अनरण्य-वंशवर्णनम् तथा पिप्पलादस्य कामोत्पत्तिः (Genealogy of King Anaraṇya and Pippalāda’s arousal of desire)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । मनोर्वंशोद्भवो राजा सोऽनरण्यो नृपेश्वर । इन्द्रसावर्णिसंज्ञस्य चतुर्दशमितस्य हि

Vasiṣṭha thưa rằng: Ôi bậc chúa tể các vua, vị vua Anaraṇya ấy sinh ra từ dòng dõi Manu. Ngài thuộc về Manvantara mang danh Indra-Sāvarṇi, tức đời thứ mười bốn theo thứ tự.

Verse 2

अनरण्यो नृपश्रेष्ठस्स प्तद्वीपमहीपतिः । शम्भुभक्तो विशेषेण मङ्गलारण्यजो बली

Anaraṇya, bậc vương giả tối thượng, là chúa tể của địa cầu với bảy châu lục, một minh quân hùng mạnh; lại đặc biệt là một bhakta chí thành của Śambhu (Śiva), sinh ra nơi rừng cát tường Maṅgalāraṇya.

Verse 3

भृगुं पुरोधसं कृत्वा शतं यज्ञांश्चकार सः । न स्वीचकार शक्रत्वं दीयमानं सुरैरपि

Tôn Bhṛgu làm vị tế sư (purohita), nhà vua đã cử hành một trăm lễ tế yajña. Thế nhưng, dù chư thiên dâng trao quyền vị Indra, ngài vẫn không nhận lấy Indratva ấy.

Verse 4

बभूवश्शतपुत्राश्च राज्ञस्तस्य हिमालय । कन्यैका सुन्दरी नाम्ना पद्मा पद्मालया समा

Ôi Hi-mã-lạp-sơn, vị vua ấy có một trăm người con trai; và chỉ có một ái nữ, thiếu nữ tuyệt sắc tên Padmā, rạng ngời thanh khiết như Padmālayā (Lakṣmī), nữ thần ngự nơi hoa sen.

Verse 5

यस्स्नेहः पुत्रशतके कन्यायाञ्च ततोऽधिकः । नृपस्य तस्य तस्यां हि बभूव नगसत्तम

Ôi bậc sơn vương, tình thương của nhà vua ấy dành cho ái nữ còn vượt hơn cả tình thương đối với trăm người con trai; quả thật, nơi ngài đã khởi lên sự gắn bó sâu dày đối với nàng.

Verse 6

प्राणाधिकाः प्रियतमा महिष्यस्सर्वयोषितः । नृपस्य पत्न्यः पञ्चासन्सर्वास्सौभाग्यसंयुता

Các hoàng hậu chính của nhà vua được ngài yêu quý hơn cả sinh mạng, và là những người được sủng ái nhất trong mọi phụ nữ. Nhà vua có năm người vợ, và tất cả đều đầy đủ phúc phần cùng cát tường của hôn phối.

Verse 7

सा कन्या यौवनस्था च बभूव स्वपितुर्गृहे । पत्रं प्रस्थापयामास सुवरान यनायसः

Thiếu nữ ấy khi đã đến tuổi xuân thì vẫn ở trong nhà của phụ thân; nàng sai người ưu tú làm sứ giả và gửi đi một bức thư.

Verse 8

एकदा पिप्पलादर्षिर्गर्न्तुं स्वाश्रममुत्सुकः । तपःस्थाने निर्जने च गन्धर्वं स ददर्श ह

Một lần, hiền giả Pippalāda, nôn nóng trở về đạo tràng của mình, đã thấy một Gandharva tại nơi vắng lặng dành cho khổ hạnh.

Verse 9

स्त्रीयुतं मग्नचित्तं च शृङ्गारे रससागरे । विहरन्तं महाप्रेम्णा कामशास्त्रविशारदम्

Chàng đi cùng một người nữ, tâm trí chìm sâu say đắm; với tình yêu lớn lao, chàng vui đùa trong biển vị lạc ái tình, tinh thông các luận thư về dục ái.

Verse 10

दृष्ट्वा तं मुनिशार्दूलः सकामः संबभूव सः । तपत्स्वदत्तचित्तश्चाचिंतयद्दारसंग्रहम्

Vừa thấy nàng, bậc “hổ trong hàng hiền giả” liền bị dục niệm khuấy động. Dẫu chuyên tâm khổ hạnh, tâm ông vẫn chuyển hướng và bắt đầu nghĩ đến việc cưới vợ.

Verse 11

एवंवृत्तस्य तस्यैव पिप्पलादस्य सन्मुनेः । कियत्कालो गतस्तत्र कामोन्मथितचेतसः

Như vậy, khi chính bậc hiền thánh Pippalāda ở trong tình trạng ấy, tâm bị dục vọng khuấy động, thì đã bao lâu trôi qua tại đó (trong cảnh ấy)?

Verse 12

एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः । ददर्श पद्मां युवतीं पद्मामिव मनोरमाम्

Một lần, khi vị thánh hiền tôn quý đang đi tắm ở sông Puṣpabhadrā, ngài trông thấy thiếu nữ Padmā—duyên dáng như chính đóa sen.

Verse 13

केयं कन्येति पप्रच्छ समीपस्थाञ्जनान्मुनिः । जना निवेदयांचक्रुर्नत्वा शापनियन्त्रिताः

Vị hiền giả hỏi những người ở gần: “Thiếu nữ này là ai?” Họ cúi lạy, rồi vì bị lời nguyền ràng buộc, liền trình bày sự việc cho ngài.

Verse 14

जना ऊचुः । अनरण्यसुतेयं वै पद्मा नाम रमापरा । वरारोहा प्रार्थ्यमाना नृपश्रेष्ठैर्गुणालया

Dân chúng thưa rằng: “Nàng này quả thật là ái nữ của Anaraṇya, tên là Padmā, hiện thân tối thượng của vẻ đẹp và phúc lộc như Rāmā. Nàng là thiếu nữ cao quý, dáng vẻ đoan trang, được các bậc vua chúa ưu tú cầu hôn, vì nàng là nơi hội tụ mọi đức hạnh.”

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्वाक्यं जनानां तथ्यवादिनाम् । चुक्षोभातीव मनसि तल्लिप्सुर भवच्च सः

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Nghe những lời của dân chúng—những lời chân thật—vị hiền triết ấy liền xao động mạnh trong tâm, và khởi ý muốn đạt được chính điều ấy.”

Verse 16

मुनिः स्नात्वाभीष्टदेवं सम्पूज्य विधिवच्छिवम् । जगाम कामी भिक्षार्थमनरण्यसभां गिरे

Tắm gội xong, vị hiền triết—trong lòng khát khao cho mục nguyện được thành—đã phụng thờ Đức Śiva, vị Thần được mình chọn làm Iṣṭa-devatā, đúng theo nghi thức. Rồi ngài đến hội trường tại núi Anaraṇya để khất thực.

Verse 17

राजा शीघ्रं मुनिं दृष्ट्वा प्रणनाम भयाकुलः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः

Vừa thấy vị hiền triết, nhà vua—bàng hoàng vì sợ hãi—liền mau chóng cúi lạy. Dâng madhuparka cùng các lễ nghi tôn kính khác, vua phụng thờ ngài với lòng thành kính.

Verse 18

कामात्सर्वं गृहीत्वा च ययाचे कन्यकां मुनिः । मौनी बभूव नृपतिः किञ्चिनिर्वक्तुमक्षमः

Bấy giờ vị hiền giả—bị dục vọng thúc đẩy—nhận lấy tất cả rồi xin cô thiếu nữ. Còn nhà vua thì lặng thinh, không thể thốt ra một lời nào.

Verse 19

मुनिर्ययाचे कन्यां स तां देहीति नृपेश्वर । अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्यामि क्षणेन च

Vị hiền giả đòi cô gái ấy, nói: “Hỡi bậc chúa tể giữa các vua, hãy trao nàng cho ta. Bằng không, chỉ trong khoảnh khắc ta sẽ thiêu rụi tất cả thành tro.”

Verse 20

सर्वे बभूववुराच्छन्ना गणास्तत्तेजसा मुने । रुरोद राजा सगणो दृष्ट्वा विप्रं जरातुरम्

Hỡi hiền giả, tất cả các gaṇa đều bị hào quang ấy của ngài bao trùm và lấn át. Nhà vua cùng tùy tùng, thấy vị brāhmaṇa đã hao mòn vì tuổi già, liền òa khóc.

Verse 21

महिष्यो रुरुदुस्सर्वा इतिकर्त्तव्यताक्षमाः । मूर्च्छामाप महाराज्ञी कन्यामाता शुचाकुला

Tất cả trâu cái đều kêu khóc, bất lực, chẳng biết phải làm gì. Vì sầu khổ dâng tràn, hoàng hậu—mẹ của cô gái—ngất lịm, lòng rối bời bởi bi thương.

Verse 22

बभूवुस्तनयास्सर्वे शोकाकुलि तमानसाः । सर्वं शोकाकुलं जातं नृपसम्बन्धि शैलप

Tất cả các hoàng tử đều bị nỗi sầu phủ kín tâm can. Mọi điều gắn với hoàng gia và cả quyến thuộc nơi núi non cũng đều chìm trong cảnh bi ai.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे प्राज्ञो द्विजो गुरुरनुत्तमः । पुरोहितश्च मतिमानागतो नृपसन्निधिम्

Trong lúc ấy, vị Bà-la-môn hiền trí, bậc đạo sư tối thượng—cũng là vị quốc sư tế quan sáng suốt—đã đến trước ngự giá nhà vua.

Verse 24

राजा प्रणम्य सम्पूज्य रुरोद च तयोः पुरः । सर्वं निवेदयांचक्रे पप्रच्छोचितमाशु तत्

Nhà vua cúi lạy và cung kính cúng dường họ; rồi, khóc trước mặt hai vị, ngài bày tỏ mọi điều và vội hỏi việc gì là phải làm cho hợp đạo.

Verse 25

अथ राज्ञो गुरुर्विप्रः पण्डितश्च पुरोहितः । अपि द्वौ शास्त्रनीतिज्ञौ बोधयामासतुर्नृपम्

Bấy giờ, vị thầy của nhà vua—một Bà-la-môn uyên bác—cùng vị tế sư của ngài, cả hai đều thông suốt kinh điển và đạo lý trị quốc, đã chỉ dạy để nhà vua hiểu rõ con đường nên theo.

Verse 26

शोकाकुलाश्च महिषीर्नृपबालांश्च कन्यकाम् । उत्तमा नीतिमादृत्य सर्वेषां हितकारिणीम्

Các hoàng hậu, các vương tử nhỏ và thiếu nữ ấy đều ngập trong sầu khổ. Nhưng nàng—Uttamā—ôm giữ đạo lý tối thượng, hành xử vì lợi ích của hết thảy mọi người.

Verse 27

गुरुपुरोधसावूचतुः । शृणु राजन्महाप्राज्ञ वचो नौ सद्धितावहम् । मा शुचः सपरीवारश्शास्त्रे कुरु मतिं सतीम्

Vị Guru và quốc sư nói: “Tâu Đại vương, bậc đại trí, xin nghe lời chúng tôi, lời đem lại lợi ích chân thật. Xin chớ sầu muộn, cùng với toàn thể tùy tùng. Hãy đặt tâm vững chắc nơi śāstra—giáo pháp thánh điển.”

Verse 28

अद्य वाब्ददिनान्ते वा दातव्या कन्यका नृप । पात्राय विप्रायान्यस्मै कस्मै चिद्वा विशेषतः

Tâu Đại vương, dù ngay hôm nay hay vào lúc cuối năm cuối ngày, cũng nên gả nàng thiếu nữ ấy—tốt nhất là cho một Bà-la-môn xứng đáng; nếu không, thì đặc biệt hãy trao cho một người khác thật thích hợp.

Verse 29

सत्पात्रं ब्राह्मणादन्यन्न पश्यावो जगत्त्रये । सुतां दत्त्वा च मुनये रक्ष स्वां सर्वसम्पदम्

Trong ba cõi, chúng ta không thấy người thọ nhận nào xứng đáng hơn một Bà-la-môn chân chính. Vậy nên, hãy gả ái nữ của ngài cho bậc hiền thánh, nhờ đó gìn giữ trọn vẹn phúc lộc và an hòa của chính mình.

Verse 30

राजन्नेकनिमित्तेन सर्वसंपद्विनश्यति । सर्वं रक्षति तं त्यक्त्वा विना तं शरणागतम्

Tâu Đại vương, chỉ vì một nguyên do sai lầm mà mọi phú quý đều tiêu tan. Bỏ Đấng Duy Nhất che chở muôn loài mà tìm nương tựa nơi khác, con người sẽ mất đi chỗ quy y chân thật.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । राजा प्राज्ञवचः श्रुत्वा विलप्य च मुहुर्मुहुः । कन्यां सालंकृतां कृत्वा मुनीन्द्राय ददौ किल

Vasiṣṭha nói: Nghe lời bậc trí, nhà vua than khóc mãi không thôi. Rồi ngài trang sức cho ái nữ và quả thật đã trao nàng cho bậc chúa tể các hiền sĩ.

Verse 32

कान्तां गृहीत्वा स मुनिर्विवाह्य विधिवद्गिरे । पद्मां पद्मोपमां तां वै मुदितस्स्वालयं ययौ

Vị hiền sĩ đón lấy người yêu dấu (Padmā), và trên núi đã cử hành hôn lễ đúng nghi quỹ. Lòng hoan hỷ, ngài đưa Padmā—tựa đóa sen—về nơi cư ngụ của mình.

Verse 33

राजा सर्वान्परित्यज्य दत्त्वा वृद्धाय चात्मजाम् । ग्लानिं चित्ते समाधाय जगाम तपसे वनम्

Từ bỏ mọi sự, nhà vua gả chính con gái mình cho người đàn ông đã già. Rồi, mang trong lòng một nỗi mỏi mệt nặng nề, ông vào rừng để tu khổ hạnh (tapas), quay lưng với ràng buộc thế tục, hướng theo con đường tapas dẫn kẻ bị trói buộc (paśu) đến với Chúa Śiva—Đấng Giải Thoát, Pati (Chủ Tể).

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डेऽनरण्यचरितवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Rudra-saṃhitā thứ hai, phần thứ ba là Pārvatī-khaṇḍa—kết thúc chương thứ ba mươi bốn, mang tên “Mô tả các hành trạng của Anaraṇya.”

Verse 35

पूज्याः पुत्राश्च भृत्याश्च मूर्च्छामापुर्नृपं विना । शुशुचुः श्वाससंयुक्तं ज्ञात्वा सर्वेपरे जनाः

Vắng nhà vua, các bậc đáng tôn kính, các hoàng tử và những người hầu cận đều ngất lịm. Còn mọi người khác, biết rằng ông vẫn còn hơi thở, liền òa khóc thảm thiết.

Verse 36

अनरण्यो वनं गत्वा तपस्तप्त्वाति शंकरम् । समाराध्य ययौ भक्त्या शिवलोकमनामयम्

Anaraṇya vào rừng, tu khổ hạnh mãnh liệt, chí thành thờ phụng Đức Śaṅkara (Śiva); nhờ làm Ngài hoàn toàn hoan hỷ, ông đạt đến Śivaloka—cõi thanh tịnh vô tỳ vết, không sầu khổ, không bệnh hoạn của Śiva.

Verse 37

नृपस्य कीर्तिमान्नाम्ना ज्येष्ठपुत्रोथ धार्मिकः । पुत्रवत्पालयामास प्रजा राज्यं चकार ह

Trưởng tử của nhà vua, tên là Kīrtimān, quả thật là bậc chính trực. Người che chở muôn dân như con ruột của mình và trị vì vương quốc một cách đúng đạo.

Verse 38

इति ते कथितं शैलानरण्यचरितं शुभम् । कन्यां दत्त्वा यथारक्षद्वंशं चाप्यखिलं धनम्

Như vậy, ta đã kể cho ngươi nghe câu chuyện cát tường về Vua Núi (Himālaya) và người ở rừng. Sau khi gả con gái, người vẫn gìn giữ dòng tộc và bảo toàn toàn bộ tài sản nữa.

Verse 39

शैलराज त्वमप्येवं सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वकुलं सर्वान्वशान्कुरु सुरानपि

Hỡi Vua Núi, ngài cũng hãy như thế—sau khi gả con gái cho Śiva—hãy che chở toàn thể dòng tộc. Hãy dẫn dắt mọi người trong sự hòa thuận, và khiến cả chư thiên cũng ở trong khuôn phép.