पार्वतीजन्मवर्णनम् / Description of Pārvatī’s Birth

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ संस्मरतुर्भक्त्या दम्पती तौ भवाम्बिकाम् । प्रसूतिहेतवे तत्र देवकार्यार्थमादरात्

Brahmā nói: Bấy giờ đôi vợ chồng ấy, với lòng sùng kính và ý chí cung cẩn, đã tưởng niệm Bhavāmbikā tại nơi ấy, để sự thụ thai được thành tựu, hầu hoàn thành đại sự của chư thiên.

Verse 2

ततस्सा चण्डिका योगात्त्यक्तदेहा पुरा पितुः । ईहया भतितुं भूयस्समैच्छद्रिरिदारतः

Bấy giờ Nữ thần Caṇḍikā—đấng xưa kia đã lìa bỏ thân xác nhờ uy lực yoga tại nhà phụ thân—nay lại do chính ý nguyện của mình mà mong được thọ nhận và duy trì một thân hình, nương tựa nơi ngọn núi này.

Verse 3

सत्यं विधातुं स्ववचः प्रसन्नाखिलकामदा । पूर्णांशाच्छैलचित्ते सा विवेशाथ महेश्वरी

Để làm cho lời của chính mình thành sự thật, Nữ Thần hiền từ—Đấng ban mọi điều ước—liền dùng trọn phần thần lực của mình mà nhập vào tâm của Núi (Himālaya), hiện diện nơi ấy với danh hiệu Maheśvarī.

Verse 4

विरराज ततस्सोतिप्रमदोपूर्वसुद्युतिः । हुताशन इवाधृष्यस्तेजोराशिर्महामनाः

Bấy giờ, đấng rực sáng ấy bừng chiếu—vượt hẳn vẻ huy hoàng trước kia—một khối lửa linh thiêng bất khả xâm phạm, như chính ngọn hỏa tế thánh, và bản tính đại hồn cao cả.

Verse 5

ततो गिरिस्स्वप्रियायां परिपूर्णं शिवांशकम् । समाधिमत्वात्समये समधत्त सुशंकरे

Rồi, vì Śaṅkara an trụ trong tam-muội, đúng thời khắc, Ngài đặt vào người yêu dấu—ái nữ của Núi—một phần trọn vẹn của chính thần tính Śiva của Ngài.

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे पार्वतीजन्मवर्णनं नाम षष्टोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ sáu, mang tựa đề “Mô tả Sự Giáng Sinh của Pārvatī”, trong Pārvatī-khaṇḍa (phần thứ ba) của Rudra-saṃhitā (quyển thứ hai) thuộc Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 7

गिरिप्रिया सर्वजगन्निवासासंश्रयाधिकम् । विरेजे सुतरां मेना तेजोमण्डलगा सदा

Menā rực sáng hơn cả—luôn ở trong quầng hào quang—vì bà là mẹ và là nơi nương tựa tối thượng của Giripriyā (Pārvatī), Đấng chính là chỗ nương và nơi cư ngụ của toàn thể thế gian.

Verse 8

सुखोदयं स्वभर्तुश्च मेना दौहृदलक्षणम् । दधौ निदानन्देवानामानन्दस्येप्सितं शुभम्

Menā nhận thấy nơi phu quân mình sự khởi dậy của niềm vui; và chính bà mang những điềm lành của thai nghén—một nguyên nhân cát tường, tuyệt hảo và được chư thiên mong đợi, là nguồn mạch của hoan hỷ.

Verse 9

देह सादादसंपूर्णभूषणा लोध्रसंमुखा । स्वल्पभेन्दुक्षये कालं विचेष्यर्क्षा विभावरी

Thân nàng rã rời, trang sức chưa kịp chỉnh tề. Mặt ngoảnh về cây lodhra; đêm đầy sao như còn nấn ná một lúc, khi vầng trăng khuyết dần chỉ còn một nét mảnh.

Verse 10

तदाननं मृत्सुरभिनायं तृप्तिं गिरीश्वरः । मुने रहस्युपाघ्राय प्रेमाधिक्यं बभूव तत्

Này hiền giả, khi ấy Girīśvara (Đức Śiva) lặng lẽ đến gần, hít lấy hương thơm mộc mạc như mùi đất từ gương mặt nàng. Ngài được mãn nguyện sâu xa; và từ đó, tình yêu dành cho nàng lại càng thêm tăng trưởng.

Verse 11

मेना स्पृहावती केषु न मे शंसति वस्तुषु । किंचिदिष्टं ह्रियापृच्छदनुवेलं सखी गिरिः

Menā tuy đầy khát vọng nhưng không nói cho ta biết nàng mong điều gì. Còn bạn ta là Girī thì cứ e thẹn hỏi ta hết lần này đến lần khác về bất cứ điều gì ta có thể ước muốn.

Verse 12

उपेत्य दौहदं शल्यं यद्वव्रेऽपश्यदाशु तत् । आनीतं नेष्टमस्याद्धा नासाध्यं त्रिदिवैऽपि हि

Khi đến gần nàng, ông lập tức nhận ra mũi gai đau đớn của nỗi khát vọng—điều nàng đã chọn trong lòng. Quả thật, vật nàng yêu quý được đem đến ngay; bởi với những ai phụng hành thánh ý, chẳng có gì là bất khả, dẫu đối với chư thiên của ba cõi trời.

Verse 13

प्रचीयमानावयवा निस्तीर्य दोहदव्यथाम् । रेजे मेना बाललता नद्धपत्राधिका यथा

Vượt qua nỗi nhọc nhằn đau đớn của thai nghén, thân thể dần đầy đặn trở lại, Menā rạng ngời—như dây leo non mềm mại vừa khoác lên những lá tươi mới.

Verse 14

गिरिस्सगर्भां महिषीममंस्त धरणीमिव । निधानगर्भामभ्यन्तर्लीनवह्निं शमीमिव

Họ xem vị vương hậu ấy như mặt đất mang núi trong lòng—như Địa Mẫu nâng đỡ muôn loài. Họ cũng cho nàng như cây śamī: ẩn chứa kho báu bên trong, với ngọn lửa được giấu kín ở nội tâm.

Verse 15

प्रियाप्रीतेश्च मनसः स्वार्जितद्रविणस्य च । समुन्नतैः श्रुतेः प्राज्ञः क्रियाश्चक्रे यथोचिताः

Với tâm ý hoan hỷ vì điều mình yêu quý, và với của cải do tự thân tạo dựng, bậc hiền trí đã cử hành các nghi lễ đúng pháp, phù hợp những huấn lệnh cao cả của Śruti—Veda.

Verse 16

ददर्श काले मेनां स प्रतीतः प्रसवोन्मुखीम् । अभ्रितां च दिवं गर्भगृहे भिषगधिष्ठिते

Đến đúng thời, ngài thấy Menā rạng ngời, sẵn sàng sinh nở, được chăm sóc cẩn trọng trong phòng sinh, có các y sư túc trực, như thể chính cõi trời đang được nâng đỡ tại nơi ấy.

Verse 17

दृष्ट्वा प्रियां शुभाङ्गी वै मुमोदातिगिरीश्वरः । गर्भस्थजगदम्बां हि महातेजोवतीन्तदा

Thấy người yêu dấu—Pārvatī thân tướng cát tường—Giriśvara (Đức Śiva) hoan hỷ vô cùng. Bởi khi ấy, Mẹ của muôn loài tuy còn ở trong thai, vẫn rực sáng với đại quang minh linh thiêng.

Verse 18

तस्मिन्नवसरे देवा मुने विष्ण्वादयस्तथा । मुनयश्च समागम्य गर्भस्थां तुष्टुवुश्शिवाम्

Ngay lúc ấy, hỡi bậc hiền giả, chư Thiên—Vishnu và các vị khác—cùng các bậc thánh hiền hội tụ, dâng lời tán thán Śivā, Đấng đang an trụ trong thai.

Verse 19

देवा ऊचुः । दुर्गे जय जय प्राज्ञे जगदम्ब महेश्वरि । सत्यव्रते सत्यपरे त्रिसत्ये सत्यरूपिणी

Chư Thiên thưa rằng: “Chiến thắng! Chiến thắng! Ôi Durgā, bậc Trí tuệ; ôi Mẹ của vũ trụ, ôi Maheshvarī. Đấng lấy Chân lý làm thệ nguyện, chuyên nhất nơi Chân lý; Chân lý ba bề, và chính thân Ngài là Chân lý.”

Verse 20

सत्यस्थे सत्यसुप्रीते सत्ययोने च सत्यतः । सत्यसत्ये सत्यनेत्रे प्रपन्नाः शरणं च ते

Ôi Nữ Thần an trụ trong Chân lý, hoan hỷ nơi Chân lý, có cội nguồn là Chân lý và thật sự đồng nhất với Chân lý; ôi hiện thân của Chân lý, ôi Đấng có đôi mắt là Chân lý—chúng con xin quy phục; chính Ngài là nơi nương tựa của chúng con.

Verse 21

शिवप्रिये महेशानि देवदुःखक्षयंकरि । त्रैलोक्यमाता शर्वाणी व्यापिनी भक्तवत्सला

Ôi người yêu dấu của Śiva, ôi Maheśānī—đấng làm tiêu tan sầu khổ của chư thiên! Mẹ của ba cõi, Śarvāṇī, đấng trùm khắp muôn nơi, Ngài dịu dàng thương mến những người sùng kính Ngài.

Verse 22

आविर्भूय त्रिलोकेशि देवकार्यं कुरुष्व ह । सनाथाः कृपया ते हि वयं सर्वे महेश्वरि

Hỡi Nữ Chúa cai quản ba cõi, xin hiển lộ và hoàn thành công việc của chư thiên. Nhờ lòng từ mẫn của Mẫu Maheśvarī, tất thảy chúng con đều được che chở, không còn bơ vơ nữa.

Verse 23

त्वत्तः सर्वे च सुखिनो लभन्ते सुखमुत्तमम् । त्वाम्विना न हि किंचिद्वै शोभते त्रिभवेष्वपि

Chỉ từ Mẫu mà muôn loài được an vui và đạt niềm phúc lạc tối thượng. Không có Mẫu, quả thật chẳng điều gì rạng ngời hay đẹp đẽ—dẫu khắp cả ba cõi.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्थं कृत्वा महेशान्या गर्भस्थाया बहुस्तुतिम् । प्रसन्नमनसो देवास्स्वं स्वं धाम ययुस्तदा

Brahmā nói: Sau khi dâng lên vô vàn lời tán thán Maheśānī khi Người đang mang thai, chư thiên—tâm ý an hòa, mãn nguyện—bấy giờ ai nấy trở về cõi của mình.

Verse 25

व्यतीते नवमे मासे दशमे मासि पूर्णतः । गर्भस्थाया गतिन्द्रध्रे कालिका जगदम्बिका

Khi tháng thứ chín đã qua và tháng thứ mười đến trọn vẹn, đúng theo thời vận đã định, Kālīkā—Jagadambikā, Mẹ của vũ trụ—đã chuyển khỏi trạng thái ở trong thai.

Verse 26

तदा सुसमयश्चासीच्छान्तभग्रहतारकः । नभः प्रसन्नतां यातं प्रकाशस्सर्वदिक्षु हि

Bấy giờ một thời tiết cát tường khởi hiện: bầu trời lặng yên, ánh sáng của mặt trời, các hành tinh và tinh tú như được dịu lại. Vòm trời trở nên thanh tịnh, trong sáng, và quang minh lan tỏa khắp mọi phương.

Verse 27

मही मंगलभूयिष्ठा सवनग्रामसागरा । सरस्स्रवन्तीवापीषु पुफुल्लुः पंकजानि वै

Đất trời trở nên vô cùng cát tường, như được trang điểm bằng rừng xanh, thôn xóm và biển cả. Trong hồ, sông chảy và ao đầm, hoa sen quả thật nở rộ.

Verse 28

ववुश्च विविधा वातास्सुखस्पर्शा मुनीश्वर । मुमुदुस्साधवस्सर्वेऽसतान्दुःखमभूद्द्रुतम्

Bậc chúa tể các hiền giả, muôn luồng gió khác nhau bắt đầu thổi, chạm vào thật êm dịu. Tất cả người hiền đức đều hoan hỷ, còn nỗi khổ của kẻ bất thiện thì nhanh chóng dấy lên.

Verse 29

दुन्दुभीन्वादयामासुर्नभस्यागत्य निर्जराः । पुष्पवृष्टिरभूत्तत्र जगुर्गन्धर्वसत्तमाः

Từ cõi trời giáng xuống, các chư thiên bất tử đánh trống dundubhi vang rền; nơi ấy mưa hoa rơi xuống, và những Gandharva tối thượng cất tiếng ca mừng lễ hội.

Verse 30

विद्याधरस्त्रियो व्योम्नि ननृतुश्चाप्सरास्तथा । तदोत्सवो महानासीद्देवादीनां नभःस्थले

Trên không trung, các nữ Vidyādhara múa vũ, các Apsarā cũng vậy. Lễ hội ấy trở thành một đại lễ huy hoàng cho chư thiên và các loài thiên giới khác, giữa khoảng trời cao rộng.

Verse 31

तस्मिन्नवसरे देवी पूर्वशक्तिश्शिवा सती । आविर्बभूव पुरतो मेनाया निजरूपतः

Ngay trong khoảnh khắc ấy, Nữ Thần—Sati, Thần Lực (Śakti) thuở trước của Śiva—hiển lộ ngay trước mặt Menā, tự bày tỏ chân tướng của mình.

Verse 32

वसंतर्तौ मधौ मासे नवम्यां मृगधिष्ण्यके । अर्द्धरात्रे समुत्पन्ना गंगेव शशिमण्डलात्

Vào mùa xuân, tháng Madhu, ngày mồng chín âm lịch, khi Mặt Trăng ở chòm Mṛga (Mṛgaśīrṣa), đúng nửa đêm nàng hiển lộ—như sông Gaṅgā tuôn ra từ vành trăng.

Verse 33

समये तत्स्वरूपेण मेनका जठराच्छिवा । समुद्भूय समुत्पन्ना सा लक्ष्मीरिव सागरात्

Đến đúng thời khắc định sẵn, Śivā trong chính hình tướng ấy từ lòng Menakā vươn dậy, hiển hiện và chào đời—như Lakṣmī xuất hiện từ biển cả.

Verse 34

ततस्तस्यां तु जातायां प्रसन्नोऽभूत्तदा भवः । अनुकूलो ववौ वायुर्गम्भीरो गंधयुक्शुभः

Rồi khi nàng ra đời, Bhava (Đức Śiva) hoan hỷ. Một luồng gió thuận thổi lên—trầm hùng, bền vững, thơm ngát và cát tường—báo hiệu sự chuẩn thuận thiêng liêng.

Verse 35

बभूव पुष्पवृष्टिश्च तोयवृष्टि पुरस्सरम् । जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जगर्जुश्च तदा घनाः

Bấy giờ có mưa hoa rơi xuống, trước đó là một trận mưa nước. Các ngọn lửa—dẫu êm dịu—vẫn bừng sáng, và khi ấy mây trời vang tiếng sấm lớn.

Verse 36

तस्यां तु जायमानायां सर्वस्वं समपद्यत । हिमवन्नगरे तत्र सर्व दुःखं क्षयं गतम्

Nhưng khi nàng ra đời, mọi điều đều trở nên cát tường và viên mãn. Tại thành của Himavān, mọi nỗi sầu khổ đều tiêu tan.

Verse 37

तस्मिन्नवसरे तत्र विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । आजग्मुः सुखिनः प्रीत्या ददृशुर्जगदम्बिकाम्

Ngay trong khoảnh khắc ấy, tất cả chư thiên do Viṣṇu dẫn đầu đều đến nơi, lòng hoan hỷ và chan chứa ân tình, rồi chiêm bái Jagadambikā—Mẹ của vũ trụ.

Verse 38

तुष्टुवुस्तां शिवामम्बां कालिकां शिवकामिनीम् । दिव्यारूपां महामायां शिवलोकनिवासिनीम्

Họ tán dương Thánh Mẫu ấy—Śivā, Ambā, Kālī, ái thê của Chúa Śiva—với dung tướng thiên giới rực sáng, là Đại Māyā-Śakti, ngự trong cõi Śiva.

Verse 39

देवा ऊचुः । जगदम्ब महादेवि सर्वसिद्धिविधायिनि । देवकार्यकरी त्वं हि सदातस्त्वां नमामहे

Chư thiên thưa rằng: “Ôi Jagadambā, bậc Đại Nữ Thần, đấng ban mọi thành tựu viên mãn! Quả thật Ngài luôn hoàn thành công việc của chư thiên; vì thế chúng con hằng cúi đầu đảnh lễ Ngài.”

Verse 40

सर्वथा कुरु कल्याणं देवानां भक्तवत्सले । मेनामनोरथः पूर्णः कृतः कुरु हरस्य च

Ôi đấng hiền từ, luôn thương mến những người sùng kính của chư thiên, xin ban cát tường mọi bề. Xin làm cho ước nguyện của Mena được viên mãn, và cũng thành tựu điều ấy cho Hara (Chúa Śiva).

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्थं स्तुत्वा शिवां देवीं विष्ण्वाद्या सुप्रणम्य ताम् । स्वंस्वं धाम ययुः प्रीताश्शंसन्तस्तद्गतिं पराम्

Brahmā nói: Sau khi tán dương Devī Śivā như vậy và cúi lạy Ngài với lòng tôn kính sâu xa, Viṣṇu cùng các chư thiên khác, tràn đầy hoan hỷ, trở về mỗi cõi của mình, vừa xưng tụng địa vị tối thượng và đích đến cao cả của Ngài.

Verse 42

तान्तु दृष्ट्वा तथा जातां नीलोत्पलदलप्रभाम । श्यामा सा मेनका देवी मुदमापाति नारद

Thấy nàng sinh ra như thế, rạng ngời như cánh sen xanh, nữ thần Menakā—da sẫm màu (śyāmā)—tràn đầy hoan hỷ, hỡi Nārada.

Verse 43

दिव्यरूपं विलोक्यानु ज्ञानमाप गिरिप्रिया । विज्ञाय परमेशानीं तुष्टावातिप्रहर्षिता

Chiêm ngưỡng dung mạo thần diệu ấy, Giripriyā (Pārvatī) đạt được sự hiểu biết minh triết. Nhận ra đó là Parameśānī—Đại Nữ Thần Tối Thượng—nàng tràn đầy hoan hỷ và dâng lời tán thán với tâm mãn nguyện.

Verse 44

मेनोवाच । जगदम्ब महेशानि कृतातिकरुणा त्वया । आविर्भूता मम पुरो विलसन्ती यदम्बिके

Menā thưa rằng: Ôi Mẹ của vũ trụ, ôi Maheśānī—Đại Vương Hậu của Maheśa! Ngài đã ban lòng từ bi vượt bậc; quả thật, ôi Ambikā, Ngài đã hiển hiện trước mặt con, rạng ngời huy hoàng.

Verse 45

त्वमाद्या सर्वशक्तीनां त्रिलोकजननी शिवे । शिवप्रिया सदा देवी सर्वदेवस्तुता परा

Ôi Śivā, Ngài là cội nguồn nguyên sơ của mọi quyền năng, là Mẹ sinh thành ba cõi. Mãi là ái thê của Chúa Śiva, Ngài là Nữ Thần vĩnh cửu—tối thượng, được chư thiên đồng ca tán thán.

Verse 46

कृपां कुरु महेशानि मम ध्यानस्थिता भव । एतद्रूपेण प्रत्यक्षं रूपं धेहि सुतासमम्

Ôi Maheśānī, xin thương xót con—xin ngự trong thiền quán của con. Ngay trong hình tướng này, xin Ngài hiện thân hữu hình, xuất hiện với con như một người con gái.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्या मेनाया भूधरस्त्रियाः । प्रत्युवाच शिवा देवी सुप्रसवामअरिप्रियाम्

Phạm Thiên nói: Nghe những lời ấy của Menā—hiền thê của Núi—Śivā Devī liền đáp lại bà, người mẹ cát tường, được chư thiên yêu kính.

Verse 48

देव्युवाच । हे मेने त्वं पुरा मां च सुसेवितवती रता । त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नाहं वरन्दातुं गतान्तिकम्

Nữ Thần nói: “Hỡi Menā, thuở trước bà đã phụng sự và thờ kính Ta với lòng mộ đạo và tình yêu sâu đậm. Vì bhakti của bà, Ta vô cùng hoan hỷ, nay đến gần để ban cho bà một ân huệ.”

Verse 49

वरं ब्रूहीति मद्वाणीं श्रुत्वा ते तद्वरो वृतः । सुता भव महादेवी सा मे देवहितं कुरु

“Nghe lời Ta: ‘Hãy nói điều ước của ngươi’, bà đã chọn chính ân huệ ấy: ‘Ôi Mahādevī, xin hãy làm con gái của ta; và nhờ đó, xin thực hiện điều lợi ích cho chư thiên.’”

Verse 50

तथा दत्त्वा वरं तेऽहं गता स्वम्पदमादरात् । समयं प्राप्य तनया भवन्ते गिरिकामिनि

“Vì thế, sau khi ban ân huệ cho bà, Ta kính cẩn trở về nơi cư ngụ của Ta. Và khi thời điểm định mệnh đến, hỡi ái nữ của Núi, con chắc chắn sẽ trở thành mẹ của các con trai.”

Verse 51

दिव्यरूपं धृतं मेद्य यत्ते मत्स्मरणं भवेत् । अन्यथा मर्त्यभावेन तवाज्ञानं भवेन्मयि

Ta đã mang lấy hình tướng thanh tịnh, thiêng liêng này để trong lòng con khởi lên sự tưởng niệm về Ta. Bằng không, do cái nhìn phàm tục, vô minh về Ta sẽ sinh khởi nơi con.

Verse 52

युवां मां पुत्रिभावेन दिव्यभावेन वा सकृत् । चिन्तयन्तौ कृतस्नेहौ यातास्स्थो मद्गतिम्पराम्

Chỉ cần hai người nhớ đến Ta dù chỉ một lần—hoặc với tình thương của cha mẹ đối với con gái, hoặc với tâm thái thiêng liêng của lòng sùng kính—thì hai người, đã tràn đầy gắn bó yêu thương, quả thật đã đạt đến cảnh giới tối thượng của Ta, nơi nương tựa cao nhất trong Ta.

Verse 53

देवकार्यं करिष्यामि लीलां कृत्वा द्भुतां क्षितौ । शम्भुपत्नी भविष्यामि तारयिष्यामि सज्जनान्

Ta sẽ hoàn thành sứ mạng của chư thiên, diễn bày một cuộc thần hí kỳ diệu trên cõi đất. Ta sẽ trở thành hiền phối của Śambhu, và sẽ đưa những bậc thiện lành vượt qua biển saṃsāra.

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वासीच्छिवा तूष्णीमम्बिका स्वात्त्ममायया । पश्यन्त्यां मातरि प्रीत्या सद्योऽऽभूत्तनया तनुः

Brahmā nói: Nói xong, Ambikā (Pārvatī) liền im lặng, do chính năng lực māyā tự sinh của nàng. Khi người mẹ nhìn với niềm thương mến, thân thể của người con gái lập tức hiện thành.