स्वप्नवर्णनपूर्वकं संक्षेपशिवचरितवर्णनम् / Dream-Portents and a Concise Account of Śiva’s Career

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात त्वया शैववर प्राज्ञाद्भुता कथा । वर्णिता करुणां कृत्वा प्रीतिर्मे वर्द्धिताधिकम्

Nārada thưa: “Ôi Vidhātā (Phạm Thiên), bậc phụ thân kính yêu—vì lòng từ mẫn, Ngài đã kể cho con nghe câu chuyện tối thắng, kỳ diệu, thấm đượm minh triết Śaiva. Nhờ được nghe, lòng sùng kính và niềm tôn ái của con lại càng tăng trưởng.”

Verse 2

विधे गते स्वकं धाम मयि वै दिव्यदर्शगे । ततः किमभवत्तात कृपया तद्वदाधुना

Khi Đấng Tạo Hóa (Phạm Thiên) đã trở về cõi của Ngài, và con đã đạt được thiên nhãn, thì sau đó đã xảy ra điều gì, thưa bậc phụ thân? Xin vì lòng từ mẫn mà nói cho con biết ngay bây giờ.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । गते त्वयि मुने स्वर्गे कियत्काले गते सति । मेना प्राप्येकदा शैलनिकटं प्रणनाम सा

Phạm Thiên đáp: “Sau khi ngươi, hỡi bậc hiền triết, đã lên cõi trời và một thời gian trôi qua, Menā một lần đến gần núi và cúi đầu đảnh lễ.”

Verse 4

स्थित्वा सविनयम्प्राह स्वनाथं गिरिकामिनी । तत्र शैलाधिनाथं सा प्राणप्रियसुता सती

Đứng đó với lòng khiêm cung, người thiếu phụ sinh từ núi non thưa cùng chính Chúa tể của mình. Tại nơi ấy, Satī—ái nữ được yêu quý như sinh mệnh—đã ngỏ lời với bậc quân vương của các dãy núi.

Verse 5

मेनोवाच । मुनिवाक्यं न बुद्धं मे सम्यङ् नारीस्वभावतः । विवाहं कुरु कन्यायास्सुन्दरेण वरेण ह

Menā thưa: “Vì bản tính nữ nhi, thiếp đã không hiểu đúng lời bậc hiền triết. Xin hãy sắp đặt hôn lễ cho con gái thiếp với một chàng rể tuấn tú và xứng đáng.”

Verse 6

सर्वथा हि भवेत्तत्रोद्वाहोऽपूर्वसुखावहः । वरश्च गिरिजायास्तु सुलक्षणकुलोद्भवः

Dẫu theo phương diện nào, hôn lễ ấy chắc chắn sẽ trở thành nguồn hoan lạc chưa từng có; và chàng rể của Girijā sẽ xuất thân dòng dõi cao quý, đầy đủ tướng mạo cát tường.

Verse 7

प्राणप्रिया सुता मे हि सुखिता स्याद्यथा प्रिय । सद्वरं प्राप्य सुप्रीता तथा कुरु नमोऽस्तु ते

Ôi người thương, xin hãy hành xử sao cho ái nữ—đứa con yêu như mạng sống của thiếp—được an vui; nhờ gặp được chàng rể hiền thiện, mong con được mãn nguyện trọn vẹn. Thiếp cúi lạy người.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ताश्रुमुखी मेना पत्यंघ्र्योः पतिता तदा । तामुत्थाप्य गिरिः प्राह यथावत्प्रज्ञसत्तमः

Brahmā phán: Nghe vậy, Menā—mặt đẫm lệ—liền ngã xuống dưới chân phu quân. Núi vương (Himālaya), bậc trí tuệ bậc nhất, đỡ nàng dậy rồi nói với nàng đúng đắn, thấu tình đạt lý.

Verse 9

हिमालय उवाच । शृणु त्वं मेनके देवि यथार्थं वच्मि तत्त्वतः । भ्रमं त्यज मुनेर्वाक्यं वितथं न कदाचन

Himālaya nói: “Hỡi Menakā thánh thiện, hãy nghe ta. Ta nói với nàng chân thật, đúng như thực tại và theo chân lý tối thượng. Hãy bỏ mọi nghi ngờ—lời bậc hiền triết không bao giờ hư dối.”

Verse 10

यदि स्नेहः सुतायास्ते सुतां शिक्षय सादरम् । तपः कुर्याच्छंकरस्य सा भक्त्या स्थिरचेतसा

Nếu thật lòng thương con gái mình, thì hãy ân cần dạy bảo con: hãy để nàng thực hành khổ hạnh và phụng thờ Śaṅkara, với tâm kiên định và lòng sùng kính.

Verse 11

चेत्प्रसन्नः शिवः काल्याः पाणिं गृह्णाति मेनके । सर्वं भूयाच्छुभं नश्येन्नारदोक्तममंगलम्

Ôi Menakā, nếu Chúa Śiva hoan hỷ và nắm lấy tay Kālī để kết duyên phu thê, thì mọi sự sẽ trở nên cát tường, và điều bất tường mà Nārada đã nói sẽ bị tiêu trừ.

Verse 12

अमंगलानि सर्वाणि मंगलानि सदाशिवे । तस्मात्सुतां शिवप्राप्त्यै तपसे शिक्षय द्रुतम्

Mọi điều bất tường đều bị tiêu trừ, và mọi điềm cát tường đều an trụ nơi Sadāśiva. Vì thế, hãy mau dạy con gái ông tu khổ hạnh (tapas) để nàng được đạt đến Śiva.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य गिरेर्वाक्यं मेना प्रीततराऽभवत् । सुतोपकंठमगमदुपदेष्टुं तदोरुचिम्

Phạm Thiên nói: Nghe lời của Himālaya như vậy, Menā càng thêm hoan hỷ. Rồi bà đến gần con gái để khuyên dạy nàng về chí nguyện cao quý ấy.

Verse 14

सुताङ्गं सुकुमारं हि दृष्ट्वातीवाथ मेनका । विव्यथे नेत्रयुग्मे चाश्रुपूर्णेऽभवतां द्रुतम्

Thấy thân thể mảnh mai, mềm dịu của con gái, Menakā bàng hoàng sâu sắc; đôi mắt bà đau nhói và lập tức chan đầy lệ.

Verse 15

अथ सा कालिका देवी सर्वज्ञा परमेश्वरी । उवाच जननीं सद्यः समाश्वास्य पुनः पुनः

Bấy giờ Nữ thần Kālikā—đấng toàn tri, bậc Chúa tể tối thượng—liền an ủi người Mẹ hết lần này đến lần khác, rồi cất lời.

Verse 17

पार्वत्युवाच । मातश्शृणु महाप्राज्ञेऽद्यतने ऽजमुहूर्तके । रात्रौ दृष्टो मया स्वप्नस्तं वदामि कृपां कुरु

Pārvatī thưa: “Mẹ ơi, xin lắng nghe. Ôi người Mẹ đại trí—hôm nay, vào khoảnh khắc thiêng liêng ajamuhūrta, trong đêm con đã thấy một giấc mộng. Con sẽ kể; xin Mẹ thương xót.”

Verse 18

विप्रश्चैव तपस्वी मां सदयः प्रीतिपूर्वकम् । उपादिदेश सुतपः कर्तुं मातश्शिवस्य वै

Vị brāhmaṇa hiền triết khổ hạnh ấy, đầy lòng từ mẫn, với thiện ý trìu mến, đã dạy con phải thực hành khổ hạnh nghiêm mật, thưa Mẹ, để thật sự đạt được Śiva.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनका शीघ्रं पतिमाहूय तत्र च । तत्स्वप्नं कथयामास सुता दृष्टमशेषतः

Phạm Thiên nói: Nghe vậy, Mênakā liền vội gọi chồng đến, rồi kể lại trọn vẹn cho ông toàn bộ giấc mộng mà con gái nàng đã thấy.

Verse 20

सुतास्वप्नमथाकर्ण्य मेनकातो गिरीश्वरः । उवाच परमप्रीतः प्रियां सम्बोधयन्गिरा

Nghe Mênakā thuật lại giấc mộng của con gái, chúa tể núi non (Himālaya) vô cùng hoan hỷ, rồi dùng lời âu yếm mà nói với người vợ yêu dấu.

Verse 21

गिरीश्वर उवाच । हे प्रियेऽपररात्रान्ते स्वप्नो दृष्टो मयापि हि । तं शृणु त्वं महाप्रीत्या वच्म्यहं तं समादरात्

Girīśvara nói: “Hỡi người yêu dấu, vào cuối đêm ta cũng thật đã thấy một giấc mộng. Nàng hãy lắng nghe với niềm hoan hỷ lớn; ta sẽ kính cẩn kể lại cho nàng.”

Verse 22

एकस्तपस्वी परमो नारदोक्तवरां गधृक् । पुरोपकंठं सुप्रीत्या तपः कर्तुं समागतः

Một vị khổ hạnh tối thượng—người đã được ban ân phúc như lời Nārada nói—đã hoan hỷ đến nơi ven thành, với ý định thực hành khổ hạnh (tapas).

Verse 23

गृहीत्वा स्वसुतां तत्रागमं प्रीततरोप्यहम् । मया ज्ञातस्स वै शम्भुर्नारदो क्तवरः प्रभुः

Đón con gái của chính ta từ nơi ấy, ta trở về với niềm hoan hỷ càng thêm sâu dày. Bấy giờ ta hiểu rằng Đức Chúa Śambhu quả thật là Đấng Tối Thượng, vì lời Nārada nói ra là chân thật.

Verse 24

सेवार्थं तस्य तनयामुपदिश्य तपस्विनः तं । वै प्रार्थितवांस्तस्यां न तदांगीचकार सः

Vì mục đích phụng sự, vị khổ hạnh đã chỉ dạy và tiến cử con gái của vị hiền triết ấy cho Ngài. Ngài quả có cầu hôn nàng, nhưng khi ấy nàng không chấp thuận.

Verse 25

अभूद्विवादस्तुमहान्सांख्यवेदान्तसंमतः । ततस्तदाज्ञया तत्र संस्थितासीत्सुता मम

Rồi một cuộc biện luận lớn khởi lên, với lập luận được cả Sāṅkhya lẫn Vedānta chấp nhận. Sau đó, theo mệnh lệnh của Ngài, con gái ta an trú vững vàng tại nơi ấy.

Verse 26

निधाय हृदि तं कामं सिषेवे भक्तितश्च सा । इति दृष्टं मया स्वप्नं प्रोक्तवांस्ते वरानने

Đặt niềm khát vọng ấy trong tim, nàng một lòng phụng sự và thờ kính với bhakti. “Như vậy, hỡi người có dung nhan mỹ lệ, ta đã kể cho nàng giấc mộng chính ta đã thấy.”

Verse 27

ततो मेने कियत्कालं परीक्ष्यं तत्फलं प्रिये । योग्यमस्तीदमेवेह बुध्यस्व त्वं मम ध्रुवम्

Rồi, hỡi người yêu dấu, sau một thời gian suy xét và nghiệm xét kết quả, ta đi đến kết luận: “Chỉ điều này là thật sự thích hợp ở đây. Hãy hiểu đó là quyết định kiên định, không lay chuyển của ta.”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा गिरिराजश्च मेनका वै मुनीश्वर । सन्तस्थतुः परीक्षन्तीं तत्फलं शुद्धचेतसौ

Phạm Thiên nói: “Nói xong như vậy, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, Himavān—vua của núi—và Menakā, với tâm đã được thanh tịnh, vẫn ở lại đó, dõi theo kết quả của cuộc thử thách về chí nguyện và khổ hạnh của Pārvatī.”

Verse 29

इत्थम्व्यतीतेऽल्पदिने परमेशः सतां गतिः । सतीविरहसुव्यग्रो भ्रमन्सर्वत्र सूतिकृत्

Chỉ ít ngày trôi qua, Đấng Tối Thượng—Śiva, nơi nương tựa và cứu cánh của người hiền thiện—đau đớn khôn nguôi vì lìa xa Satī, lang thang khắp nơi, khiến muôn loài than khóc và chịu khổ não.

Verse 30

तत्राजगाम सुप्रीत्या कियद्गुणयुतः प्रभुः । तपः कर्तुं सतीप्रेमविरहाकुलमानसः

Bấy giờ, Đức Chúa—đầy đủ những phẩm tính thần linh tương xứng—đến nơi ấy với lòng thiện ý sâu dày; tâm Ngài xao động vì lìa xa tình yêu đối với Satī, để thực hành khổ hạnh (tapas).

Verse 31

तपश्चकार स्वं तत्र पार्वती सेवने रता । सखीभ्यां सहिता नित्यं प्रसन्नार्थमभूत्तदा

Tại đó, Pārvatī thực hành khổ hạnh của riêng mình, chuyên chú trong sự phụng sự đầy sùng kính. Luôn có các bạn hữu kề bên, khi ấy nàng chỉ hành động vì mục đích cầu được ân sủng hoan hỷ của Śiva.

Verse 32

विद्धोऽऽपि मार्गणैश्शम्भुर्विकृतिं नाप स प्रभुः । प्रेषितेन सुरैस्स्वात्ममोहनार्थं स्मरेण वै

Dẫu bị mũi tên bắn trúng, Śambhu—Đấng Chúa Tối Thượng—vẫn không hề biến đổi. Bởi Kāma được chư thiên sai đến chỉ để mê hoặc chính Tự Ngã của Ngài; nhưng Śiva vẫn hoàn toàn bất động, không lay chuyển.

Verse 33

दग्ध्वा स्मरं च तत्रैव स्ववह्निनयनेन सः । स्मृत्वा मम वचः क्रुद्धो मह्यमन्तर्दधे ततः

Ngay tại đó, Ngài thiêu đốt Kāma (Smara) bằng ngọn lửa từ chính con mắt của mình. Rồi nhớ lại lời ta, Ngài nổi giận và biến mất khỏi ta.

Verse 34

ततः कालेन कियता विनाश्य गिरिजामदम् । प्रसादितस्सुतपसा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः

Rồi theo thời gian trôi qua, Mahādeva đã dẹp bỏ niềm kiêu mạn của Girijā (Pārvatī). Được làm vui lòng và cảm hóa bởi khổ hạnh cao quý của nàng, Maheśvara trở nên từ hòa, ban ân sủng cho nàng.

Verse 35

लौकिकाचारमाश्रित्य रुद्रो विष्णुप्रसादितः । कालीं विवाहयामास ततोऽभूद्बहुमंगलम्

Nương theo nghi lễ thế gian đã được chấp nhận, Rudra—được làm vui lòng nhờ thiện ý của Viṣṇu—đã thành hôn với Kālī; và từ đó, muôn điều cát tường dồi dào phát sinh.

Verse 36

इत्येतत्कथितं तात समासाच्चरितं विभोः । शंकरस्य परं दिव्यं किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

Hỡi con yêu dấu, như vậy ta đã kể lại vắn tắt câu chuyện thiêng liêng và tối cao về Đức Shankara toàn năng. Con còn muốn nghe thêm điều gì nữa không?