दक्षस्य तपः तथा जगदम्बायाः प्रत्यक्षता — Dakṣa’s Austerities and the Direct Manifestation of Jagadambā

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् शंभुवर प्राज्ञ सम्यगुक्तं त्वयानघ । शिवाशिवचरित्रं च पावितं जन्म मे हितम्

Nārada thưa: “Bạch Phạm Thiên, bậc trí giả, người đứng đầu trong hàng kẻ sùng kính Śambhu, bậc vô tội! Ngài đã nói thật đúng. Nhờ được nghe thánh truyện về Śiva và Satī, chính sự sinh ra của con được thanh tịnh, trở nên thật sự hữu ích.”

Verse 2

इदानीं वद दक्षस्तु तपः कृत्वा दृढव्रतः । कं वरं प्राप देव्यास्तु कथं सा दक्षजाऽभवत्

Giờ xin hãy nói: Dakṣa sau khi tu khổ hạnh với lời nguyện kiên cố đã được ban ân phúc gì? Và vì sao Thánh Nữ (Devī) lại sinh ra làm con gái của Dakṣa?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद धन्यस्त्वं मुनिभिर्भक्तितोखिलैः । यथा तेपे तपो दक्षो वरं प्राप च सुव्रतः

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Nārada. Con thật phước lành—được tất cả các bậc hiền triết tôn kính vì lòng sùng kính. Ta sẽ kể cho con cách Dakṣa, người kiên định trong các hạnh nguyện thánh, đã tu khổ hạnh và đạt được một ân huệ.”

Verse 4

मदाज्ञप्तस्सुधीर्दक्षस्समाधाय महाधिपः । अपाद्यष्टुं च तां देवीं तत्कामो जगदंबिकाम्

Vâng theo mệnh lệnh của Ta, Dakṣa bậc trí—vị đại chúa—đã nhiếp tâm vào định; và vì khát nguyện ấy, ông hướng đến việc đạt được Nữ Thần Jagadambikā, Mẹ của muôn loài, làm của mình (làm con gái).

Verse 5

क्षीरोदोत्तरतीरस्थां तां कृत्वा हृदयस्थिताम् । तपस्तप्तुं समारेभे द्रुष्टुं प्रत्यक्षतोम्बिकाम्

Đặt Nàng—đấng ngự nơi bờ bắc của Kṣīroda—vào trong chính trái tim mình, ông bắt đầu tu khổ hạnh, khát nguyện được chiêm bái Ambikā trực tiếp, mặt đối mặt.

Verse 6

दिव्यवर्षेण दक्षस्तु सहस्राणां त्रयं समाः । तपश्चचार नियतस्सं यतात्मा दृढव्रतः

Bấy giờ Dakṣa tu khổ hạnh suốt ba nghìn năm trời, sống trong kỷ luật nghiêm mật—tự chế, nội tâm thu nhiếp, và kiên định trong lời nguyện.

Verse 7

मारुताशी निराहारो जलाहारी च पर्णभुक् । एवं निनाय तं कालं चिंतयन्तां जगन्मयीम्

Khi thì sống nhờ khí trời, khi thì tuyệt thực hoàn toàn, khi thì chỉ nương nước, khi thì chỉ ăn lá—như thế Satī, hiện thân của vũ trụ, đã trải qua thời gian ấy trong sự quán niệm bất động (về Đức Śiva).

Verse 8

दुर्गाध्यानसमासक्तश्चिरं कालं तपोरतः । नियमैर्बहुभिर्देवीमाराधयति सुव्रतः

Chìm sâu trong thiền quán về Durgā, chuyên tâm khổ hạnh suốt thời gian dài, và kiên định trong những thánh nguyện, nàng phụng thờ Nữ Thần bằng nhiều phép tu và giới hạnh.

Verse 9

ततो यमादियुक्तस्य दक्षस्य मुनिसत्तम । जगदम्बा पूजयतः प्रत्यक्षमभवच्छिवा

Bấy giờ, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, khi Dakṣa—đầy đủ yama và các pháp tu khác—đang phụng thờ Jagadambā, thì Śivā (Thánh Mẫu, phối ngẫu của Śiva) hiện thân rõ ràng trước mắt ông.

Verse 10

ततः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा जगदम्बां जगन्मयीम् । कृतकृत्यमथात्मानं मेने दक्षः प्रजापतिः

Rồi khi tận mắt chiêm ngưỡng Mẹ của vũ trụ—Đấng thấm nhuần khắp toàn thể càn khôn—Prajāpati Dakṣa tự cho mình đã viên mãn, nghĩ rằng mục đích đời mình đã thành tựu.

Verse 11

सिंहस्थां कालिकां कृष्णां चारुवक्त्रां चतुर्भुजाम् । वरदाभयनीलाब्जखड्गहस्तां मनोहराम्

Hãy quán tưởng Nữ Thần như Kālīkā—thân sắc đen, ngự trên sư tử—dung nhan mỹ lệ, bốn tay, hình tướng mê hoặc; tay ban ân huệ và tay ban vô úy, lại cầm hoa sen xanh và kiếm.

Verse 12

आरक्तनयनां चारुमुक्तकेशीं जगत्प्रसूम् । तुष्टाव वाग्भिश्चित्राभिः सुप्रणम्याथ सुप्रभाम्

Rồi sau khi cúi lạy hết lòng cung kính, ông tán dương Nữ Thần rực sáng ấy—đôi mắt phơn phớt đỏ, mái tóc buông xõa mỹ lệ, là Mẹ của muôn loài—bằng những lời ca tụng kỳ diệu và đa dạng.

Verse 13

दक्ष उवाच । जगदेव महामाये जगदीशे महेश्वरि । कृपां कृत्वा नमस्तेस्तु दर्शितं स्ववपुर्मम

Dakṣa thưa: Ôi Đấng của vũ trụ, ôi Đại Māyā, ôi Nữ Chúa của muôn cõi, ôi Maheśvarī! Vì lòng từ mẫn, Ngài đã nhận lời đảnh lễ của con. Con xin cúi đầu đảnh lễ Ngài, bởi Ngài đã hiển lộ chính thánh thân của Ngài cho con.

Verse 14

प्रसीद भगवत्याद्ये प्रसीद शिवरूपिणम् । प्रसीद भक्तवरदे जगन्माये नमोस्तु ते

Xin đoái thương, ô Nữ Thần nguyên sơ; xin đoái thương, ô Đấng có chính thân tướng là Śiva. Xin đoái thương, ô Đấng ban ân phúc cho người sùng kính—hỡi Māyā trùm khắp các thế giới, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । इति स्तुता महेशानी दक्षेण प्रयतात्मना । उवाच दक्षं ज्ञात्वापि स्वयं तस्येप्सितं मुने

Phạm Thiên nói: Được Dakṣa, người chí thành và chuyên tâm, ca tụng như thế, Maheśānī (Satī) liền nói với ông, hỡi hiền giả—dẫu Ngài đã biết rõ Dakṣa, Ngài vẫn tự mình đáp lại điều ông mong cầu.

Verse 16

देव्युवाच । तुष्टाहं दक्ष भवतस्सद्भक्त्या ह्यनया भृशम् । वरं वृणीष्व स्वाभीष्टं नादेयं विद्यते तव

Nữ Thần phán: “Hỡi Dakṣa, Ta vô cùng hoan hỷ vì lòng sùng kính chân thành này của ngươi. Hãy chọn một ân phúc theo điều lòng ngươi ước nguyện; với ngươi, không có gì Ta sẽ không ban.”

Verse 17

ब्रह्मोवाच । जगदम्बावचश्श्रुत्वा ततो दक्षः प्रजापतिः । सुप्रहृष्टतरः प्राह नामं नामं च तां शिवाम्

Phạm Thiên (Brahmā) nói: Nghe lời của Jagadambā, Dakṣa—bậc Prajāpati—vô cùng hoan hỷ; và trong niềm vui lớn, ông gọi vị Nữ Thần cát tường ấy hết lần này đến lần khác bằng danh xưng của Ngài.

Verse 18

दक्ष उवाच । जगदम्बा महामाये यदि त्वं वरदा मम । मद्वचः शृणु सुप्रीत्या मम कामं प्रपूरय

Dakṣa thưa: “Ôi Mẹ của vũ trụ, ôi Đại Māyā! Nếu Ngài thật là Đấng ban ân cho con, xin hãy hoan hỷ lắng nghe lời con và viên mãn điều con nguyện cầu.”

Verse 19

मम स्वामी शिवो यो हि स जातो ब्रह्मणस्तुतः । रुद्रनामा पूर्णरूपावतारः परमात्मनः

Chúa tể của ta là Śiva, Đấng đã hiển lộ và được Phạm Thiên (Brahmā) tán thán. Ngài mang danh Rudra—hóa thân viên mãn, trọn vẹn của Đại Ngã Tối Thượng (Paramātman).

Verse 20

तवावतारो नो जातः का तत्पत्नी भवेदतः । तं मोहय महेशानमवतीर्य क्षितौ शिवे

“Hóa thân của nàng chưa giáng sinh; vậy ai có thể làm hiền thê của Ngài? Vì thế, hỡi Đấng Cát Tường, hãy giáng xuống cõi đất và bằng thần lực của mình khiến Mahēśāna (Śiva) say đắm.”

Verse 21

त्वदृते तस्य मोहाय न शक्तान्या कदाचन । तस्मान्मम सुता भूत्वा हरजायाभवाऽधुना

Ngoài nàng ra, không một quyền năng nào có thể khiến Ngài mê lầm. Vì thế, hãy trở thành ái nữ của ta, và nay hãy trở thành hiền thê của Hara (Śiva).

Verse 22

इत्थं कृत्वा सुलीला च भव त्वं हर मोहिनी । ममैवैष वरो देवि सत्यमुक्तं तवाग्रतः

“Đã hành xử như thế, hỡi Devī có lối chơi thanh nhã, hãy trở thành Mohinī—đấng mê hoặc được cả Hara (Śiva). Phúc ân này chỉ riêng ta ban được, hỡi Devī; trước mặt nàng, ta đã nói lời chân thật.”

Verse 23

केवलं स्वार्थमिति च सर्वेषां जगतामपि । ब्रह्मविष्णुशिवानां च ब्रह्मणा प्रेरितो ह्यहम्

“(Nghĩ rằng) ‘chỉ vì lợi ích riêng mình’—điều ấy vốn cũng vậy đối với mọi cõi. Ngay cả trong việc liên quan đến Brahmā, Viṣṇu và Śiva, chính ta cũng bị Brahmā thúc đẩy mà hành động.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य प्रजेशस्य वचनं जगदम्बिका । प्रत्युवाच विहस्येति स्मृत्वा तं मनसा शिवम्

Phạm Thiên nói: Nghe lời của Prajāpati như vậy, Jagadambikā mỉm cười dịu dàng mà đáp lại, trong tâm vẫn thầm tưởng niệm Śiva.

Verse 25

देव्युवाच । तात प्रजापते दक्ष शृणु मे परमं वचः । सत्यं ब्रवीमि त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नाखिलप्रदा

Nữ Thần nói: “Con yêu, hỡi Prajāpati Dakṣa, hãy nghe lời tối thượng của ta. Ta nói sự thật: nhờ lòng sùng kính của con, ta vô cùng hoan hỷ; và trong ân điển ấy, ta ban mọi phúc lành.”

Verse 26

अहं तव सुता दक्ष त्वज्जायायां महेश्वरी । भविष्यामि न संदेहस्त्वद्भक्तिवशवर्तिनी

Hỡi Dakṣa, ta nhất định sẽ làm con gái của con—Maheśvarī sinh qua người vợ của con. Không chút nghi ngờ, vì ta cảm động và đáp lại bởi lòng sùng kính của con.

Verse 27

तथा यत्नं करिष्यामि तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । हरजाया भविष्यामि तद्वरं प्राप्य चानघ

Vì thế, con sẽ thật sự tinh tấn, thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc. Ôi bậc vô tội, sau khi đắc được ân phúc ấy, con sẽ trở thành hiền phối của Hara (Đức Śiva).

Verse 28

नान्यथा कार्यसिद्धिर्हि निर्विकारी च स प्रभुः । विधेर्विष्णोश्च संसेव्यः पूर्ण एव सदाशिवः

Quả thật, không có con đường nào khác để thành tựu mọi mục đích, vì Đấng Chúa Tể ấy bất biến. Chỉ một mình Sadāśiva viên mãn ấy là Đấng đáng được tôn kính và phụng sự, ngay cả bởi Brahmā (Vidhē) và Viṣṇu.

Verse 29

अहं तस्य सदा दासी प्रिया जन्मनि जन्मनि । मम स्वामी स वै शंभुर्नानारूपधरोपि ह

Con mãi là tôi tớ và người yêu dấu của Ngài, đời này qua đời khác. Chúa tể của con thật là Śambhu, dẫu Ngài thị hiện muôn hình vạn trạng.

Verse 30

वरप्रभावाद्भ्रुकुटेरवतीर्णो विधेस्म च । अहं तद्वरतोपीहावतरिष्ये तदाज्ञया

Nhờ uy lực của ân phúc ấy, con quả thật đã giáng sinh từ nơi lông mày của Đấng Tạo Hóa (Brahmā). Và con cũng vậy, theo chính ân phúc ấy, sẽ hóa thân nơi đây, vâng theo mệnh lệnh của Ngài.

Verse 31

गच्छ स्वभवनं तात मया ज्ञाता तु दूतिका । हरजाया भविष्यामि भूता ते तनयाचिरात्

Hãy trở về nhà mình, hỡi người thân yêu; ta đã hiểu lời nhắn mà con mang đến với tư cách sứ giả. Đến đúng thời, ta sẽ trở thành hiền thê của Hara (Śiva), và chẳng bao lâu nữa ta sẽ làm con gái của con.

Verse 32

इत्युक्त्वा सद्वचो दक्षं शिवाज्ञां प्राप्य चेतसि । पुनः प्रोवाच सा देवी स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

Nói xong những lời chân thật và đẹp đẽ ấy với Dakṣa, Nữ Thần—đón nhận trong tâm mệnh lệnh của Śiva—lại cất lời lần nữa, sau khi tưởng niệm đôi chân sen của Đức Śiva.

Verse 33

परन्तु पण आधेयो मनसा ते प्रजापते । श्रावयिष्यामि ते तं वै सत्यं जानीहि नो मृषा

Nhưng, ô Prajāpati, chính tâm của ngài đã tự lập một lời thệ. Ta sẽ khiến ngài nghe chính sự thật ấy—hãy biết đó là chân thật, không hư dối.

Verse 34

यदा भवान् मयि पुनर्भवेन्मंदादरस्तपा । देहं त्यक्ष्ये निजं सत्यं स्वात्मन्यस्म्यथ वेतरम्

Ô bậc khổ hạnh, khi ngài lại trở nên hờ hững với ta, thì quả thật ta sẽ lìa bỏ chính thân này. Khi ấy ta sẽ an trụ trong Tự Ngã của mình—bằng không, ta sẽ đi về nơi khác.

Verse 35

एष दत्तस्तव वरः प्रतिसर्गं प्रजापते । अहं तव सुता भूत्वा भविष्यामि हरप्रिया

Ô Prajāpati, ân phúc này được ban cho ngài trong mỗi chu kỳ tái tạo. Ta sẽ sinh làm con gái của ngài, và sẽ trở thành ái thê của Hara (Đức Śiva).

Verse 36

ब्रह्मोवाच एवमुक्त्वा महेशानी दक्षं मुख्यप्रजापतिम् । अंतर्दधे द्रुतं तत्र सम्यग् दक्षस्य पश्यतः

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy với Dakṣa, bậc tối thượng trong các Prajāpati, Mahēśānī (Satī), ngay khi Dakṣa còn đang nhìn thấy rõ, liền tức khắc ẩn mất khỏi nơi ấy.

Verse 37

अंतर्हितायां दुर्गायां स दक्षोपि निजाश्रमम् । जगाम च मुदं लेभे भविष्यति सुतेति सा

Khi Durgā đã ẩn khuất khỏi tầm mắt, Dakṣa cũng trở về đạo tràng của mình; lòng ông tràn đầy hoan hỷ, nghĩ rằng: “Nàng nhất định sẽ làm con gái ta.”