Shloka 8

संन्यासमण्डलविधिवर्णनम्

Sannyāsa Maṇḍala Vidhi—Procedure for the Renunciate Mandala

Devanagari script

वनभिद्दलदक्षं तु समारभ्य सुरेश्वरि । रक्तकृष्णाः क्रमेणैव दलसन्धीन्विचित्रयेत्

Transliteration

vanabhiddaladakṣaṃ tu samārabhya sureśvari | raktakṛṣṇāḥ krameṇaiva dalasandhīnvicitrayet

Translation

Ôi Nữ Thần, bắt đầu từ cánh hoa phía nam, theo đúng thứ tự, hãy trang điểm các chỗ nối giữa những cánh hoa bằng hai màu đỏ và đen.

Word by Word

• वन-भिद्-दल-दक्षम्: the petal-design (diagram) of the forest-splitting (type), i.e., the vanabhid-petal pattern
• वन-भिद्-दल-दक्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वन (प्रातिपदिक) + भिद् (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वनं भिनत्ति इति वनभित्; वनभितः दलानि; तेषां दक्षम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’

• समारभ्य: having begun; starting from
• समारभ्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-आ-रभ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having begun/starting’

• सुरेश्वरि: O goddess, ruler of the gods
• सुरेश्वरि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर-ईश्वरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरी)

• रक्त-कृष्णाः: red and black (colors)
• रक्त-कृष्णाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (रक्ताश्च कृष्णाश्च)

• क्रमेण: in sequence; gradually
• क्रमेण: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे ‘in order/gradually’

• एव: indeed; only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis) ‘only/indeed’

• दल-सन्धीन्: the junctions of the petals
• दल-सन्धीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दल (प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (दलानां सन्धयः)

• विचित्रयेत्: should depict/ornament (with colors)
• विचित्रयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-चित्रय् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should make variegated/depict’

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It emphasizes ordered, mindful worship—beautifying sacred forms step-by-step—so the devotee’s attention becomes steady and devotional (bhakti) rather than scattered.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse describes external, form-based (saguṇa) worship using symbolic colours and patterned decoration, training the mind to revere Shiva’s presence through a consecrated representation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A structured pūjā practice: decorate a lotus/yantra-like petal arrangement in sequence, marking petal-joints with red and black as prescribed, while maintaining focused japa and reverence.