Shloka 7

न्यासवर्णनम् (Nyāsa-varṇanam) — Description of Nyāsa in the Saṃnyāsa Procedure

Devanagari script

अभिमंत्र्य ततस्तस्मिन्धेनुमुद्रां प्रदर्शयेत । शंखमुद्रां च तेनैव प्रोक्षयेदस्त्रमंत्रतः

Transliteration

abhimaṃtrya tatastasmindhenumudrāṃ pradarśayeta | śaṃkhamudrāṃ ca tenaiva prokṣayedastramaṃtrataḥ

Translation

Rồi, sau khi gia trì bằng chân ngôn, hãy kết ấn Dhenu (ấn Bò) trên đó. Cũng bằng chính bàn tay ấy, hãy kết ấn Śaṅkha (ấn Ốc) và rảy nước theo Astra-mantra, để hộ trì và thanh tịnh nghi lễ phụng thờ Śiva.

Word by Word

• अभिमन्त्र्य: having recited (a mantra) over
• अभिमन्त्र्य: Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: अभि + मन्त्र् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी-धातु; ‘having consecrated/recited over’

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अव्ययीभावार्थ-क्रियाविशेषण (adverb) — ‘then/thereafter’

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण — ‘in/at that (place/thing)’

• धेनु-मुद्राम्: the dhenu hand-gesture
• धेनु-मुद्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धेनु + मुद्रा (प्रातिपदिक); समासः
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म — ‘the dhenu-mudrā’

• प्रदर्शयेत्: should show
• प्रदर्शयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद — ‘should show/demonstrate’

• शङ्ख-मुद्राम्: the conch hand-gesture
• शङ्ख-मुद्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख + मुद्रा (प्रातिपदिक); समासः
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म — ‘the śaṅkha-mudrā’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक (conjunction)

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण — ‘by that/with that’

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (emphatic particle)

• प्रोक्षयेत्: should sprinkle
• प्रोक्षयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + उक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद — ‘should sprinkle’

• अस्त्र-मन्त्रतः: with/according to the astra-mantra
• अस्त्र-मन्त्रतः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/हेतु-निमित्त)
• Type: Indeclinable
• Root: अस्त्र + मन्त्र (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्-प्रत्यय, अव्ययार्थ); समासः
• Form: अव्यय, तसिलन्त (ablatival adverb) — ‘from/according to the astra-mantra’; क्रियाविशेषण

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Mantra Metadata

Mantra: astra-mantra (protective weapon-mantra; text not quoted in verse)

Shakti Dimension

Shakti Form: Durgā

Role: protective

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śiva-pūjā should be approached through mantra-saturated purity and protection: mudrās and the Astra-mantra consecrate the worship-space and the offerings, removing obstacles so devotion (bhakti) becomes steady and sattvic.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Saguna Śiva worship—especially Liṅga-pūjā—external acts like prokṣaṇa (sprinkling) and protective mantras prepare the upacāras (offerings) and the altar so the devotee can focus on Śiva’s auspicious presence without ritual impurity or distraction.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Perform mantra-nyāsa/abhimantraṇa, show Dhenu Mudrā and Śaṅkha Mudrā, then sprinkle (prokṣaṇa) with the Astra-mantra as a protective sealing of the rite before continuing Śiva’s worship.