतः

Và vị hiền triết Sanatkumāra cũng xuất hiện, bậc trưởng lão nguyên sơ của hết thảy. Bảy vị ấy sinh ra trước; rồi sau đó, các Rudra hiển hiện khắp mọi phương.

Verse 19

अतस्सनत्कुमारस्तु तेजस्संक्षिप्य तिष्ठति । तेषां सप्तमहावंशा दिव्या देवर्षिपूजिताः

Vì thế Sanatkumāra thu nhiếp hào quang, gom lại trong chính mình, an trụ trong tĩnh lặng. Từ dòng thánh ấy phát sinh bảy đại tông phái thiêng liêng, được chư Devarṣi cũng kính thờ.

Verse 20

प्रजायन्ते क्रियावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । विद्युतोऽशनि मेघांश्च रोहितेन्द्रधनूंषि च

Rồi bấy giờ hiện khởi những năng lực hùng mạnh, linh nghiệm—được các đại thánh hiền trang nghiêm—cùng với chớp, sét, mây, ánh đỏ rực, và cây cung của Indra (cầu vồng).

Verse 21

पयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यं च ससर्ज ह । ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

Thuở ban sơ, Ngài đã khai sinh các dòng nước, và cũng tạo nên mây mưa. Để tế lễ được thành tựu, Ngài kết dệt các thánh ca Ṛk, các công thức Yajus, và các điệu tụng Sāman.

Verse 22

पूज्यांस्तैरयजन्देवानित्येवमनुशुश्रुम । मुखाद्देवानजनयत्पितॄंश्चैवाथ वक्षसः । प्रजनाच्च मनुष्यान्वै जघनान्निर्ममेऽसुरान्

Chúng tôi đã được nghe như vậy: họ thờ phụng các Deva, xem các Ngài là bậc đáng tôn kính. Từ miệng Ngài sinh ra chư Deva; từ ngực Ngài xuất hiện các Pitṛ (tổ phụ); từ năng lực sinh thành Ngài tạo nên loài người; và từ hông Ngài dựng nên các Asura.

Verse 23

उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे । आपवस्य प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजापतेः

Khi Prajāpati (Brahmā), chúa tể của muôn loài, đang kiến lập cuộc sáng tạo chúng sinh, thì từ chính các chi thể của Ngài phát sinh muôn loài sai biệt—cao và thấp.

Verse 24

सृज्यमानाः प्रजाश्चैव नावर्द्धन्त यदा तदा । द्विधा कृत्वात्मनो देहं स्त्री चैव पुरुषोऽभवत्

Nhưng khi các loài hữu tình đang được tạo dựng vẫn không tăng trưởng, bấy giờ Ngài chia chính thân mình làm hai, và trở thành cả nữ lẫn nam.

Verse 25

ससृजेऽथ प्रजास्सर्वा महिम्ना व्याप्य विश्वतः । विराजमसृजद्विष्णुस्स सृष्टः पुरुषो विराट्

Rồi Ngài, với oai lực uy nghi, bao trùm khắp vũ trụ và sinh khởi mọi loài hữu tình. Viṣṇu tạo ra Virāj; và từ sự tạo tác ấy hiện ra Purusha vũ trụ—Virāṭ, hình tướng toàn thể.

Verse 26

द्वितीयं तं मनुं विद्धि मनोरन्तरमेव च । स वैराजः प्रजास्सर्वास्ससर्ज पुरुषः प्रभुः

Hãy biết Ngài là Manu thứ hai, cũng chính là thời kỳ manvantara của Manu. Đấng Purusha tối thượng, Vairāja—Chúa Tể—đã tạo ra mọi loài hữu tình.

Verse 27

नारायणविसर्गस्य प्रजास्तस्याप्ययोनिजः । आयुष्मान्कीर्तिमान्धन्यः प्रजावांश्चाभवत्ततः

Từ dòng giống do Nārāyaṇa hiển lộ, lại xuất hiện một vị không sinh từ bào thai. Về sau, vị ấy trở nên trường thọ, danh tiếng, phúc lành, và có con cháu đông đúc.

Verse 28

इत्येवमादिसर्गस्ते वर्णितो मुनिसत्तम । आदिसर्गं विदित्वैवं यथेष्टां प्राप्नुयाद्गतिम्

Như vậy, hỡi bậc hiền triết tối thượng, ta đã thuật cho ngài nghe về Ādisarga—sự sáng tạo nguyên sơ. Ai hiểu Ādisarga đúng như thế, nhờ ân phúc của chánh tri kiến, sẽ đạt đến con đường định phần, tức cảnh giới mà mình cầu nguyện.

Verse 29

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायामादिसर्गवर्णनं नाम एकोनत्रिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm—Umāsaṃhitā—kết thúc chương hai mươi chín, mang tên “Mô tả về sự sáng tạo nguyên sơ (Ādisarga)”.