Shloka 44

शिवध्यानपूजनवर्णनम्

Description of Śiva Meditation and Worship

Devanagari script

भक्तानामप्रयत्नेन दृश्यमीश्वरमव्ययम् । ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैरपि देवैरगोचरम्

Transliteration

bhaktānāmaprayatnena dṛśyamīśvaramavyayam | brahmendraviṣṇurudrādyairapi devairagocaram

Translation

Với những người sùng tín, Đấng Tự Tại bất hoại được chiêm kiến không cần gắng sức; nhưng đối với chư thiên—Brahmā, Indra, Viṣṇu, Rudra và các vị khác—Ngài vẫn vượt ngoài tầm tri giác.

Word by Word

• भक्तानाम्: of devotees
• भक्तानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural)

• अप्रयत्नेन: without effort; effortlessly
• अप्रयत्नेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अ-प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन (Singular)

• दृश्यम्: visible; perceivable
• दृश्यम्: विशेषण (Adjectival to object)
• Type: Adjective
• Root: दृश्य (कृदन्त; √दृश् धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present passive participle/शानच्-भाव), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम्

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular)

• अव्ययम्: imperishable; undecaying
• अव्ययम्: विशेषण (Adjectival to object)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (to ईश्वरम्)

• ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैः: by Brahmā, Indra, Viṣṇu, Rudra and others
• ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राद्यैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + इन्द्र + विष्णु + रुद्र + आदि (प्रातिपदिकानि)
• Form: समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व (copulative), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन; ‘आदि’ = ‘and others’

• अपि: even; also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); अर्थः—‘even/also’

• देवैः: by the gods
• देवैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन (Plural)

• अगोचरम्: not within reach of perception; beyond senses
• अगोचरम्: विशेषण (Adjectival to object)
• Type: Adjective
• Root: अ-गोचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (to ईश्वरम्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Shakti Dimension

Role: liberating

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva
• Brahma
• Indra
• Vishnu
• Rudra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Shiva (Pati), though transcendent and beyond sensory grasp, becomes directly knowable through devotion and His grace—bhakti dissolves the bonds (pāśa) that limit perception.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though Shiva is ultimately beyond form (agocara), He compassionately accepts approachable forms such as the Linga; sincere bhakti to the Saguna symbol becomes the doorway to realizing the imperishable, transcendent Lord.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Emphasize bhakti-centered japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) with steady remembrance; worship the Linga with humility, letting grace—not mere intellectual effort—be the means to inner vision.