Shiva Purana — Satarudra Samhita, Shloka 15

दुर्वाससः तपः-प्रभावः तथा देवाः ब्रह्म-विष्ण्वोः शरणागमनम् | Durvāsā’s Tapas and the Devas’ Appeal to Brahmā and Viṣṇu

Devanagari script

स्वचिह्नचिह्नितांस्तान्स दृष्ट्वात्रिर्मुनिसत्तमः । प्रणनाम च तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिरादरात्

Transliteration

svacihnacihnitāṃstānsa dṛṣṭvātrirmunisattamaḥ | praṇanāma ca tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhirādarāt

Translation

Thấy họ mang những dấu hiệu riêng của chính mình, đại hiền Atri—bậc tối thắng trong hàng tiên tri—liền cúi đầu đảnh lễ, rồi với lòng kính mến, ngợi ca bằng những lời êm đẹp, hợp nghi.

Word by Word

• स्व-चिह्न-चिह्नितान्: marked with their own signs
• स्व-चिह्न-चिह्नितान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + चिह्न (प्रातिपदिक) + चिह्नित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (स्वस्य चिह्नम् = स्वचिह्नम्; तेन चिह्निताः = स्वचिह्नचिह्निताः)

• तान्: those (persons)
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: दृश् (to see)

• अत्रिः: Atri
• अत्रिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुनि-सत्तमः: the best of sages
• मुनि-सत्तमः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मुनीनां सत्तमः)

• प्रणनाम: bowed down
• प्रणनाम: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातु: नम् (to bow)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• तुष्टाव: praised
• तुष्टाव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु) + तुष्? (पाठ: तुष्टाव = स्तुताव/तुष्टाव; here from स्तु with लिट्)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातु: स्तु (to praise)

• वाग्भिः: with words/speeches
• वाग्भिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• इष्टाभिः: pleasing/desired
• इष्टाभिः: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त from इष्/यज् sense ‘desired/pleasing’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying वाग्भिः)

• आदरात्: out of respect
• आदरात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: आदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (expressing cause/motive)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Mantra Metadata

Type: stotra

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Atri

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights the Shaiva Siddhanta mood of devotion: recognizing sacred presence (through divine signs) naturally leads the purified soul to humility (praṇāma) and loving praise (stuti), which softens ego and aligns the devotee with Shiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes perceiving Shiva’s manifest (saguṇa) indications—“marks” that make the divine recognizable to devotees. In Linga worship too, the devotee approaches a visible focus of Shiva’s presence with reverence, then offers praise and prayer as a direct relationship with the Lord.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is disciplined reverence: begin worship with namaskāra (prostration), then stuti (verbal praise) and japa—especially the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya”—performed with ādarā (deep respect).