अवंतीस्थ-ब्राह्मणकथा तथा तृतीय-ज्योतिर्लिङ्गोपाख्यान-प्रस्तावना (Avanti Brahmin Narrative and Prelude to the Third Jyotirliṅga)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वं विजानासि वस्तु व्यास प्रसादतः । ज्योतिषां च कथां श्रुत्वा तृप्तिर्नैव प्रजायते

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Ôi Sūta, nhờ ân phúc của Vyāsa, ngài biết mọi sự đúng như chân lý. Thế nhưng, dẫu đã nghe thánh truyện về các Jyoti (các Jyotirliṅga), lòng chúng con vẫn chưa hề được thỏa mãn.”

Verse 2

तस्मात्त्वं हि विशेषेण कृपां कृत्वातुलां प्रभो । ज्योतिर्लिंगं तृतीयं च कथय त्वं हि नोऽधुना

Vì vậy, bạch Đấng Tôn, xin đặc biệt ban ân—bày tỏ lòng từ bi vô song—và nay xin kể cho chúng con về Jyotirliṅga thứ ba.

Verse 3

सूत उवाच । धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं श्रीमतां भवतां यदि । गतश्च संगमं विप्रा धन्या वै साधुसंगतिः

Sūta thưa: “Thật phúc thay cho tôi; đời tôi đã viên mãn, vì được hội ngộ cùng chư vị hiền thánh Bà-la-môn rạng ngời. Quả thật, được gần gũi bậc thiện nhân chính là phúc lành.”

Verse 4

अतो मत्वा स्वभाग्यं हि कथयिष्यामि पावनीम् । पापप्रणाशिनीं दिव्यां कथां च शृणुतादरात्

Vì vậy, xét rằng đó là phúc phần của chư vị, tôi sẽ thuật lại thánh truyện thanh tịnh này—thiêng liêng và diệt trừ tội lỗi. Xin hãy lắng nghe với lòng cung kính.

Verse 5

अवंती नगरी रम्या मुक्तिदा सर्वदेहिनाम् । शिवप्रिया महापुण्या वर्तते लोकपावनी

Thành Avantī xinh đẹp ban giải thoát cho mọi chúng sinh hữu thân. Được Śiva yêu mến, công đức tối thượng, thành ấy đứng vững như đấng tẩy tịnh các thế giới.

Verse 6

तत्रासीद्बाह्मणश्रेष्ठश्शुभकर्मपरायणः । वेदाध्ययनकर्त्ता च वेदकर्मरतस्सदा

Tại đó có một vị Bà-la-môn bậc nhất, chuyên tâm nơi các hạnh nghiệp cát tường. Ngài siêng năng học tụng Veda và luôn chuyên cần trong các nghi lễ Veda.

Verse 7

अग्न्याधानसमायुक्तश्शिवपूजारतस्सदा । पार्थिवीं प्रत्यहं मूर्तिं पूजयामास वै द्विजः

Được đầy đủ nghi lễ giữ lửa thiêng (agnyādhāna) và luôn chuyên tâm thờ phụng Śiva, vị Bà-la-môn song sinh ấy mỗi ngày đều lễ bái một thánh tượng bằng đất (pārthiva-mūrti) làm chỗ nương cho sự hiện diện của Śiva.

Verse 8

सर्वकर्मफलं प्राप्य द्विजो वेदप्रियस्सदा । सतां गतिं समालेभे सम्यग्ज्ञानपरायणः

Sau khi thọ nhận quả báo của mọi thiện nghiệp, vị Nhị sinh—luôn kính mến Veda—đã đạt đến con đường cát tường của bậc thánh thiện, vì chuyên nhất nương tựa Chánh tri, dẫn đến sự chứng ngộ Śiva.

Verse 9

तत्पुत्रास्तादृशाश्चासंश्चत्वारो मुनिसत्तमाः । शिवपूजारता नित्यं पित्रोरनवमास्सदा

Các con trai của ông cũng đồng một bản tính—bốn vị hiền triết tối thượng—thường hằng chuyên tâm thờ phụng Śiva Tôn Chủ, và luôn vâng lời, kính trọng cha mẹ.

Verse 10

देवप्रियश्च तज्ज्येष्ठः प्रियमेधास्ततः परम् । तृतीयस्तु कृतो नाम धर्मवाही च सुव्रतः

Trong số họ, người anh cả tên Devapriya; kế đến là Priyamedhā. Người thứ ba được gọi là Kṛta—chính trực trong hạnh kiểm—kẻ gánh vác và gìn giữ dharma, vững bền trong các thánh nguyện.

Verse 11

तेषां पुण्यप्रतापाच्च पृथिव्यां सुखमैधत । शुक्लपक्षे यथा चन्द्रो वर्द्धते च निरंतरम्

Nhờ oai lực rực sáng của phước đức tích tụ nơi họ, hạnh phúc nở rộ trên mặt đất; như vầng trăng trong nửa tháng sáng (śukla-pakṣa) cứ tăng dần đều đặn, không hề gián đoạn.

Verse 12

तथा तेषां गुणास्तत्र वर्द्धन्ते स्म सुखावहाः । ब्रह्मतेजोमयी सा वै नगरी चाभवत्तदा

Vì thế, tại nơi ấy, những phẩm chất cát tường của họ không ngừng tăng trưởng, đem lại an lạc và phúc lành nội tâm; và khi ấy, chính thành đô trở nên tràn đầy quang huy của Phạm (Brahman), rực rỡ bởi thần quang thanh tịnh.

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र यज्जातं वृत्तमुत्तमम् । श्रूयतां तद्द्विजश्रेष्ठाः कथयामि यथाश्रुतम्

Trong lúc ấy, tại nơi đó đã xảy ra một sự việc tối thượng. Hỡi các bậc Nhị-sinh ưu tú, xin hãy lắng nghe; ta sẽ thuật lại đúng như điều ta đã được nghe truyền.

Verse 14

पर्वते रत्नमाले च दूषणाख्यो महासुरः । बलवान्दैत्यराजश्च धर्मद्वेषी निरन्तरम्

Trên núi Ratnamālā có một đại A-tu-la tên là Dūṣaṇa cư ngụ—hùng mạnh, là vua trong hàng Daitya, và kẻ luôn ôm lòng thù ghét Dharma không ngơi.

Verse 15

ब्रह्मणो वरदानाच्च जगतुच्छीचकार ह । देवा पराजितास्तेन स्थानान्निस्सारितास्तथा

Nhờ uy lực của ân huệ do Phạm Thiên (Brahmā) ban, hắn làm chấn động các thế giới, khiến muôn cõi đảo điên. Chư thiên bị hắn đánh bại và cũng bị xua đuổi khỏi các thiên cung của mình.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां महाकालज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, ở Saṃhitā thứ tư (Koṭirudra-saṃhitā), chương mười sáu mang tên “Mô tả vinh quang của Mahākāla Jyotirliṅga” được kết thúc.

Verse 17

यावंतो वेदधर्माश्च तावंतो दूरतः कृताः । तीर्थेतीर्थे तथा क्षेत्रे धर्मो नीतश्च दूरतः

Mọi bổn phận do Veda truyền dạy đều bị quăng bỏ thật xa; và qua hết cuộc hành hương này đến cuộc hành hương khác, qua hết thánh địa này đến thánh địa khác, chính đạo hạnh cũng bị xua đuổi ra xa.

Verse 18

अवंती नगरी रम्या तत्रैका दृश्यते पुनः । इत्थं विचार्य तेनैव यत्कृतं श्रूयतां हि तत्

“Avantī là một thành phố khả ái; tại đó, quả thật lại thấy một sự hiện diện linh thiêng. Suy xét như vậy, nay hãy lắng nghe điều mà người ấy đã làm.”

Verse 19

बहुसैन्यसमायुक्तो दूषणस्स महासुरः । तत्रस्थान्ब्रह्मणान्सर्वानुद्दिश्य समुपाययौ

Đại asura Dūṣaṇa, có đại quân hộ tống, tiến đến nơi ấy, nhắm thẳng vào tất cả các Bà-la-môn đang cư trú tại đó.

Verse 20

तत्रागत्य स दैत्येन्द्रश्चतुरो दैत्यसत्तमान् । प्रोवाचाहूय वचनं विप्र द्रोही महाखलः

Đến nơi ấy, chúa tể loài Daitya—kẻ cực ác, thù nghịch với các bà-la-môn—triệu gọi bốn Daitya ưu tú nhất và cất lời nói với họ.

Verse 21

दैत्य उवाच । किमेते ब्राह्मणा दुष्टा न कुर्वंति वचो मम । वेदधर्मरता एते सर्वे दंड्या मते मम

Daitya nói: “Vì sao những bà-la-môn xấu xa này không thi hành mệnh lệnh của ta? Vì họ chuyên tâm vào dharma của Veda, theo ý ta, tất cả đều đáng bị trừng phạt.”

Verse 22

सर्वे देवा मया लोके राजानश्च पराजिताः । वशे किं ब्राह्मणाश्शक्या न कर्तुं दैत्यसत्तमाः

“Tất cả chư thiên trong thế gian này—cả các vua chúa nữa—đều đã bị ta đánh bại. Hỡi bậc ưu tú nhất trong loài Daitya, có điều gì là không thể? Chẳng phải ngay cả các bà-la-môn cũng có thể bị đặt dưới quyền sao?”

Verse 23

यदि जीवितुमिच्छा स्यात्तदा धर्मं शिवस्य च । वेदानां परमं धर्मं त्यक्त्वा सुखसुभागिनः

“Nếu thật lòng muốn sống cho phải đạo và có ý nghĩa, thì hãy theo Dharma của Đức Śiva. Kẻ từ bỏ Dharma tối thượng do Veda truyền dạy chỉ còn là người chạy theo tiện nghi và phúc lộc thế gian.”

Verse 24

अन्यथा जीवने तेषां संशयश्च भविष्यति । इति सत्यं मया प्रोक्तं तत्कुरुध्वं विशंकिताः

Nếu không, sự nghi ngờ về chính sự sống còn của họ ắt sẽ khởi lên. Vì vậy, ta đã nói lời chân thật—hãy làm điều ấy, hỡi những người còn do dự.

Verse 25

सूत उवाच । इति निश्चित्य ते दैत्याश्चत्वारः पावका इव । चतुर्दिक्षु तदा जाताः प्रलये च यथा पुरा

Sūta nói: “Sau khi đã quyết định như thế, bốn Daitya ấy—tựa như những ngọn lửa bừng cháy—liền tỏa ra khắp bốn phương, như thuở xưa trong thời kỳ pralaya (đại hoại diệt).”

Verse 26

ते ब्राह्मणास्तथा श्रुत्वा दैत्यानामुद्यमं तदा । न दुःखं लेभिरे तत्र शिवध्यान परायणाः

Khi nghe về sự hung hăng tiến công của các Daitya, những vị brāhmaṇa ấy—chuyên nhất nương tựa vào thiền quán Śiva—đã không hề cảm thấy sầu khổ tại nơi đó.

Verse 27

धैर्यं समाश्रितास्ते च रेखामात्रं तदा द्विजाः । न चेलुः परमध्यानाद्वराकाः के शिवाग्रतः

Bấy giờ các bậc hiền triết Bà-la-môn, nương tựa nơi dũng lực kiên định, trở nên như những nét mảnh—bất động. Những kẻ đáng thương ấy, chìm sâu trong thiền định tối thượng, hoàn toàn không lay động trước chính sự hiện diện của Đức Śiva.

Verse 28

एतस्मिन्नन्तरे तैस्तु व्याप्तासीन्नगरी शुभा । लोकाश्च पीडितास्तैस्तु ब्राह्मणान्समुपाययुः

Trong lúc ấy, thành phố cát tường kia bị chúng tràn ngập khắp nơi. Bị bọn áp bức quấy nhiễu và hành hạ, dân chúng liền đến nương nhờ các Bà-la-môn để cầu lời chỉ dạy—tìm con đường chính đáng, nhờ dharma và lòng sùng kính Đức Śiva mà được che chở.

Verse 29

लोका ऊचुः । स्वामिनः किं च कर्त्तव्यं दुष्टाश्च समुपागताः । हिंसिता बहवो लोका आगताश्च समीपतः

Dân chúng thưa rằng: “Bạch ngài, nay phải làm gì? Kẻ ác đã kéo đến. Nhiều người đã bị hại, và chúng đã áp sát ngay gần đây.”

Verse 30

सूत उवाच । तेषामिति वचश्श्रुत्वा वेदप्रियसुताश्च ते । समूचुर्ब्राह्मणास्तान्वै विश्वस्ताश्शंकरे सदा

Sūta nói: Nghe những lời ấy, các con của Vedapriya—những vị Bà-la-môn luôn đặt trọn niềm tin nơi Śaṅkara—liền lên tiếng đáp lại họ.

Verse 31

ब्राह्मणा ऊचुः । श्रूयतां विद्यते नैव बलं दुष्टभयावहम् । न शस्त्राणि तथा संति यच्च ते विमुखाः पुनः

Các Bà-la-môn nói: “Hãy lắng nghe—ở đây quả thật không có sức mạnh nào khiến kẻ ác phải khiếp sợ. Chúng ta cũng không có vũ khí như thế; hơn nữa, những kẻ từng đứng về phía các ngươi lại một lần nữa quay lưng với các ngươi.”

Verse 32

सामान्यस्यापमानो नो ह्याश्रयस्य भवेदिह । पुनश्च किं समर्थस्य शिवस्येह भविष्यति

Ở đây, sự khinh mạn một người thường có thể làm hại kẻ nương tựa vào người ấy; nhưng đối với Śiva, Đấng toàn năng, thì rốt cuộc ở đây có thể xảy ra điều gì nữa?

Verse 33

शिवो रक्षां करोत्वद्यासुराणां भयतः प्रभुः । नान्यथा शरणं लोके भक्तवत्सलतश्शिवात्

Nguyện Đức Śiva, Đấng Tối Thượng, che chở các ngươi hôm nay khỏi nỗi sợ các asura. Trên đời này không có nơi nương tựa nào khác—vì lòng thương yêu người sùng kính của Ngài—ngoài Śiva mà thôi.

Verse 34

सूत उवाच । इति धैर्यं समास्थाय समर्चां पार्थिवस्य च । कृत्वा ते च द्विजाः सम्यक्स्थिता ध्यानपरायणाः । दृष्टा दैत्येन तावच्च ते विप्रास्सबलेन हि

Sūta nói: “Bấy giờ, vững lòng can đảm và cử hành đúng nghi lễ thờ phụng hình tướng bằng đất (pārthiva), các vị Bà-la-môn song sinh đứng kiên định, chuyên nhất nơi thiền định. Nhưng ngay lúc ấy, họ đã bị tên quỷ (daitya) trông thấy, khi hắn kéo theo cả binh lực.”

Verse 35

दूषणेन वचः प्रोक्तं हन्यतां वध्यतामिति । तच्छ्रुतं तैस्तदा नैव दैत्यप्रोक्तं वचो द्विजैः । वेदप्रियसुतैश्शंभोर्ध्यानमार्गपरायणैः

Với lòng ác ý, hắn thốt: “Hãy đánh chúng—hãy giết chúng.” Nhưng khi nghe lời ấy, các bậc nhị sinh, con của Vedapriya—những người một lòng hướng về Śambhu và kiên trú trên con đường thiền định—tuyệt nhiên không chấp nhận mệnh lệnh do tên quỷ nói ra.

Verse 36

अथ यावत्स दुष्टात्मा हन्तुमैच्छद्द्विजांश्च तान् । तावच्च प्रार्थिवस्थाने गर्त्तं आसीत्सशब्दकः

Rồi đúng lúc kẻ tâm địa hung ác ấy toan giết các vị Bà-la-môn kia, ngay khoảnh khắc đó, trên mặt đất bỗng hiện ra một cái hố vang dội tiếng động lớn.

Verse 37

गर्तात्ततस्समुत्पन्नः शिवो विकटरूपधृक् । महाकाल इति ख्यातो दुष्टहंता सतां गतिः

Bấy giờ, từ cái hố ấy, Śiva hiện ra mang hình tướng uy mãnh đáng sợ. Ngài được xưng tụng là Mahākāla—đấng diệt trừ kẻ ác và là nơi nương tựa, cứu cánh của người hiền thiện.

Verse 38

महाकालस्समुत्पन्नो दुष्टानां त्वादृशामहम् । खल त्वं ब्राह्मणानां हि समीपाद्दूरतो व्रज

“Ta là Mahākāla, hiện khởi để trừng trị kẻ ác như ngươi. Hỡi kẻ hèn mạt, hãy đi xa—chớ bén mảng đến gần các vị Bà-la-môn.”

Verse 39

इत्युक्त्वा हुंकृतेनैव भस्मसात्कृतवांस्तदा । दूषणं च महाकालः शंकरस्सबलं द्रुतम्

Nói xong như vậy, Mahākāla Śaṅkara chỉ bằng một tiếng “huṃ” liền tức khắc thiêu rụi Dūṣaṇa cùng toàn bộ binh lực của hắn thành tro bụi.

Verse 40

कियत्सैन्यं हतं तेन किंचित्सैन्यं पलायितम् । दूषणश्च हतस्तेन शिवेनेह परात्मना

Bởi Ngài, phần lớn quân đội đã bị giết, chỉ một ít binh lực chạy thoát. Dūṣaṇa cũng bị diệt ngay tại đó bởi chính Śiva—Đại Ngã Tối Thượng—Đấng đã hiển lộ ở nơi này.

Verse 41

सूर्यं दृष्ट्वा यथा याति संक्षयं सर्वशस्तमः । तथैव च शिवं दृष्ट्वा तत्सैन्यं विननाश ह

Như mọi thứ bóng tối đều tiêu tan khi thấy mặt trời, cũng vậy, vừa trông thấy Śiva, đạo quân đối nghịch ấy liền diệt vong hoàn toàn.

Verse 42

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात ह । देवास्समाययुस्सर्वे हरिब्रह्मादयस्तथा

Trống trời vang rền, và mưa hoa rơi xuống. Rồi tất cả chư thiên đều tụ hội nơi ấy—Vishnu, Brahma và các vị khác—để tôn kính sự hiển hiện cát tường của Đấng Chúa Tể.

Verse 43

भक्त्या प्रणम्य तं देवं शंकरं लोकशंकरम् । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः कृतांजलिपुटा द्विजाः

Với lòng sùng kính, các bậc nhị sinh cúi lạy vị Deva ấy—Śaṅkara, đấng làm lợi lạc cho muôn thế giới—chắp tay cung kính và tán dương Ngài bằng nhiều loại thánh ca khác nhau.

Verse 44

ब्राह्मणांश्च समाश्वास्य सुप्रसन्नश्शिवस्स्वयम् । वरं ब्रूतेति चोवाच महाकालो महेश्वरः

Sau khi an ủi các brāhmaṇa, chính Śiva—hoàn toàn hoan hỷ và đầy ân sủng—lên tiếng. Mahākāla, Maheśvara, phán rằng: “Hãy nói đi; hãy xin một ân huệ.”

Verse 45

तच्छ्रुत्वा ते द्विजास्सर्वे कृताञ्जलिपुटास्तदा । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या प्रोचुस्संनतमस्तकाः

Nghe thấy vậy, tất cả những vị hiền triết tái sinh đó liền chắp tay cung kính. Cúi đầu sâu trước Chúa tể Shiva với lòng thành kính, với đầu cúi thấp khiêm nhường, họ thưa rằng.

Verse 46

द्विजा ऊचुः । महाकाल महादेव दुष्टदण्डकर प्रभो । मुक्तिं प्रयच्छ नश्शंभो संसारांबुधितश्शिव

Những người tái sinh (Brahmin) thưa rằng: "Ôi Mahakala, ôi Mahadeva, ôi Chúa tể người trừng phạt kẻ ác! Ôi Shambhu, xin ban cho chúng con sự giải thoát—ôi Shiva, xin (nhấc chúng con) khỏi đại dương của sự tồn tại thế gian."

Verse 47

अत्रैव लोकरक्षार्थं स्थातव्यं हि त्वया शिव । स्वदर्शकान्नराञ्छम्भो तारय त्वं सदा प्रभो

Ôi Shiva, vì sự bảo vệ của các thế giới, Ngài thực sự phải ở lại đây. Ôi Shambhu, ôi Chúa tể—xin hãy luôn đưa qua sông (giải thoát) những người chiêm bái Ngài (và đến để được diện kiến Ngài).

Verse 48

सूत उवाच । इत्युक्तस्तैश्शिवस्तत्र तस्थौ गर्ते सुशोभने । भक्तानां चैव रक्षार्थं दत्त्वा तेभ्यश्च सद्गतिम्

Sūta nói: Được họ thưa thỉnh như vậy, Đức Śiva an trụ tại hõm hang mỹ lệ ấy để hộ trì các tín đồ của Ngài, và ban cho họ sadgati—đích đến cát tường chân thật.

Verse 49

द्विजास्ते मुक्तिमापन्नाश्चतुर्द्दिक्षु शिवास्पदम् । क्रोशमात्रं तदा जातं लिंगरूपिण एव च

Những bậc dvija ấy đạt giải thoát; và ở bốn phương hiện ra thánh địa—nơi ngự của Śiva. Khi ấy cũng xuất hiện một hiển lộ dạng Liṅga, trải rộng đến một krośa.

Verse 50

महाकालेश्वरो नाम शिवः ख्यातश्च भूतले । तं दृष्ट्वा न भवेत्स्वप्ने किंचिद्दुःखमपि द्विजाः

Trên cõi đất này, Śiva được tôn xưng với danh hiệu Mahākāleśvara. Hỡi các bậc lưỡng sinh, một khi đã chiêm bái Ngài, thì ngay cả trong mộng cũng không khởi lên dù chỉ chút sầu khổ.

Verse 51

यंयं काममपेक्ष्यैव तल्लिंगं भजते तु यः । तंतं काममवाप्नोति लभेन्मोक्षं परत्र च

Ai với một ước nguyện nào đó mà phụng thờ Liṅga ấy, người ấy sẽ đạt đúng điều mong cầu; và ở đời sau cũng được giải thoát (mokṣa).

Verse 52

एतत्सर्वं समाख्यातं महाकालस्य सुव्रताः । समुद्भवश्च माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

Hỡi những người giữ hạnh nguyện cao quý, ta đã thuật trọn vẹn mọi điều—cả sự hiển lộ lẫn vinh quang của Mahākāla. Các ông còn muốn nghe gì nữa?