Shloka 56

शिवध्यानपूजनवर्णनम्

Description of Śiva Meditation and Worship

Devanagari script

पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिन्दुरेखासमुज्ज्वलम् । अतीवसौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्

Transliteration

pañcamaṃ sphaṭikaprakhyamindurekhāsamujjvalam | atīvasaumyamutphullalocanatritayojjvalam

Translation

Hình tướng thứ năm rực sáng như pha-lê, chói ngời bởi vệt trăng lưỡi liềm. Vô cùng hiền hòa, cát tường, và bừng lên ánh huy hoàng của ba con mắt mở rộng.

Word by Word

• पञ्चमम्: the fifth
• पञ्चमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (the fifth)

• स्फटिकप्रख्यम्: crystal-like
• स्फटिकप्रख्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्फटिक + प्रख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (स्फटिकवत् प्रख्यम्)

• इन्दुरेखासमुज्ज्वलम्: bright with a moon-line (crescent)
• इन्दुरेखासमुज्ज्वलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इन्दु + रेखा + समुज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (इन्दोः रेखया समुज्ज्वलम्)

• अतीव: exceedingly
• अतीव: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण/विशेषणविशेषक (intensifier adverb)

• सौम्यम्: gentle/pleasant
• सौम्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• उत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्: shining with a triad of blossomed eyes
• उत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्फुल्ल + लोचन + त्रितय + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (उत्फुल्लं लोचनत्रितयं येन/यत्र तेन उज्ज्वलम्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadashiva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents a Saguna contemplation of Shiva: crystal-like purity (transparent consciousness), the crescent moon (cool grace and mastery over time), and the three eyes (knowledge that burns ignorance), guiding the devotee toward liberation through reverent meditation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse supports Saguna upasana—visualizing Shiva’s auspicious marks (Chandrashekhara, Trinetra). Such dhyana steadies the mind, which in Shaiva Siddhanta becomes a means to approach the Linga as the manifest sign of Pati (the Lord).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice Shiva-dhyana: meditate on the serene, crystal-bright Lord with the crescent moon and three eyes while repeating the Panchakshara mantra (Om Namaḥ Śivāya), cultivating calmness and inner clarity.