Shloka 43

प्रणवार्थपद्धतिवर्णनम्

Methodical Explanation of the Meaning of Praṇava/Om

Devanagari script

सम्यग् भक्त्या विधानेन यतिर्मद्ध्यानतत्परः । एवम्मया ते कथितमतिगुह्यमिदम्प्रिये

Transliteration

samyag bhaktyā vidhānena yatirmaddhyānatatparaḥ | evammayā te kathitamatiguhyamidampriye

Translation

Với lòng sùng kính chân chánh và đúng theo nghi quỹ, vị du sĩ xuất gia trở nên hoàn toàn chuyên chú vào thiền định nơi Ta. Như vậy, hỡi người yêu dấu, Ta đã nói với nàng giáo pháp tối mật này.

Word by Word

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (properly)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

• विधानेन: by the prescribed procedure
• विधानेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

• यतिः: the ascetic
• यतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• मत्-ध्यान-तत्परः: intent on meditating on me
• मत्-ध्यान-तत्परः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ध्यान (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying यतिः; (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘intent on meditation on me’

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; manner adverb (thus)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular ‘by me’

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; here Dative singular ‘to you’

• कथितम्: told; narrated
• कथितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘has been told’

• अति-गुह्यम्: very secret
• अति-गुह्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय/उपसर्ग) + गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying implied ‘idam’; ‘very secret’

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (address)

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that true renunciation is fulfilled by disciplined worship joined with bhakti, culminating in steady meditation on Shiva (Pati), which is presented as a confidential path toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The phrase “according to prescribed rites” implies Saguna upasana—ritual worship (including Linga-worship) performed correctly—leading the mind to one-pointed Shiva-dhyana, where external worship ripens into inner realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Follow vidhi (proper Shaiva procedure) with bhakti, then cultivate sustained meditation on Shiva—japa and dhyana as a renunciate’s core practice, where ritual supports inner absorption.