गिरिजातपः-परीक्षा तथा सप्तर्षि-आह्वानम् (Girijā’s Austerity-Test and the Summoning of the Seven Sages)

Verse 1

नारद उवाच । गतेषु तेषु देवेषु विधि विष्ण्वादिकेषु च । सर्वेषु मुनिषु प्रीत्या किं बभूव ततः परम्

Nārada thưa: “Khi các vị thần ấy—Phạm Thiên, Viṣṇu và các vị khác—đã ra đi, và khi tất cả các bậc hiền sĩ cũng hoan hỷ trở về, thì sau đó đã xảy ra điều gì?”

Verse 2

किं कृतं शंभुना तात वरं दातुंसमागतः । कियत्कालेन च कथं तद्वद प्रीतिमावहन्

“Bạch phụ thân kính yêu, Śaṁbhu (Đức Śiva) đã làm gì mà Ngài đến để ban ân huệ? Sau bao lâu, và bằng cách nào Ngài quang lâm? Xin hãy kể cho con, để lòng con được hoan hỷ.”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु देवेषु ब्रह्मादिषु निजाश्रमम् । तत्तपस्सु परीक्षार्थं समाधिस्थोऽभवद्भवः

Phạm Thiên nói: Khi các vị thần ấy—khởi đầu từ Phạm Thiên—đã trở về nơi cư ngụ của mình, Bhava (Đức Śiva), để khảo nghiệm sự chân thật và kiên cố của pháp khổ hạnh ấy, liền an trụ trong samādhi.

Verse 4

स्वात्मानमात्मना कृत्वा स्वात्मन्येव व्यचिंतयत् । परात्परतरं स्वस्थं निर्माय निरवग्रहम्

Tự lấy chính năng lực của Ngài mà an lập Tự Ngã nơi Tự Ngã, Ngài quán chiếu ngay trong chính Tự Ngã ấy; rồi Ngài hiển lộ Thực Tại kia—cao hơn cả tối cao—tự an trụ, thanh tịnh, không tì vết và không giới hạn.

Verse 5

तद्वस्तुभूतो भगवानीश्वरो वृषभध्वजः । अविज्ञातगतिस्सूतिस्स हरः परमेश्वरः

Ngài trở thành chính Thực Tại ấy—Đấng Thế Tôn, Īśvara, có cờ mang hình bò. Hành trạng của Ngài không thể dò biết; sự hiển lộ của Ngài vượt ngoài tri kiến thường tình. Ngài là Hara, Đấng Tối Thượng.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । गिरिजा हि तदा तात तताप परमं तपः । तपसा तेन रुद्रोऽपि परं विस्मयमागतः

Brahmā nói: Này con yêu, khi ấy Girijā (Pārvatī) đã thực hành khổ hạnh tối thượng. Nhờ uy lực của tapas ấy, ngay cả Rudra (Śiva) cũng tràn đầy kinh ngạc sâu xa.

Verse 7

समाधेश्चलितस्सोऽभूद्भक्ताधीनोऽपि नान्यथा । वसिष्ठादीन्मुनीन्सप्त सस्मार सूतिकृद्धरः

Dẫu an trụ trong samādhi, Ngài vẫn được lay động khỏi đó—không bởi điều gì khác ngoài lòng bhakti, vì Ngài luôn thuận theo người sùng kính. Rồi Đấng hùng lực, bậc trừ khổ, liền nhớ đến bảy hiền giả bắt đầu từ Vasiṣṭha.

Verse 8

सप्तापि मुनयश्शीघ्रमाययुस्स्मृति मात्रतः । प्रसन्नवदनाः सर्वे वर्णयंतो विधिं बहु

Cả bảy hiền giả liền mau chóng đến, như thể chỉ cần được nhớ đến là đã được triệu thỉnh. Với gương mặt hoan hỷ, tất thảy đã giảng giải dài rộng về nghi thức đúng đắn, trình bày pháp tắc bằng nhiều cách.

Verse 9

प्रणम्य तं महेशानं तुष्टुवुर्हर्षनिर्भराः । वाण्या गद्गदया बद्धकरा विनतकंधराः

Sau khi cúi lạy Maheshāna—Đại Chúa Tể—họ tràn đầy hỷ lạc mà tán dương Ngài; tiếng nói nghẹn ngào vì xúc cảm, chắp tay cung kính, cúi cổ khiêm nhường quy phục.

Verse 10

सप्तर्षय ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । जाता वयं सुधन्या हि त्वया यदधुना स्मृताः

Bảy vị Thánh Hiền thưa rằng: “Ôi Đấng Thần của chư thần, ôi Mahādeva, ôi Chúa tể—biển cả từ bi—quả thật chúng con nay được phước lớn, vì Ngài đã nhớ đến chúng con.”

Verse 11

किमर्थं संस्मृता वाथ शासनं देहि तद्धि नः । स्वदाससदृशीं स्वामिन्कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

“Vì mục đích gì mà chúng con được Ngài nhớ đến (triệu gọi)? Xin ban cho chúng con mệnh lệnh của Ngài—xin dạy điều phải làm. Ôi Chúa tể, bậc Chủ nhân, xin rủ lòng thương như Ngài thương chính các tôi tớ của Ngài. Kính lễ Ngài.”

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य नीनां तु विज्ञप्तिं करुणानिधिः । प्रोवाच विहसन्प्रीत्या प्रोत्फुल्लनयनाम्बुजः

Phạm Thiên nói: Nghe lời thỉnh cầu của những người nữ ấy, Đấng là biển cả từ bi liền mỉm cười hoan hỷ mà phán; đôi mắt như hoa sen của Ngài nở rộ trọn vẹn.

Verse 13

महेश्वर उवाच । हे सप्तमुनयस्ताताश्शृणुतारं वचो मम । अस्मद्धितकरा यूयं सर्वज्ञानविचक्षणाः

Maheśvara phán: “Hỡi bảy vị Thánh Hiền, những người thân yêu, hãy lắng nghe kỹ lời Ta. Các ngươi là bậc vì lợi ích của Ta mà hành sự, tinh tường và thông đạt mọi tri kiến.”

Verse 14

तपश्चरति देवेशी पार्वती गिरिजाऽधुना । गौरीशिखरसंज्ञे हि पार्वते दृढमानसा

Nay Nữ Thần Pārvatī, ái nữ của Núi, đang hành khổ hạnh với chí nguyện kiên cố trên đỉnh núi mang danh Gaurī-Śikhara, một lòng hướng về Chúa tể chư Thiên.

Verse 15

मां पतिं प्राप्तुकामा हि सा सखीसेविता द्विजाः । सर्वान्कामान्विहायान्यान्परं निश्चयमागता

Hỡi các bà-la-môn, được các bạn đồng hành phụng sự, nàng—mong được Ta làm phu quân—đã từ bỏ mọi ước muốn thế tục khác và đạt đến quyết tâm tối thượng, kiên định không lay chuyển.

Verse 16

तत्र गच्छत यूयं मच्छासनान्मुनिसत्तमाः । परीक्षां दृढतायास्तत्कुरुत प्रेमचेतसः

“Hãy đến nơi ấy, hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, theo lệnh của Ta. Với tâm tràn đầy tình thương và lòng sùng kính, hãy tiến hành phép thử về sự kiên định (của quyết tâm và đức tin).”

Verse 17

सर्वथा छलसंयुक्तं वचनीयं वचश्च वः । न संशयः प्रकर्तव्यश्शासनान्मम सुव्रताः

Trong mọi trường hợp, các ngươi phải nói lời có kèm sự khéo léo thận trọng; và nhất định phải nói đúng như vậy. Theo lệnh của Ta, hỡi những bậc giữ giới cao quý, chớ để nảy sinh nghi ngờ hay do dự.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्ताश्च मुनयो जग्मुस्तत्र द्रुतं हि ते । यत्र राजति सा दीप्ता जगन्माता नगात्मजा

Brahmā nói: Được truyền lệnh như thế, các bậc hiền triết liền mau chóng đến đúng nơi ấy, nơi Jagad-mātā rực rỡ—Pārvatī, ái nữ của Núi—đang tỏa sáng huy hoàng.

Verse 19

तत्र दृष्ट्वा शिवा साक्षात्तपःसिद्धिरिवापरा । मूर्ता परमतेजस्का विलसंती सुतेजसा

Tại đó, khi được chiêm ngưỡng trực tiếp Thánh Mẫu Śivā—tựa như một hiện thân khác của sự thành tựu do khổ hạnh (tapas)—Ngài hiện ra trong hình tướng hữu thể, rực sáng tối thượng, tỏa chiếu bằng chính quang huy của mình.

Verse 20

हृदा प्रणम्य तां ते तु ऋषयस्सप्त सुव्रताः । सन्नता वचनं प्रोचुः पूजिताश्च विशेषतः

Bấy giờ bảy vị hiền thánh có hạnh nguyện cao quý cúi lạy nàng từ tận đáy lòng. Với lòng khiêm cung, và sau khi được tôn kính đặc biệt, họ thưa những lời này.

Verse 21

ऋषय ऊचुः । शृणु शैलसुते देवी किमर्थं तप्यते तपः । इच्छसि त्वं सुरं कं च किं फलं तद्वदाधुना

Các hiền thánh nói: “Xin lắng nghe, hỡi Nữ Thần, ái nữ của Núi—vì mục đích gì mà Người đang thực hành khổ hạnh này? Người mong cầu vị thần linh nào, và tìm kiếm quả phúc gì? Xin hãy nói cho chúng tôi ngay bây giờ.”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता सा शिवा देवी गिरींद्रतनया द्विजैः । प्रत्युवाच वचस्सत्यं सुगूढमपि तत्पुरः

Phạm Thiên nói: Được các bậc lưỡng sinh hiền triết thưa hỏi như vậy, Nữ Thần Śivā—ái nữ của Chúa tể núi non—đã đáp trước mặt họ bằng lời chân thật, tuy ý nghĩa sâu kín khó lường.

Verse 23

पार्वत्युवाच । मुनीश्वरास्संशृणुत मद्वाक्यं प्रीतितो हृदा । ब्रवीमि स्वविचारं वै चिंतितो यो धिया स्वया

Pārvatī nói: “Hỡi các bậc thánh hiền tối thượng, xin lắng nghe lời ta với trái tim hoan hỷ vì tình thương. Ta sẽ nói điều ta tự suy xét—điều ta đã nghiền ngẫm bằng trí phân biệt của chính mình.”

Verse 24

करिष्यथ प्रहासं मे श्रुत्वा वाचो ह्यसंभवाः । संकोचो वर्णनाद्विप्रा भवत्येव करोमि किम्

“Nghe lời ta—vốn dường như điều không thể—các ngài có thể bật cười. Hỡi các bà-la-môn, khi thuật lại ta tự nhiên ngần ngại; biết làm sao, vì sự thẹn thùng khởi lên ngay lúc kể bày?”

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे सप्तर्षिंकृतपरीक्षावर्णनो नाम पंचविशोऽध्याय

Như vậy kết thúc Chương Hai Mươi Lăm, mang tựa đề “Mô tả cuộc khảo nghiệm do Bảy Hiền Triết tiến hành,” trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Rudra-saṃhitā thứ hai, phần thứ ba gọi là Pārvatī-khaṇḍa.

Verse 26

सुरर्षेश्शासनं प्राप्य करोमि सुदृढं तपः । रुद्रः पतिर्भवेन्मे हि विधायेति मनोरथम्

Nhận mệnh lệnh của bậc tôn chủ giữa các hiền triết, ta sẽ thực hành khổ hạnh kiên cố và mãnh liệt, ôm giữ trong lòng nguyện ước này: “Nguyện Rudra quả thật trở thành phu quân của ta; xin cho điều ấy được an bài.”

Verse 27

अपक्षो मन्मनः पक्षी व्योम्नि उड्डीयते हठात् । तदाशां शंकरस्वामी पिपर्त्तु करुणानिधिः

Dẫu không cánh, con chim của tâm trí mê mờ vẫn bỗng chốc cố bay lên trời cao; nguyện Đức Śaṅkara—Đấng Chủ Tể đầy từ bi, biển cả ân phúc—thành tựu chính niềm hy vọng ấy.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्या विहस्य मुनयश्च ते । संमान्य गिरिजां प्रीत्या प्रोचुश्छलवचो मृषा

Phạm Thiên nói: Nghe lời nàng, các bậc hiền triết ấy bật cười. Rồi, để làm vui lòng và tôn kính Girijā (Pārvatī), họ nói những lời trêu đùa dối gạt—quả thật không đúng—chỉ vì ý chơi.

Verse 29

ऋषय ऊचुः । न ज्ञातं तस्य चरितं वृथापण्डितमानिनः । देवर्षेः कूरमनसः सुज्ञा भूत्वाप्यगात्मजे

Các hiền triết thưa rằng: “Ôi ái nữ của Núi, dẫu đã trở nên thông hiểu, nàng vẫn chưa thấu rõ hạnh trạng chân thật của vị thánh hiền thiên giới ấy. Tâm trí ông ta đần độn, vậy mà lại hão huyền tự cho mình là bậc học giả uyên bác.”

Verse 30

नारदः कूटवादी च परचित्तप्रमंथकः । तस्य वार्त्ताश्रवणतो हानिर्भवति सर्वथा

Nārada là kẻ nói lời quanh co và khuấy động tâm trí người khác; chỉ cần nghe lời ông ta thôi, tai hại chắc chắn phát sinh đủ mọi đường.

Verse 31

तत्र त्वं शृणु सद्बुध्या चेतिहासं सुशोभितम् । क्रमात्त्वां बोधयंतो हि प्रीत्या तमुपधारय

Vì thế, tại đây, hãy lắng nghe với trí hiểu cao quý và tâm ý vững vàng câu chuyện thánh truyền được điểm trang mỹ lệ này. Từng bước một, chúng ta sẽ ân cần chỉ dạy—xin nàng ghi nhận, nâng niu trong lòng với sự chú tâm.

Verse 32

ब्रह्मपुत्रो हि यो दक्षस्सुषुवे पितुराज्ञया । स्वपत्न्यामयुतं पुत्रानयुंक्त तपसि प्रियान्

Dakṣa—quả thật là con của Phạm Thiên (Brahmā)—vâng theo mệnh lệnh của phụ vương, đã cùng chính thê sinh ra mười ngàn người con yêu quý, rồi đặt họ vào kỷ luật tu khổ hạnh (tapas).

Verse 33

ते सुताः पश्चिमां दिशि नारायणसरो गताः । तपोर्थे ते प्रतिज्ञाय नारदस्तत्र वै ययौ

Những người con ấy đi về phương Tây, đến hồ thiêng mang tên Nārāyaṇa-saras. Đã phát nguyện tu khổ hạnh vì mục đích ấy, Nārada cũng quả thật đến nơi đó.

Verse 34

कूटोपदेशमाश्राव्य तत्र तान्नारदो मुनिः । तदाज्ञया च ते सर्वे पितुर्न गृहमाययुः

Tại đó, hiền giả Nārada khiến họ nghe một lời khuyên đầy mưu lược; và theo chỉ dạy của ngài, tất cả họ đã không trở về nhà của cha mình.

Verse 35

तच्छ्रुत्वा कुपितो दक्षः पित्राश्वासितमानसः । उत्पाद्य पुत्रान्प्रायुंक्त सहस्रप्रमितांस्ततः

Nghe vậy, Dakṣa nổi giận; nhưng tâm ông được cha an ủi nên dần vững lại. Rồi sau đó, ông sinh ra các con trai và sai họ lên đường—đủ một ngàn người.

Verse 36

तेऽपि तत्र गताः पुत्रास्तपोर्थं पितुराज्ञया । नारदोऽपि ययौ तत्र पुनस्तत्स्वोपदेशकृत्

Những người con ấy cũng đến nơi đó để hành khổ hạnh, vâng theo mệnh lệnh của phụ vương. Thánh Narada cũng lại đến đó, một lần nữa trở thành bậc ban lời giáo huấn cho họ.

Verse 37

ददौ तदुपदेशं ते तेभ्यो भ्रातृपथं ययुः । आययुर्न पितुर्गेहं भिक्षुवृत्तिरताश्च ते

Sau khi ban cho họ lời giáo huấn ấy, họ lên đường theo nẻo huynh đệ đồng hành. Họ không trở về nhà phụ thân; chuyên tâm đời khất sĩ, họ sống nhờ của bố thí.

Verse 38

इत्थं नारदसद्वृत्तिर्विश्रुत्ता शैलकन्यके । अन्यां शृणु हि तद्वृत्तिं वैराग्यकरणीं नृणाम्

Như vậy, hỡi ái nữ của núi, câu chuyện nổi tiếng về hạnh lành của thánh Narada đã được thuật lại. Nay hãy lắng nghe một câu chuyện khác—câu chuyện khơi dậy tâm ly tham nơi con người.

Verse 39

विद्याधरश्चित्रकेतुर्यो बभूव पुराकरोत् । स्वोपदेशमयं दत्त्वा तस्मै शून्यं च तद्गृहम्

Xưa kia có một Vidyādhara tên là Citraketu. Sau khi truyền cho ông lời giáo huấn phát sinh từ chính pháp dạy tâm linh của mình, vị ấy để ngôi nhà ấy trống không—thoát khỏi mọi ràng buộc thế tục—để người đệ tử quay tâm vào trong hướng về Śiva, Đấng Pati Tối Thượng, mà cầu giải thoát.

Verse 40

प्रह्लादाय स्वोपदेशान्हिरण्यकशिपोः परम् । दत्त्वा दुखं ददौ चायं परबुद्धिप्रभेदकः

Sau khi truyền cho Prahlāda lời giáo huấn tối thượng của chính mình—trái với ý đồ của Hiraṇyakaśipu—vị thầy ấy chỉ chuốc lấy khổ đau cho bản thân; bởi ngài là người phá tan ý chí tà ác của kẻ khác bằng cách đánh thức trí tuệ cao thượng.

Verse 41

मुनिना निजविद्या यच्छ्राविता कर्णरोचना । स स्वगेहं विहायाशु भिक्षां चरति प्रायशः

Nghe từ vị hiền triết chính tri thức thiêng liêng của mình—êm tai và đẹp lòng—ông liền mau chóng rời bỏ gia thất, và phần nhiều bắt đầu du hành khất thực.

Verse 42

नारदो मलिनात्मा हि सर्वदो ज्ज्वलदेहवान् । जानीमस्तं विशेषेण वयं तत्सहवासिनः

“Nārada quả thật có tâm tính không trong sạch, tuy là người ban cho mọi điều và thân thể rực sáng. Chúng ta—những kẻ ở gần ngài—biết ngài một cách rõ ràng và đặc biệt.”

Verse 43

बकं साधुं वर्णयंति न मत्स्यानत्ति सर्वथा । सहवासी विजानीयाच्चरित्रं सहवासिनाम्

Người đời có thể ca ngợi con diệc như một “saint” vì trông như nó chẳng ăn cá bao giờ; nhưng kẻ sống gần gũi với nó mới biết rõ hạnh kiểm chân thật của những người (hay loài) mà mình cùng chung sống.

Verse 44

लब्ध्वा तदुपदेशं हि त्वमपि प्राज्ञसंमता । वृथैव मूर्खीभूता तु तपश्चरसि दुष्करम्

Dẫu đã nhận đúng lời chỉ dạy ấy và còn được xem là bậc trí, nàng vẫn hóa ra ngu muội, mà thực hành khổ hạnh gian nan một cách uổng công.

Verse 45

यदर्थमीदृशं बाले करोषि विपुलं तपः । सदोदासी निर्विकारो मदनारिर्नसंशयः

“Vì mục đích gì, hỡi thiếu nữ, nàng lại thực hành khổ hạnh lớn lao như thế? Śiva—kẻ thù của Kāma—vốn luôn ly dục, bất biến; điều ấy không nghi ngờ.”

Verse 46

अमंगलवपुर्धारी निर्लज्जोऽसदनोऽकुली । कुवेषी प्रेतभूतादिसंगी नग्नौ हि शूलभृत्

“Ngài mang dáng vẻ trông như điềm chẳng lành; không biết hổ thẹn, không nhà, và bất an. Ăn mặc xốc xếch, kết bạn với preta, bhūta và những loài như thế—quả thật Ngài trần truồng, tay cầm cây tam xoa.”

Verse 47

स धूर्तस्तव विज्ञानं विनाश्य निजमायया । मोहयामास सद्युक्त्या कारयामास वै तपः

Kẻ xảo trá ấy, bằng chính māyā của mình, đã làm rối loạn trí phân biệt của nàng; với lời lẽ khéo léo, hắn khiến nàng mê lầm và quả thật đã khiến nàng bước vào khổ hạnh (tapas).

Verse 49

प्रथमं दक्षजां साध्वी विवाह्य सुधिया सतीम् । निर्वाहं कृतवान्नैव मूढः किंचिद्दिनानि हि

Thuở ban đầu, sau khi cưới Satī hiền thục—ái nữ của Dakṣa—kẻ mê muội ấy đã chẳng lo toan gia thất nổi dù chỉ vài ngày, dẫu Satī vốn trí tuệ và sáng suốt.

Verse 50

तां तथैव स वै दोषं दत्त्वात्याक्षीत्स्वयं प्रभुः । ध्यायन्स्वरूप मकलमशोकमरमत्सुखी

Vì thế, chính Đức Chúa đã chuyển lỗi ấy sang nàng rồi buông bỏ; an trụ trong thiền định nơi tự tánh chân thật của Ngài—vô phần, vô sầu, bất tử—Ngài vững lập trong an lạc.

Verse 51

एकलः परनिर्वाणो ह्यसंगोऽद्वय एव च । तेन नार्याः कथं देवि निर्वाहः संभविष्यति

Ngài đơn độc, an trụ trong cảnh giới giải thoát tối thượng—vô chấp, vô nhiễm, và bất nhị. Vì thế, ô Nữ Thần, làm sao đời sống mưu sinh thế tục và hôn nhân của người nữ có thể thành tựu cùng Ngài?

Verse 52

अद्यापि शासनं प्राप्य गृहमायाहि दुर्मतिम् । त्यजास्माकं महाभागे भविष्यति च शं तव

Ngay lúc này, sau khi đã nhận mệnh lệnh của chúng ta, hãy trở về nhà và từ bỏ ý chí lầm lạc ấy. Ôi bậc thục nữ cao quý, nếu nàng thuận theo, ắt sẽ đem lại an lành và cát tường cho nàng.

Verse 53

त्वद्योग्यो हि वरो विष्णुस्सर्वसद्गुणवान्प्रभुः । वैकुण्ठवासी लक्ष्मीशो नानाक्रीडाविशारदः

Quả thật, bậc lang quân xứng hợp với nàng là Đức Viṣṇu—Đấng Chúa Tể đầy đủ mọi thiện đức. Ngài ngự tại Vaikuṇṭha, là phu quân của Lakṣmī, tinh thông muôn vẻ thần lạc. (Tuy vậy, theo lập trường Śaiva, lời tán dương này không hề làm suy giảm tối thượng tính của Śiva, Pati—Đấng ban giải thoát.)

Verse 54

तेन ते कारयिष्यामो विवाहं सर्वसौख्यदम् । इतीदृशं त्यज हठं सुखिता भव पार्वति

Bằng cách ấy, chúng ta sẽ sắp đặt hôn lễ cho con—một hôn lễ ban trọn mọi an lạc. Vì vậy, hỡi Pārvatī, hãy từ bỏ sự cố chấp này và an trú trong bình an.

Verse 55

ब्रह्मोवाच । इत्येदं वचनं श्रुत्वा पार्वती जगदम्बिका । विहस्य च पुनः प्राह मुनीन्ज्ञान विशारदान्

Phạm Thiên nói: Nghe những lời ấy, Pārvatī—Mẹ của muôn loài—mỉm cười, rồi lại cất lời với các bậc hiền triết tinh thông trí tuệ tâm linh.

Verse 56

पार्वत्युवाच । सत्यं भवद्भिः कथितं स्वज्ञानेन मुनीश्वराः । परंतु मे हठो नैव मुक्तो भवति वै द्विजाः

Pārvatī nói: “Những điều các bậc hiền thánh đã nói từ trí chứng của chính mình quả thật là chân thật. Nhưng, hỡi các bậc nhị sinh, quyết tâm kiên cố của ta vẫn chưa hề buông lơi.”

Verse 57

स्वतनोः शैलजातत्वात्काठिन्यं सहजं स्थितम् । इत्थं विचार्य सुधिया मां निषेद्धुं न चार्हथ

Vì thân ta vốn sinh từ núi, nên sự cứng cỏi và sức chịu đựng tự nhiên an trú trong ta. Bởi vậy, sau khi suy xét bằng trí tuệ, các ngài không nên ngăn cản hay cấm đoán ta khỏi quyết nguyện ấy.

Verse 58

सुरर्षेर्वचनं पथ्यं त्यक्ष्ये नैव कदाचन । गुरूणां वचनं पथ्यमिति वेदविदो विदुः

“Lời khuyên lành của vị thánh hiền thần linh ấy, ta sẽ chẳng bao giờ từ bỏ. Quả thật, những người thông hiểu Veda đều biết: lời dạy của bậc Guru mới là điều chân chính lợi lạc và đáng noi theo.”

Verse 59

गुरूणां वचनं सत्यमिति येषां दृढा मतिः । तेषामिहामुत्र सुखं परमं नासुखं क्वचित्

Những ai có niềm tin kiên cố rằng: “Lời của các Guru là chân thật”, thì được an lạc tối thượng cả ở đời này lẫn đời sau; với họ, khổ đau không khởi lên ở bất cứ nơi đâu.

Verse 60

गुरूणां वचनं सत्यमिति यद्धृदये न धीः । इहामुत्रापि तेषां हि दुखं न च सुखं क्वचित्

Những ai trong lòng không giữ niềm tin sáng tỏ rằng: “Lời của Guru là chân thật”, thì chẳng bao giờ gặp hạnh phúc; quả thật, cả đời này lẫn đời sau, phần họ chỉ là khổ đau.

Verse 61

सर्वथा न परित्याज्यं गुरूणां वचनं द्विजाः । गृहं वसेद्वा शून्यं स्यान्मे हठस्सुखदस्सदा

Hỡi các bậc nhị sinh, mệnh lệnh của các Guru tuyệt đối không được bỏ, dù bằng cách nào. Dẫu phải ở trong một ngôi nhà trống vắng, nguyện chí kiên định của ta vẫn luôn ban an hòa và phúc lạc.

Verse 62

यद्भवद्भिस्सुभणितं वचनं मुनिसत्तमाः । तदन्यथा तद्विवेकं वर्णयामि समासतः

Hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, lời các ngài đã nói quả là lời hay. Tuy vậy, theo một cách khác, ta sẽ nói vắn tắt về sự phân biệt chân thật (viveka) của lời ấy, để ý nghĩa được hiểu đúng như chủ ý.

Verse 63

गुणालयो विहारी च विष्णुस्सत्यं प्रकीर्तितः । सदाशिवोऽगुणः प्रोक्तस्तत्र कारण मुच्यते

Viṣṇu được tán dương là Đấng nương trong các guṇa và vận hành giữa chúng, nên trong phạm vi ấy được gọi là “satya” (chân thật). Còn Sadāśiva được tuyên xưng là vượt ngoài các guṇa (nirguṇa); vì thế Ngài được dạy là kāraṇa, nguyên nhân tối hậu của muôn loài.

Verse 64

शिवो ब्रह्माविकारः स भक्तहेतोर्धृताकृतिः । प्रभुतां लौकिकीं नैव संदर्शयितुमिच्छति

Śiva không phải là sản phẩm của sự biến hóa từ Brahmā; nhưng vì lợi ích của các tín đồ, Ngài nhận lấy một hình tướng hiển lộ. Dẫu vậy, Ngài không hề muốn phô bày quyền lực hay uy thế thuần thế tục.

Verse 65

अतः परमहंसानां धार्यये सुप्रिया गतिः । अवधूतस्वरूपेण परानंदेन शंभुना

Vì thế, đối với các paramahaṃsa (bậc xuất ly tối thượng), nơi nương tựa yêu quý và nâng đỡ nhất là chiêm niệm và gìn giữ trong tâm Śambhu—Đấng an trụ trong hình tướng avadhūta, chính là hiện thân của Đại Lạc tối thượng.

Verse 66

भूषूणादिरुचिर्मायार्लिप्तानां ब्रह्मणो न च । स प्रभुर्निर्गुणोऽजो निर्मायोऽलक्ष्यगतिर्विराट्

Ngài không phải là “Brahman” của những kẻ bị Māyā bôi phủ, dù họ có rực rỡ bởi trang sức bề ngoài. Chỉ Ngài là Đấng Tối Thượng—nirguṇa, vô sinh, không nhiễm Māyā—đường đi của Ngài không thể nắm bắt bằng giác quan hay tâm trí, mà vẫn là Virāṭ, Hữu Thể Vũ Trụ bao trùm tất cả.

Verse 67

धर्मजात्यादिभिश्शम्भुर्नानुगृह्णाति व द्विजाः । गुरोरनुग्रहेणैव शिवं जानामि तत्त्वतः

Hỡi các bậc “hai lần sinh”, Śambhu không ban ân sủng dựa trên dharma, giai cấp hay những dấu hiệu bề ngoài tương tự. Chỉ nhờ ân phúc của Guru, người ta mới thật sự biết Śiva đúng như thực tướng của Ngài.

Verse 68

चेच्छिवस्स हि मे विप्रा विवाहं न करिष्यति । अविवाहा सदाहं स्यां सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

“Nếu, hỡi các brāhmaṇa, Śiva của ta không cử hành hôn lễ, thì ta sẽ mãi mãi không kết hôn. Đây là sự thật—đúng vậy, ta tuyên bố sự thật ấy.”

Verse 69

उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्विभागे प्रचलति यदि मेरुश्शीततां याति वह्निः । विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायां न हि चलति हठो मे सत्यमेतद्ब्रवीमि

Dẫu mặt trời có mọc ở phương tây; dẫu núi Meru có chuyển động; dẫu lửa trở nên lạnh; dẫu hoa sen nở trên tảng đá nơi đỉnh núi—thì chí nguyện của ta vẫn không lay chuyển. Ta nói điều này như chân thật.

Verse 70

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु मुनीन्सा पर्वतात्मजा । विरराम शिवं स्मृत्वा निर्विकारेण चेतसा

Brahmā nói: Nói xong như vậy, Nữ Thần con của núi liền mau chóng đảnh lễ các bậc hiền triết. Nhớ đến Śiva với tâm không dao động, nàng lặng im và an trú trong sự điềm tĩnh.

Verse 71

ऋषयोऽपीत्थमाज्ञाय गिरिजायास्सुनिश्चयम् । प्रोचुर्जयगिरं तत्र ददुश्चाशिषमुत्तमाम्

Hiểu rõ như vậy quyết tâm kiên cố của Girijā (Pārvatī), các bậc hiền triết tại đó đã cất lời chúc khải hoàn và ban cho nàng phúc lành tối thượng.

Verse 72

अथ प्राणम्य तां देवीं मुनयो हृष्टमानसाः । शिवस्थानं द्रुतं जग्मुस्तत्परीक्षाकरा मुने

Rồi các vị muni cúi lạy Nữ Thần ấy, lòng hân hoan, và mau chóng đi đến thánh địa của Śiva, với ý định khảo nghiệm và xác chứng vinh quang của nơi ấy, hỡi bậc hiền giả.

Verse 73

तत्र गत्वा शिवं नत्वा वृत्तांतं विनिवेद्य तम् । तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्

Đến nơi ấy, họ đảnh lễ Śiva và kính cẩn tâu trình toàn bộ sự việc lên Ngài. Nhận được mệnh lệnh của Ngài, họ liền cung kính lên đường đến Svarga-loka (cõi trời).