छायापुरुषलक्षणवर्णनम् (Description of the Marks of the Shadow-Person)

Verse 1

देव्युवाच । देवदेव महादेव कथितं कालवंचनम् । शब्दब्रह्मस्वरूपं च योगलक्षणमुत्तमम्

Nữ Thần thưa: Ôi Thượng Đế của chư thiên, ôi Mahādeva, xin Ngài giảng rõ về sự vượt thắng Thời gian (kāla-vañcana), về bản tính của Śabda-Brahman (Phạm Thiên như âm thanh thiêng), và về những đặc tướng tối thượng của Du-già.

Verse 2

कथितं ते समासेनच्छायिकं ज्ञानमुत्तमम् । विस्तरेण समाख्याहि योगिनां हितकाम्यया

Ngài đã nói tóm lược cho con về tri thức tối thượng, như “bóng dáng” (phác thảo). Nay xin vì lòng từ mẫn và vì lợi ích của các yogin, hãy giảng giải rộng rãi, tường tận.

Verse 3

शंकर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामिच्छायापुरुषलक्षणम् । यज्ज्ञात्वा पुरुषः सम्यक्सर्वपापैः प्रमुच्यते

Śaṅkara phán: “Hãy lắng nghe, hỡi Devī; Ta sẽ tuyên bày các đặc tướng của Chhāyā-Puruṣa (người-bóng). Ai biết đúng như thật thì được giải thoát trọn vẹn khỏi mọi tội lỗi.”

Verse 4

सूर्य्यं हि पृष्ठतः कृत्वा सोमं वा वरवर्णिनि । शुक्लाम्बरधरस्स्रग्वी गंधधूपादिवासितः

Hỡi người nữ dung sắc thanh nhã, đặt Mặt Trời ở phía sau mình—hoặc Mặt Trăng—người ấy nên mặc y phục trắng, đeo vòng hoa, và xông ướp bằng hương thơm, trầm hương, nhang khói cùng những thứ tương tự.

Verse 5

संस्मरेन्मे महामंत्रं सर्वकामफलप्रदम् । नवात्मकं पिंडभूतं स्वां छायां संनिरीक्षयेत्

Người ấy nên tưởng niệm Đại Chân ngôn của Ta, đấng ban quả báo cho mọi ước nguyện chính đáng. Quán tưởng chân ngôn ấy là chín phần, kết tụ thành một toàn thể vi tế, rồi an trú mà nhìn chăm chú vào chính bóng mình (làm chỗ nương cho thiền nội tâm).

Verse 6

दृष्ट्वा तां पुनराकाशे श्वेतवर्णस्वरूपिणीम् । स पश्यत्येकभावस्तु शिवं परमकारणम्

Khi lại thấy Nàng trên bầu trời, với hình tướng trắng rạng ngời, người ấy—tâm nhất điểm—liền chứng kiến Śiva, Đấng Tối Thượng, Nguyên Nhân tối hậu của muôn loài.

Verse 7

ब्रह्मप्राप्तिर्भवेत्तस्य कालविद्भिरितीरितम् । ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः

Các bậc am tường thời pháp và nghi quỹ chánh hạnh tuyên dạy rằng: người sùng kính như thế sẽ chứng đắc Brahman (Thực tại Tối thượng). Không còn nghi ngờ gì, người ấy được giải thoát khỏi các tội như sát hại Bà-la-môn và những tội lỗi tương tự.

Verse 8

शिरोहीनं यदा पश्येत्षड्भिर्मासैर्भवेत्क्षयः । समस्तं वाङ्मयं तस्य योगिनस्तु यथा तथा

Nếu thấy một hình tướng không đầu, thì trong vòng sáu tháng sẽ phát sinh suy thoái và tổn thất. Đối với người ấy, toàn bộ tri thức và lời nói (vāṅmaya)—dù là người thường hay ngay cả một yogin—đều bị suy giảm theo cách này hay cách khác.

Verse 9

शुक्ले धर्मं विजानीयात्कृष्णे पापं विनिर्दिशेत् । रक्ते बंधं विजानीयात्पीते विद्विषमादिशेत्

Nên hiểu sắc trắng là dấu hiệu của dharma; sắc đen thì chỉ pāpa (tội lỗi). Sắc đỏ nên nhận biết là sự ràng buộc (bandha); và sắc vàng nên suy ra là lòng thù nghịch (vidveṣa).

Verse 10

विवाहो बंधुनाशस्स्याद्द्वितुंडे चैव क्षुद्भयम् । विकटौ नश्यते भार्य्या विजंघे धनमेव हि

Trong hình tướng gọi là Dvitunḍa, người ta nói có duyên sự hôn phối nhưng cũng có sự tiêu vong của thân tộc; đồng thời còn có nỗi sợ đói khát. Trong hình tướng gọi là Vikaṭa, người vợ bị mất; và trong hình tướng gọi là Vijaṅgha, quả thật chỉ có tài sản bị mất mà thôi.

Verse 11

पादाभावे विदेशस्स्यादित्येतत्कथितं मया । तद्विचार्य्यं प्रयत्त्नेन पुरुषेण महेश्वरि

Ôi Maheśvarī, ta đã nói rõ rằng khi thiếu “chỗ đứng/nền tảng” đúng đắn, người ta như ở nơi đất khách. Vì vậy, con người hãy suy xét điều này với nỗ lực chân thành.

Verse 12

सम्यक्तं पुरुषं दृष्ट्वा संनिवेश्यात्मनात्मनि । जपेन्नवात्मकं मंत्रं हृदयं मे महेश्वरि

Sau khi quán chiếu đúng đắn Đấng Purusha Tối Thượng, và an lập cái ngã trong Chân Ngã, người ấy nên trì tụng thần chú chín phần—hỡi Maheshvari—đó là tinh yếu nơi trái tim Ta (giáo huấn thâm mật).

Verse 13

वत्सरे विगते मंत्री तन्नास्ति यन्न साधयेत् । अणिमादिगुणानष्टौ खेचरत्वं प्रपद्यते

Khi trọn một năm đã qua, người trì chú không có điều gì là không thể thành tựu. Người ấy đạt tám thần thông bắt đầu từ aṇimā, và cả cảnh giới du hành giữa hư không.

Verse 14

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि शक्तिं ज्ञातुं दुरासदाम् । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके ज्ञानिनामग्रतः स्थितम्

Ta lại sẽ tuyên thuyết thêm: Thánh Lực Śakti thật khó mà thấu triệt; nhưng ngay trong thế gian này, Ngài được thấy trực tiếp—hiển hiện đứng trước bậc trí giả tối thượng.

Verse 15

अज्ञेया लिख्यते लोके या सर्पीकृतकुण्डली । सा मात्रा यानसंस्थापि दृश्यते न च पठ्यते

Trong đời có một dấu hiệu bất khả tri, được viết như hình rắn cuộn (kuṇḍalī). ‘Mātrā’ ấy, tuy thấy như đặt trên một hình thể tựa cỗ xe, nhưng không thể đọc thành âm của một chữ cái.

Verse 16

ब्रह्माण्डमूर्ध्निगा या च स्तुता वेदैस्तु नित्यशः । जननी सर्वविद्यानां गुप्तविद्येति गीयते

Đấng ngự trên đỉnh của trứng vũ trụ (brahmāṇḍa) và luôn được các Veda ca tụng—Ngài được xưng tụng là Mẹ của mọi tri thức, được gọi là ‘Minh Tri Bí Mật’.

Verse 17

खेचरा सा विनिर्दिष्टा सर्वप्राणिषु संस्थिता । दृश्यादृश्याचला नित्या व्यक्ताव्यक्ता सनातनी

Nàng được tuyên xưng là “Khecarā”—đấng du hành trong không gian nội tại (kha). Ngự trong mọi loài hữu tình, nàng vừa thấy vừa không thấy; bất động, thường hằng; vừa hiển lộ vừa ẩn tàng—tự tính muôn đời.

Verse 18

अवर्णा वर्णसंयुक्ता प्रोच्यते बिंदुमालिनी । तां पश्यन्सर्वदा योगी कृतकृत्योऽभिजायते

Đấng quyền năng tối thượng ấy, vượt ngoài mọi chữ âm mà vẫn hiệp nhất với mọi chữ âm, được gọi là “Bindu-mālinī”—Chuỗi Hoa Bindu. Vị yogin luôn chiêm kiến thực tại ấy liền trở nên viên mãn, mục đích làm người đã thành tựu.

Verse 19

सर्वतीर्थकृतस्नानाद्भवेद्दानस्य यत्फलम् । सर्वयज्ञफलं यच्च मालिन्या दर्शनात्तदा

Quả phúc của bố thí đạt được nhờ tắm gội ở mọi thánh địa—và công đức phát sinh từ mọi lễ tế—khi ấy chỉ cần chiêm kiến Mālinī là liền có được.

Verse 20

प्राप्नोत्यत्र न संदेहस्सत्यं वै कथितं मया । सर्वतीर्थेषु यत्स्नात्वा दत्त्वा दानानि सर्वशः

Tại đây, chắc chắn đạt được công đức ấy—không còn nghi ngờ. Lời ta nói quả thật chân thật: ngang bằng quả báo của việc tắm gội ở mọi thánh địa và bố thí đủ mọi loại một cách viên mãn.

Verse 21

सर्वेषां देवि यज्ञानां यत्फलं तल्लभेत्पुमान् । किं बहूक्त्या महेशानि सर्वान्कामान्समश्नुते

Hỡi Nữ Thần, người ấy đạt đúng quả báo của mọi lễ tế. Thật, cần gì nói nhiều nữa, hỡi Maheshani? Người ấy sẽ được thỏa mãn và hưởng trọn mọi điều mong cầu.

Verse 22

तस्माज्ज्ञानं यथायोगमभ्यसेत्सततं बुधः । अभ्यासाज्जायते सिद्धिर्योगोऽभ्यासात्प्रवर्धते

Vì vậy, bậc trí giả nên luôn tu tập tri kiến tâm linh theo cách thích hợp với Yoga. Nhờ thực hành bền bỉ mà thành tựu phát sinh; và chính nhờ thực hành mà Yoga tăng trưởng, trở nên vững lập.

Verse 23

संवित्तिर्लभ्यतेऽभ्यासादभ्यासान्मोक्षमश्नुते । अभ्यासस्सततं कार्यो धीमता मोक्षकारणम्

Nhờ thực hành bền bỉ mà đạt được saṃvitti—chánh giác tâm linh; và chính nhờ thực hành ấy mà chứng đắc mokṣa (giải thoát). Vì thế, người có trí nên luôn chuyên cần tu tập, bởi đó là nhân trực tiếp của giải thoát.

Verse 24

इत्येतत्कथितं देवि भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । किमन्यत्पृच्छ्यते तत्त्वं वद सत्यं ब्रवीमि ते

Như vậy, hỡi Nữ Thần, điều này đã được giảng giải—ban quả cả bhukti (phúc lạc thế gian) lẫn mukti (giải thoát). Còn chân lý nào khác nàng muốn hỏi? Hãy nói; ta sẽ nói cho nàng thực tại được xác lập trong chân thật.

Verse 25

सूत उवाच । इति श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रवचनं परमार्थदम् । प्रसन्नोऽभूदति व्यासः पाराशर्य्यो मुनीश्वराः

Sūta nói: Nghe như vậy lời của con trai Phạm Thiên—ban tặng nghĩa tối thượng—hiền thánh Vyāsa, người con rạng danh của Parāśara, đã vô cùng hoan hỷ, hỡi bậc tối thượng trong hàng hiền giả.

Verse 26

सनत्कुमारं सर्वज्ञं ब्रह्मपुत्रं कृपानिधिम् । व्यासः परमसंतुष्टः प्रणनाम मुहुर्मुहुःष

Vô cùng mãn nguyện, Vyāsa đã nhiều lần đảnh lễ Sanatkumāra—bậc toàn tri, con trai Phạm Thiên, biển cả của lòng từ bi.

Verse 27

ततस्तुष्टाव तं व्यासः कालेयस्स मुनीश्वरः । सनत्कुमारं मुनयः सुरविज्ञानसागरम्

Bấy giờ hiền thánh Vyāsa, bậc tôn kính Kālēya, đã tán dương Sanatkumāra—đấng mà các bậc hiền triết biết là biển cả của minh tri thần thánh.

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां छायापुरुषदर्शनवर्णनं नामाष्टाविंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm—Umāsaṃhitā—kết thúc chương hai mươi tám, mang tên “Mô tả về thị kiến của Bóng-Nhân.”

Verse 29

सूत उवाच । इति स्तुत्वा स कालेयो ब्रह्मपुत्रं महामुनिम् । तूष्णीं बभूव सुप्रीतः परमानंदनिर्भरः

Sūta thưa: Sau khi tán dương như vậy vị đại thánh—người con của Phạm Thiên—Kālēya liền lặng yên, lòng hoan hỷ sâu xa, hoàn toàn chìm trong đại lạc tối thượng.

Verse 30

ब्रह्मपुत्रस्तमामंत्र्य पूजितस्तेन शौनकः । ययौ स्वधाम सुप्रीतो व्यासोऽपि प्रीतमानसः

Sau khi cáo biệt Ngài, người con của Phạm Thiên—Śaunaka—được Ngài tôn kính cúng dường đúng phép, liền trở về nơi cư trú của mình với niềm hoan hỷ lớn lao; và hiền thánh Vyāsa cũng ra đi với tâm tràn đầy hỷ lạc.

Verse 31

इति मे वर्णितो विप्राः सुखदः परमार्थयुक् । सनत्कुमारकालेयसंवादो ज्ञानवर्द्धनः

Vậy đó, hỡi các bậc hiền triết Bà-la-môn, ta đã thuật cho các ngươi cuộc đối thoại giữa Sanatkumāra và Kāleya—ban niềm an lạc tâm linh, đặt nền trên chân lý tối thượng, và làm tăng trưởng tri kiến chân thật.