सतीदेव्याः योगमार्गेण देहत्यागः — Satī’s Yogic Abandonment of the Body

Verse 1

नारद उवाच । मौनीभूता यदा सासीत्सती शंकरवल्लभा । चरित्रं किमभूत्तत्र विधे तद्वद चादरात्

Nārada thưa: “Khi Satī, ái thê của Śaṅkara, trở nên lặng thinh, nơi ấy đã xảy ra điều gì? Ôi Đấng An bài (Brahmā), xin kể lại câu chuyện ấy với lòng kính cẩn.”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । मौनीभूता सती देवी स्मृत्वा स्वपतिमादरात । क्षितावुदीच्यां सहसा निषसाद प्रशांतधीः

Brahmā đáp: “Nhớ đến phu quân của mình là Śiva với lòng tôn kính, Nữ thần Satī trở nên lặng thinh; với tâm trí an hòa, nàng bỗng ngồi xuống đất, quay mặt về phương bắc.”

Verse 3

जलमाचम्य विधिवत् संवृता वाससा शुचिः । दृङ्निमील्य पतिं स्मृत्वा योगमार्गं समाविशत्

Nàng súc miệng bằng nước theo đúng nghi thức, thân tâm thanh tịnh, kín đáo phủ y phục. Khép mắt lại, nhớ đến Đấng Chúa của mình—Śiva—như phu quân, Satī bước vào con đường Yoga.

Verse 4

कृत्वासमानावनिलौ प्राणापानौ सितानना । उत्थाप्योदानमथ च यत्नात्सा नाभिचक्रतः

Bấy giờ Satī dung nhan tươi sáng khiến hai luồng sinh khí—prāṇa và apāna—đi vào thế quân bình thành samāna; rồi với nỗ lực tỉnh thức, nàng nâng udāna-vāyu từ trung tâm rốn, tiếp tục hành trì Yoga nội tại.

Verse 5

हृदि स्थाप्योरसि धिया स्थितं कंठाद्भ्रुवोस्सती । अनिंदितानयन्मध्यं शंकरप्राणवल्लभा

Satī—trong sạch không tì vết, người được Śaṅkara yêu quý như chính sinh mệnh—an trú tâm nơi trái tim; rồi nâng thức nội tại lên ngực, từ đó lên cổ họng, và cuối cùng đến khoảng giữa hai chân mày.

Verse 6

एवं स्वदेहं सहसा दक्षकोपाज्जिहासती । दग्धे गात्रे वायुशुचिर्धारणं योगमार्गतः

Vì thế, Satī muốn lập tức lìa bỏ thân mình do phẫn nộ với Dakṣa; sau khi tự thanh tịnh bằng hơi thở điều phục, nàng nhập định theo đạo Yoga, để các chi thể được thiêu đốt trong nội hỏa.

Verse 7

ततस्स्वभर्तुश्चरणं चिंतयंती न चापरम् । अपश्यत्सा सती तत्र योगमार्गनिविष्टधीः

Rồi Satī chỉ quán niệm đôi chân của chính Chúa tể mình, chẳng nghĩ điều gì khác. Với tâm trí vững vàng an trú trong đạo Yoga, nàng thấy Ngài hiện hữu ngay nơi ấy.

Verse 8

हतकल्मषतद्देहः प्रापतच्च तदग्निना । भस्मसादभवत्सद्यो मुनिश्रेष्ठ तदिच्छया

Thân ấy, mọi cấu uế đã bị diệt trừ, rơi vào ngọn lửa kia; và tức khắc hóa thành tro—hỡi bậc hiền triết tối thượng—chỉ bởi ý nguyện của nàng.

Verse 9

तत्पश्यतां च खे भूमौ वादोऽभूत्सुमहांस्तदा । हाहेति सोद्भुतश्चित्रस्सुरादीनां भयावहः

Khi mọi người đang chứng kiến, ngay lúc ấy một tiếng náo động vang rền khủng khiếp bùng lên—cả trên trời lẫn dưới đất. Đó là tiếng kêu “Hā! Hā!” kỳ dị, lạ lùng, khiến chư thiên và các loài hữu tình đều kinh hãi.

Verse 10

हं प्रिया परा शंभोर्देवी दैवतमस्य हि । अहादसून् सती केन सुदुष्टेन प्रकोपिता

“Ta là người yêu tối thượng của Śambhu, là Nữ Thần—chính là thần tính của chư thiên. Kẻ cực ác nào đã khiêu khích Satī, khiến nàng phải lìa bỏ mạng sống?”

Verse 11

अहो त्वनात्म्यं सुमहदस्य दक्षस्य पश्यत । चराचरं प्रजा यस्य यत्पुत्रस्य प्रजापतेः

Than ôi—hãy nhìn sự bất xứng và thiếu minh triết lớn lao của Dakṣa! Từ ông đã sinh ra muôn loài hữu tình và vô tình, vì ông là con của Prajāpati—thế mà vẫn rơi vào mê lầm như vậy.

Verse 12

अहोद्य द्विमनाऽभूत्सा सती देवी मनस्विनी । वृषध्वजप्रियाऽभीक्ष्णं मानयोग्या सतां सदा

Than ôi—ngày ấy, nữ thần Satī, bậc ý chí kiên cường, lại trở nên phân vân hai ngả. Dẫu luôn là người được Vṛṣadhvaja (Śiva) yêu quý, nàng vẫn mãi xứng đáng được tôn kính và lễ bái giữa hàng thiện nhân.

Verse 13

सोयं दुर्मर्षहृदयो ब्रह्मधृक् स प्रजापतिः । महतीमपकीर्तिं हि प्राप्स्यति त्वखिले भवे

Prajāpati Dakṣa này, kẻ có lòng không dung chịu và ôm mối đối nghịch với Brahmā, ắt sẽ chuốc lấy tiếng xấu lớn lao khắp cõi đời này.

Verse 14

यत्स्वांगजां सुतां शंभुद्विट् न्यषे धत्समुद्यताम् । महानरकभोगी स मृतये नोऽपराधतः

Vì ngươi đã ruồng bỏ chính con gái của mình—đứa con sinh từ thân thể ngươi—người một lòng hướng về Śiva, kẻ căm ghét Śambhu sẽ phải chịu những cực hình của đại địa ngục; cái chết của hắn chỉ do tội lỗi xúc phạm Thượng Chủ mà ra.

Verse 15

वदत्येवं जने सत्या दृष्ट्वाऽसुत्यागमद्भुतम् । द्रुतं तत्पार्षदाः क्रोधादुदतिष्ठन्नुदायुधाः

Khi Satī nói như thế trước mặt mọi người, chứng kiến hành vi kỳ diệu của sự xả bỏ mạng sống ấy, các gaṇa tùy tùng của Śiva liền vùng đứng dậy trong cơn phẫn nộ, tay cầm vũ khí.

Verse 16

द्वारि स्थिता गणास्सर्वे रसायुतमिता रुषा । शंकरस्य प्रभोस्ते वाऽकुध्यन्नतिमहाबलाः

Đứng nơi cửa, tất cả các Gaṇa hùng mạnh—bị khuấy động và bốc cháy bởi cơn thịnh nộ—đều nổi giận dữ dội, vì họ là tùy tùng cực kỳ uy lực của Chúa tể Śaṅkara, bậc Chủ của mình.

Verse 17

हाहाकारमकुर्वंस्ते धिक्धिक् न इति वादिनः । उच्चैस्सर्वेऽसकृद्वीरःश्शंकरस्य गणाधिपाः

Những vị thủ lĩnh anh hùng của các gaṇa của Śaṅkara liên tiếp cất tiếng kêu lớn: “Hā hā!”; rồi lại không ngừng thốt lên: “Than ôi! Than ôi! Đáng hổ thẹn! Đáng hổ thẹn—không, điều ấy không thể được!”

Verse 18

हाहाकारेण महता व्याप्त मासीद्दिगन्तरम् । सर्वे प्रापन् भयं देवा मुनयोन्येपि ते स्थिताः

Với tiếng kêu than “hā hā!” vang dậy, khắp bốn phương tám hướng đều bị tràn ngập. Chư thiên đều bị nỗi sợ chiếm lấy; các bậc hiền triết và những người khác có mặt cũng đứng run rẩy.

Verse 19

गणास्संमंत्र्य ते सर्वेऽभूवन् क्रुद्धा उदायुधाः । कुर्वन्तः प्रलयं वाद्यशस्त्रैर्व्याप्तं दिगंतरम्

Sau khi cùng bàn bạc, tất cả các gaṇa đều nổi giận, giương vũ khí. Như thể dựng nên cảnh tượng của ngày tận diệt, họ làm tràn ngập chân trời bốn phía bằng tiếng trống trận và ánh loé của binh khí.

Verse 20

शस्त्रैरघ्नन्निजांगानि केचित्तत्र शुचाकुलाः । शिरोमुखानि देवर्षे सुतीक्ष्णैः प्राणनाशिभिः

Ôi vị hiền triết thần thánh, ở đó—bị lấn át bởi nỗi đau buồn—một số người đã tự đâm vào cơ thể mình bằng vũ khí; và với những lưỡi kiếm cực kỳ sắc bén, hủy diệt sự sống, họ thậm chí còn làm bị thương cả đầu và mặt của mình.

Verse 21

इत्थं ते विलयं प्राप्ता दाक्षायण्या समं तदा । गणायुते द्वे च तदा तदद्भुतमिवाभवत्

Như thế, ngay lúc ấy họ cùng diệt vong với ái nữ của Dakṣa (Satī). Rồi hai vạn gaṇa của Śiva cũng bỏ mạng; cảnh tượng ấy hiện ra thật kỳ dị, vừa kinh hoàng vừa lạ lùng.

Verse 22

गणा नाशाऽवशिष्टा ये शंकरस्य महात्मनः । दक्षं तं क्रोधितं हन्तुं मुदा तिष्ठन्नुदायुधाः

Những gaṇa của bậc đại hồn Śaṅkara còn sót lại sau cuộc tàn phá đứng đó, lòng hân hoan, giương vũ khí, quyết giết Dakṣa đang bừng bừng phẫn nộ.

Verse 23

तेषामापततां वेगं निशम्य भगवान् भृगुः । यज्ञघ्नघ्नेन यजुषा दक्षिणाग्नौ जुहोन्मुने

Nghe tiếng xông tới như vũ bão của những kẻ tấn công ấy, bậc tôn giả hiền thánh Bhṛgu, ô hiền giả, liền dâng các lễ phẩm vào ngọn lửa tế phương Nam, tụng Yajus-chân ngôn có năng lực diệt kẻ phá hoại tế lễ.

Verse 24

हूयमाने च भृगुणा समुत्पेतुर्महासुराः । ऋभवो नाम प्रबलवीरास्तत्र सहस्रशः

Khi Bhṛgu còn tiếp tục hành lễ triệu thỉnh, những đại Asura liền vọt hiện—hàng ngàn hàng vạn—các dũng sĩ cường mãnh mang danh Ṛbhava.

Verse 25

तैरलातायुधैस्तत्र प्रमथानां मुनीश्वर । अभूद्युद्धं सुविकटं शृण्वतां रोमहर्षणम्

Hỡi bậc thánh hiền tối thượng, tại đó đã bùng lên một trận chiến vô cùng khốc liệt với các Pramatha, khi họ vung những đuốc lửa rực cháy làm vũ khí—kinh khiếp đến nỗi chỉ nghe kể thôi cũng khiến lông tóc dựng đứng.

Verse 26

ऋभुभिस्तैर्महावीरैर्हन्यमानास्समन्ततः । अयत्नयानाः प्रमथा उशद्भिर्ब्रह्मतेजसा

Bị những dũng sĩ vĩ đại ấy đánh gục từ mọi phía, các Pramatha—mất đi sự ung dung như trước—rơi vào cảnh khốn bách, bị thiêu đốt bởi hào quang rực cháy, tựa uy quang của Phạm Thiên (từ đối phương).

Verse 27

एवं शिवगणास्ते वै हता विद्राविता द्रुतम् । शिवेच्छया महाशक्त्या तदद्भुतमिवाऽभवत्

Vì thế, các đoàn quân của Śiva ấy liền bị đánh gục và tan tác rất nhanh. Do chính ý chí của Śiva, nhờ Đại Thần Lực của Ngài, biến cố ấy hiện ra như một điều kỳ diệu lạ thường.

Verse 28

तद्दृष्ट्वा ऋषयो देवाश्शक्राद्यास्समरुद्गणाः । विश्वेश्विनौ लोकपालास्तूष्णीं भूतास्तदाऽभवन्

Thấy vậy, các hiền thánh và chư thiên—Indra cùng các vị khác—cùng với đoàn Marut, các Viśvedevas và các Hộ Thế Thần, tất cả đều lặng thinh trong khoảnh khắc ấy.

Verse 29

केचिद्विष्णुं प्रभुं तत्र प्रार्थयन्तस्समन्ततः । उद्विग्ना मन्त्रयंतश्च विप्राभावं मुहुर्मुहुः

Tại đó, có kẻ từ bốn phía bắt đầu khẩn cầu Đức Viṣṇu, bậc Chúa tể hộ trì. Trong nỗi bất an và xao động, họ hết lần này đến lần khác bàn bạc với nhau về sự vắng mặt của các brāhmaṇa.

Verse 30

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सत्युपाख्याने सतीदेहत्यागोपद्रववर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ ba mươi, mang tên “Mô tả biến động sau khi Satī từ bỏ thân mình”, trong Satī-khaṇḍa (phần thứ hai) của Rudra-saṃhitā (tập thứ hai) thuộc Śrī Śiva Mahāpurāṇa, trong thiên truyện về Satī.

Verse 31

एवंभूतस्तदा यज्ञो विघ्नो जातो दुरात्मनः । ब्रह्मबंधोश्च दक्षस्य शंकरद्रोहिणो मुने

Này hiền giả, khi ấy lễ tế ấy bị rối loạn, chướng ngại phát sinh, bởi Dakṣa tâm địa ác độc—kẻ chỉ đáng gọi là “thân thuộc của Phạm Thiên”—đã trở thành kẻ phản bội và xúc phạm Śaṅkara.