Shloka 6

प्रणवार्थपद्धतिवर्णनम्

Methodical Explanation of the Meaning of Praṇava/Om

Devanagari script

अन्यत्तु त्रितयं नाम्नामुपादानादिभेदतः । त्रिविधोपाधिरचनाच्छिव एव तु वर्तते

Transliteration

anyattu tritayaṃ nāmnāmupādānādibhedataḥ | trividhopādhiracanācchiva eva tu vartate

Translation

Nhưng bộ ba danh xưng khác—phân biệt bởi sai khác như nhân vật chất và các yếu tố tương tự—phát sinh do sự cấu lập ba loại upādhi (giới hạn phụ thuộc); kỳ thực, chỉ có Śiva là Đấng duy nhất an trụ như thực tại nền tảng trong tất cả.

Word by Word

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तु: but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• त्रितयम्: a triad/group of three
• त्रितयम्: सम्प्रदान/प्रत्यय (Predicate nominative/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• नाम्नाम्: of names
• नाम्नाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• उपादान-आदि-भेदतः: due to the distinctions such as ‘upādāna’ (material cause), etc.
• उपादान-आदि-भेदतः: हेतु/निमित्त (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: उपादान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb ‘-तः’); तत्पुरुषसमासः (उपादानादीनां भेदः)

• त्रिविध-उपाधि-रचनात्: from the construction/arrangement of threefold upādhis
• त्रिविध-उपाधि-रचनात्: हेतु/अपादान (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्रिविध (प्रातिपदिक) + उपाधि (प्रातिपदिक) + रचना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुषः (त्रिविधस्य उपाधेः रचना)

• शिवः: Śiva
• शिवः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• एव: alone/indeed
• एव: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारण (emphasis)

• तु: but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• वर्तते: exists/abides/continues
• वर्तते: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Lord Shiva (teaching a philosophical doctrine in Kailāsa-saṃhitā discourse)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that apparent differences in divine names and functions come from conditioning factors (upādhis), while the one supreme reality beneath all such distinctions is Shiva (Pati), the inner ground of liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Saguna worship (including Linga worship) engages Shiva through name-and-form shaped by upādhis; the verse clarifies that these are valid approaches, yet the devotee should understand that the worshipped reality is Shiva alone, ultimately beyond all limitations.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Shiva as the one consciousness present within all names and roles, using japa of the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”) to transcend limiting identifications and rest in Shiva as the substratum.