दक्षस्य विष्णुं प्रति शरणागतिḥ — Dakṣa’s Appeal to Viṣṇu and the Teaching on Disrespect to Śiva

Verse 1

दक्ष उवाच । देवदेव हरे विष्णो दीनबंधो कृपानिधे । मम रक्षा विधातव्या भवता साध्वरस्य च

Dakṣa thưa: “Ôi Đấng Thần của chư thiên—Hari, Viṣṇu—bạn của kẻ khốn cùng, biển cả từ bi! Xin Ngài phải che chở cho con, và cũng cho người hiền thiện (kẻ sùng kính) này.”

Verse 2

रक्षकस्त्वं मखस्यैव मखकर्मा मखात्मकः । कृपा विधेया यज्ञस्य भंगो भवतु न प्रभो

Chỉ riêng Ngài là Đấng hộ trì cho lễ tế này; Ngài chính là hành tác của nó và cũng là cốt tủy nội tại của nó. Ôi Chúa tể, xin rủ lòng thương—nguyện cho yajña này đừng bị phá hoại.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । इत्थं बहुविधां दक्षः कृत्वा विज्ञप्तिमादरात् । पपात पादयोस्तस्य भयव्याकुलमानसः

Phạm Thiên nói: Như vậy, Đắc-xa đã kính cẩn dâng lên nhiều lời khẩn cầu tha thiết; tâm trí run rẩy vì sợ hãi, ông liền phủ phục ngã xuống dưới chân Ngài.

Verse 4

उत्थाप्य तं ततो विष्णुर्दक्षं विक्लिन्नमानसम् । श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं कुमतेरस्मरच्छिवम्

Bấy giờ, đức Viṣṇu nâng Đắc-xa dậy, khi tâm ông đã rối bời và chán nản. Nghe những lời ấy phát ra từ sự hiểu lầm của Đắc-xa, Viṣṇu liền tưởng niệm đức Śiva.

Verse 5

स्मृत्वा शिवं महेशानं स्वप्रभुं परमेश्वरम् । अवदच्छिवतत्त्वज्ञो दक्षं सबोधयन्हरिः

Tưởng niệm Śiva—Đại Chúa (Maheśāna), bậc Chủ tể của chính Ngài và là Īśvara tối thượng—Hari (Viṣṇu), người thấu triệt chân lý của Śiva, liền nói với Đắc-xa để chỉ dạy và đánh thức sự hiểu biết của ông.

Verse 6

हरिरुवाच । शृणु दक्ष प्रवक्ष्यामि तत्त्वतः शृणु मे वचः । सर्वथा ते हितकरं महामंत्रसुखप्रदम्

Hari (Viṣṇu) nói: “Hãy nghe đây, Đắc-xa; ta sẽ nói theo chân lý—hãy lắng nghe lời ta. Những lời ấy mọi bề đều lợi ích cho ông, và ban niềm an lạc phát sinh từ đại thần chú.”

Verse 7

अवज्ञा हि कृता दक्ष त्वया तत्त्वमजानता । सकलाधीश्वरस्यैव शंकरस्य परात्मनः

Hỡi Đắc-xa, vì không biết chân lý (tattva), ông quả đã phạm tội khinh mạn—đối với Śaṅkara, Đấng Tối Thượng Ngã, chính là Chúa tể của muôn loài.

Verse 8

ईश्वरावज्ञया सर्वं कार्यं भवति सर्वथा । विफलं केवलं नैव विपत्तिश्च पदेपदे

Khi khinh suất Đấng Īśvara, mọi việc làm đều trở nên vô ích theo mọi cách; chẳng sinh quả chân thật, và tai ương nổi lên ở mỗi bước chân.

Verse 9

अपूज्या यत्र पूज्यंते पूजनीयो न पूज्यते । त्रीणि तत्र भविष्यंति दारिद्र्यं मरणं भयम्

Nơi nào kẻ không đáng tôn kính lại được tôn vinh, còn bậc đáng thờ phụng thì không được thờ, nơi ấy chắc chắn phát sinh ba điều: nghèo khổ, tử vong và sợ hãi.

Verse 10

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन माननीयो वृषध्वजः । अमानितान्महेशाच्च महद्भयमुपस्थितम्

Vì thế, bằng mọi nỗ lực, phải tôn kính xứng đáng Vṛṣadhvaja—Đấng mang cờ hiệu Bò—chính Mahādeva. Bởi khi Maheśa bị xúc phạm, nỗi kinh hãi lớn (tai họa) tất yếu giáng xuống kẻ phạm lỗi.

Verse 11

अद्यापि न वयं सर्वे प्रभवः प्रभवामहे । भवतो दुर्नयेनैव मया सत्यमुदीर्य्यते

Ngay cả bây giờ, không ai trong tất cả chúng ta có thể thật sự tự xưng quyền năng hay chủ tể độc lập. Vì lối hành xử lầm lạc của ngươi, ta buộc phải nói thẳng sự thật này.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा दक्षश्चिंतापरोऽभवत् । विवर्णवदनो भूत्वा तूष्णीमासीद्भुवि स्थितः

Phạm Thiên nói: Nghe lời của Viṣṇu, Dakṣa chìm trong nỗi lo âu. Sắc mặt ông tái nhợt, đứng trên mặt đất mà lặng thinh.

Verse 13

एतस्मिन्नंतरे वीरभद्रः सैन्यसमन्वितः । अगच्छदध्वरं रुद्रप्रेरितो गणनायकः

Bấy giờ, Vīrabhadra—vị thống lĩnh các Gaṇa—cùng binh lực hộ tống, vâng mệnh Rudra thúc giục, liền tiến đến nơi hành lễ tế tự.

Verse 14

पृष्ठे केचित्समायाता गगने केचिदागताः । दिशश्च विदिशः सर्वे समावृत्य तथापरे

Kẻ thì kéo đến từ phía sau, kẻ thì giáng xuống từ không trung; những kẻ khác bao phủ mọi phương và các phương phụ, vây kín nơi ấy bốn bề.

Verse 15

शर्वाज्ञया गणाः शूरा निर्भया रुद्रविक्रमाः । असंख्याः सिंहनादान्वै कुर्वंतो वीरसत्तमाः

Theo lệnh của Śarva, các gaṇa anh dũng—không hề khiếp sợ, mang uy lực của chính Rudra—tiến đến vô số kể, gầm vang tiếng sư tử như bậc chiến sĩ tối thượng.

Verse 16

तेन नादेन महता नादितं भुवनत्रयम् । रजसा चावृतं व्योम तमसा चावृता दिशः

Bởi tiếng nāda hùng vĩ ấy, ba cõi đều vang dội. Bầu trời bị che phủ bởi rajas (sự xao động), và các phương hướng bị bao trùm bởi tamas (u tối và trì trệ).

Verse 17

सप्तद्वीपान्विता पृथ्वी चचालाति भयाकुला । सशैलकानना तत्र चुक्षुभुस्सकलाब्धयः

Rồi Trái Đất—cùng bảy châu—run rẩy trong nỗi kinh hoàng tột độ; và tại đó, cùng với núi non và rừng thẳm, mọi đại dương đều dâng trào, cuộn xoáy trong xao động.

Verse 18

एवंभूतं च तत्सैन्यं लोकक्षयकरं महत् । दृष्ट्वा च विस्मितास्सर्वे बभूवुरमरादयः

Thấy đạo quân mênh mông ấy—ghê gớm đến mức có thể gây nên sự diệt vong của các thế giới—tất cả chư thiên và các bậc cõi trời khác đều kinh ngạc sững sờ.

Verse 19

सैन्योद्योगमथालोक्य दक्षश्चासृङ्मुखाकुलः । दंडवत्पतितो विष्णुं सकलत्रोऽभ्यभाषत

Thấy quân đội đang chuẩn bị, Dakṣa bàng hoàng rối loạn, miệng vương máu. Ông cùng vợ phủ phục đảnh lễ (daṇḍavat), rồi kính cẩn thưa với Đức Viṣṇu.

Verse 20

दक्ष उवाच । भवद्बलेनैव मया यज्ञः प्रारंभितो महान् । सत्कर्मसिद्धये विष्णो प्रमाणं त्वं महाप्रभो

Dakṣa thưa rằng: “Chỉ nhờ uy lực của Ngài mà con mới khởi sự đại tế lễ này. Ôi Viṣṇu, bậc Đại Chúa Tể, để nghi lễ thiện lành này được thành tựu, chính Ngài là sự chuẩn chứng và chỗ nương tựa vững chắc.”

Verse 21

विष्णो त्वं कर्मणां साक्षी यज्ञानां प्रतिपालकः । धर्मस्य वेदगर्भस्य ब्रह्मणस्त्वं महाप्रभो

Ôi Viṣṇu, Ngài là chứng tri của mọi nghiệp hành và là đấng hộ trì các tế lễ. Ngài là bậc Đại Chúa Tể nâng đỡ Dharma—Dharma cưu mang trong lòng Veda—và cũng là đấng duy trì cả Brahmā nữa.

Verse 22

तस्माद्रक्षा विधातव्या यज्ञस्यास्य मम प्रभो । त्वदन्यः यस्समर्थोस्ति यतस्त्वं सकलप्रभुः

Vì thế, ôi Chúa Tể của con, xin hãy an bài sự hộ vệ cho tế lễ này của con. Ngoài Ngài ra, ai có thể đủ năng lực? Bởi Ngài là đấng chủ tể của muôn loài.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । दक्षस्य वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दीनतरं तदा । अवोचद्बोधयंस्तं वै शिवतत्त्वपराङ्मुखम्

Brahmā nói: “Nghe lời Dakṣa, Viṣṇu khi ấy càng thêm sầu muộn, rồi cất lời để khai thị cho Dakṣa—kẻ đã quay lưng với chân lý (tattva) của Śiva.”

Verse 24

विष्णुरुवाच । मया रक्षा विधातव्या तव यज्ञस्य दक्ष वै । ख्यातो मम पणः सत्यो धर्मस्य परिपालनम्

Viṣṇu nói: “Này Dakṣa, ta nhất định phải hộ trì tế lễ của ông. Bởi lời thệ nguyện nổi danh và chân thật của ta chính là gìn giữ dharma.”

Verse 25

तत्सत्यं तु त्वयोक्तं हि किं तत्तस्य व्यतिक्रमः । शृणु त्वं वच्म्यहं दक्ष क्रूरबुद्धिं त्यजाऽधुना

Điều ngươi nói quả thật đúng—vậy cớ sao lại phải trái phạm điều ấy? Hãy lắng nghe, hỡi Dakṣa, ta sẽ nói: hãy từ bỏ tâm địa tàn nhẫn này ngay bây giờ.

Verse 26

नैमिषे निमिषक्षेत्रे यज्जातं वृत्तमद्भुतम् । तत्किं न स्मर्यते दक्ष विस्मृतं किं कुबुद्धिना

Tại Naimiṣa, trong thánh địa Nimisha-kṣetra, mọi sự việc kỳ diệu đã xảy ra—cớ sao ngươi không nhớ, hỡi Dakṣa? Có phải vì nhận thức lầm lạc mà đã quên đi chăng?

Verse 27

रुद्रकोपाच्च को ह्यत्र समर्थो रक्षणे तव । न यस्याभिमतं दक्ष यस्त्वां रक्षति दुर्मतिः

Khi cơn thịnh nộ của Rudra bừng dậy, ai ở đây thật sự có thể che chở cho ngươi? Hỡi Dakṣa—vì ngươi đã hành động trái ý Ngài—kẻ bảo hộ nào với phán đoán sai lầm có thể cứu ngươi được?

Verse 28

किं कर्म किमकर्मेति तत्र पश्यसि दुर्मते । समर्थं केवलं कर्म न भविष्यति सर्वदा

“Thế nào là hành, thế nào là vô hành”—ngươi nhìn nhận sai lạc, hỡi kẻ mê muội. Chỉ riêng hành động thôi không phải lúc nào cũng đủ năng lực đưa đến thiện ích tối thượng.

Verse 29

स्वकर्मविद्धि तद्येन समर्थत्वेन जायते । न त्वन्यः कर्मणो दाता शं भवेदीश्वरं विना

Hãy biết rằng nghiệp của chính mình là điều làm phát sinh năng lực và sự thích hợp; nhưng không ai khác thật sự ban quả của hành động, ngoài Śaṃbhū—Đấng Chúa Tể.

Verse 30

ईश्वरस्य च यो भक्त्या शांतस्तद्गतमानसः । कर्मणो हि फलं तस्य प्रयच्छति तदा शिवः

Nhưng ai nhờ lòng sùng kính đối với Chúa Tể mà trở nên an tịnh, tâm an trú nơi Ngài—thì khi ấy chính Shiva ban cho người ấy quả chân thật của nghiệp mình.

Verse 31

केवलं ज्ञानमाश्रित्य निरीश्वरपरा नराः । निरयं ते च गच्छंति कल्पकोटिशतानि च

Chỉ nương tựa vào tri thức khô cạn, những kẻ tôn sùng thuyết “không có Chúa” quả thật rơi vào địa ngục, và ở đó suốt hàng trăm ức kiếp (kalpa).

Verse 32

पुनः कर्ममयैः पाशैर्वद्धा जन्मनि जन्मनि । निरयेषु प्रपच्यंते केवलं कर्मरूपिणः

Bị trói buộc hết lần này đến lần khác—đời này qua đời khác—bởi những thòng lọng làm bằng nghiệp, những kẻ chỉ sống như kẻ làm (đồng nhất mình với nghiệp) bị thiêu đốt trong các cõi địa ngục.

Verse 33

अयं रुद्रगणाधीशो वीरभद्रोऽरि मर्दनः । रुद्रकोपाग्निसंभूतः समायातोध्वरांगणे

“Đây là Vīrabhadra, chúa tể các gaṇa của Rudra, kẻ nghiền nát quân thù. Sinh từ ngọn lửa rực cháy của cơn thịnh nộ Rudra, nay đã đến sân tế lễ.”

Verse 34

अयमस्मद्विनाशार्थमागतोस्ति न संशयः । अशक्यमस्य नास्त्येव किमप्यस्तु तु वस्तुतः

Không còn nghi ngờ—hắn đã đến đây để gây nên sự diệt vong cho chúng ta. Với hắn, không gì là không thể; quả thật, trong thực tại không có điều gì hắn không thể thành tựu.

Verse 35

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सत्युपाख्याने विष्णुवाक्यवर्णनं नाम पंचत्रिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, phần thứ hai gọi là Rudra Saṃhitā, trong tiết thứ hai là Satī Khaṇḍa—thuộc truyện tích về Satī—kết thúc chương thứ ba mươi lăm, mang nhan đề “Mô tả lời của Viṣṇu.”

Verse 36

श्रीमहादेवशपथं समुल्लंघ्य भ्रमान्मया । यतः स्थितं ततः प्राप्यं मया दुःखं त्वया सह

Vì mê lầm, ta đã vượt qua và phạm vào lời thệ nguyện thiêng liêng nhân danh Śrī Mahādeva. Từ nơi ngươi đã ở, khi ta đạt đến chính cảnh ấy, ta cũng gặp sầu khổ—cùng với ngươi.

Verse 37

शक्तिर्मम तु नास्त्येव दक्षाद्यैतन्निवारणे । शपथोल्लंघनादेव शिवद्रोही यतोस्म्यहम्

Quả thật ta không có quyền lực để ngăn việc này của Dakṣa và những kẻ khác; vì đã vi phạm lời thệ nguyện, ta đã trở thành kẻ phạm tội chống lại Śiva.

Verse 38

कालत्रयेपि न यतो महेशद्रोहिणां सुखम् । ततोऽवश्यं मया प्राप्तं दुःखमद्य त्वया सह

Vì trong cả ba thời—quá khứ, hiện tại và vị lai—kẻ phản bội Mahesha không hề có hạnh phúc; bởi vậy hôm nay ta tất yếu gặp khổ đau—cùng với ngươi.

Verse 39

सुदर्शनाभिधं चक्रमेतस्मिन्न लगिष्यति । शैवचक्रमिदं यस्मादशैवलयकारणम्

Đĩa thần mang danh Sudarśana sẽ không thể phát huy hiệu lực trước điều này; bởi đây là luân xa của Śaiva, tự tính nó là nguyên nhân tiêu diệt mọi điều phi-Śaiva (nghịch với Śiva).

Verse 40

विनापि वीरभद्रेण नामैतच्चक्रमैश्वरम् । हत्वा गमिष्यत्यधुना सत्वरं हरसन्निधौ

“Dẫu không có Vīrabhadra, luân xa thần thánh, tối thượng này nay sẽ mau chóng đến trước Hara—sau khi đã giết kẻ phạm tội.”

Verse 41

शैवं शपथमुल्लंघ्य स्थितं मां चक्रमीदृशम् । असंहत्यैव सहसा कृपयैव स्थिरं परम्

Vì đã vượt phạm thệ nguyện Śaiva, ta đã rơi vào cảnh ngộ như thế—như bánh xe bất định, quay cuồng. Thế nhưng, không bị nghiền nát, bỗng chốc—chỉ nhờ ân điển—ta lại được làm cho vững bền trong cảnh giới tối thượng.

Verse 42

अतः परमिदं चक्रमपि न स्थास्यति ध्रुवम् । गमिष्यत्यधुना शीघ्रं ज्वालामालासमाकुलम्

Vì thế, ngay cả vòng chu chuyển (vũ trụ) này cũng sẽ không còn đứng yên, không còn bền vững. Nay nó sẽ mau chóng lao đi, bị bao phủ và rối loạn bởi một tràng lửa bùng cháy.

Verse 43

वीरभद्रः पूजितोपि शीघ्रमस्माभिरादरात् । महाक्रोधसमाक्रांतो नास्मान्संरक्षयिष्यति

“Dẫu chúng ta mau chóng cung kính thờ phụng Vīrabhadra, nhưng khi đã bị cơn đại nộ chiếm giữ, Ngài sẽ không bảo hộ chúng ta.”

Verse 44

अकांडप्रलयोऽस्माकमागतोद्य हि हा हहा । हा हा बत तवेदानीं नाशोस्माकमुपस्थितः

“Than ôi, than ôi! Hôm nay một cuộc tan hoại (pralaya) bất ngờ đã ập đến với chúng ta. Than ôi! Quả thật, giờ đây sự diệt vong của ngươi đã kề cận, và sự hủy diệt của chúng ta cũng đã tới.”

Verse 45

शरण्योऽस्माकमधुना नास्त्येव हि जगत्त्रये । शंकरद्रोहिणो लोके कश्शरण्यो भविष्यति

Giờ đây, đối với chúng ta, quả thật không còn nơi nương tựa nào trong ba cõi. Ở đời này, kẻ phản bội Śaṅkara thì ai sẽ còn là đấng che chở và chốn quy y cho họ?

Verse 46

तनुनाशेपि संप्राप्यास्तैश्चापि यमयातनाः । तानैव शक्यते सोढुं बहुदुःखप्रदायिनीः

Dẫu thân xác đã hoại diệt, người ta vẫn gặp những hình phạt của Yama. Và các cực hình ấy—ban cho muôn thứ khổ đau—quả chỉ những kẻ tội lỗi như họ mới phải gánh chịu.

Verse 47

शिवद्रोहिणमालोक्य दष्टदंतो यमः स्वयम् । तप्ततैलकटाहेषु पातयत्येव नान्यथा

Thấy kẻ phản bội Śiva, chính thần Yama nghiến răng vì phẫn nộ mà quăng kẻ ấy vào những vạc dầu sôi; không hề có cách nào khác.

Verse 48

गन्तुमेवाहमुद्युक्तं सर्वथा शपथोत्तरम् । तथापि न गतश्शीघ्रं दुष्टसंसर्गपापतः

“Ta quả đã quyết chí ra đi, sau khi thề nguyện không chút do dự. Thế nhưng ta đã không lên đường sớm, vì tội lỗi phát sinh do giao du với kẻ ác.”

Verse 49

यदद्य क्रियतेस्माभिः पलायनमितस्तदा । शार्वो ना कर्षकश्शस्त्रैरस्मानाकर्षयिष्यति

Nếu hôm nay chúng ta toan chạy trốn khỏi đây, thì Śarva (Đức Śiva) ắt sẽ kéo chúng ta trở lại—như người nông phu dùng nông cụ mà lôi kéo vậy.

Verse 50

स्वर्गे वा भुवि पाताले यत्र कुत्रापि वा यतः । श्रीवीरभद्रशस्त्राणां गमनं न हि दुर्ल भम्

Dù ở cõi trời, trên mặt đất hay nơi địa giới—ở bất cứ đâu—thì đối với vũ khí của Vīrabhadra vinh hiển, việc vươn tới và giáng kích quả thật chẳng hề khó khăn.

Verse 51

यावतश्च गणास्संति श्रीरुद्रस्य त्रिशूलिनः । तावतामपि सर्वेषां शक्तिरेतादृशी धुवम्

Có bao nhiêu Gaṇa thuộc về Rudra vinh hiển, Đấng cầm Tam Xoa, thì bấy nhiêu—quả thật nơi tất cả—đều chắc chắn có chính năng lực ấy.

Verse 52

श्रीकालभैरवः काश्यां नखाग्रेणैव लीलया । पुरा शिरश्च चिच्छेद पंचमं ब्रह्मणो ध्रुवम्

Tại Kāśī, đức Śrī Kālabhairava, chỉ bằng đầu móng tay và như một cuộc du hí thiêng liêng, thuở xưa đã chém đứt chiếc đầu thứ năm kiên cố của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 53

एतदुक्त्वा स्थितो विष्णुरतित्रस्तमुखाम्बुजः । वीरभद्रोपि संप्राप तदैवाऽध्वरमंडपम्

Nói xong lời ấy, Viṣṇu đứng yên tại đó, gương mặt như hoa sen của Ngài run rẩy vì nỗi kinh hoàng lớn. Ngay lúc ấy, Vīrabhadra cũng đến nơi—tới mạn-đà-la của lễ tế.

Verse 54

एवं ब्रुवति गोविन्द आगतं सैन्यसागरम् । वीरभद्रेण सहितं ददृशुश्च सुरादया

Khi Govinda còn đang nói như thế, chư thiên và các vị khác bỗng thấy một đạo binh đông như biển cả đang kéo đến—có Vīrabhadra đi cùng.