Shloka 50

मुक्तयतिदेहसंस्काररहस्यं — The Esoteric Rites for the Bodies of Liberated Ascetics

Devanagari script

ततस्ते यतिनः सर्वे तथा प्राच्यामथापि वा । उदीच्यम्पुण्यदेशे तु पुण्यवृक्षसमीपतः

Transliteration

tataste yatinaḥ sarve tathā prācyāmathāpi vā | udīcyampuṇyadeśe tu puṇyavṛkṣasamīpataḥ

Translation

Bấy giờ tất cả các vị du-già khổ hạnh, dù ở phương Đông hay nơi nào khác, đều tụ hội tại miền thánh địa phương Bắc, gần cây linh thiêng, để chọn một chốn thanh tịnh thích hợp cho pháp tu và quán niệm về Śiva.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kāla/Deśa (काल/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘then/from there’

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• यतिनः: ascetics
• यतिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

• तथा: likewise
• तथा: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb ‘thus/also’)

• प्राच्याम्: in the east
• प्राच्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: prācī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिशावाचक

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: atha (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थक-निपात (particle ‘then/now’)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: vā (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात

• उदीच्याम्: in the north
• उदीच्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: udīcī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; दिशावाचक

• पुण्य-देशे: in a holy place
• पुण्य-देशे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: puṇya-deśa (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारयः (पुण्यः देशः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)

• पुण्य-वृक्ष-समीपतः: near a sacred tree
• पुण्य-वृक्ष-समीपतः: Deśa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: puṇya-vṛkṣa-samīpatas (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: समासः तत्पुरुषः (पुण्यवृक्षस्य समीपतः); ‘-तः’ तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It emphasizes that sincere renunciants seek a puṇya-deśa (sanctified environment) to support tapas and inner stillness, making the mind fit for Śiva-realization—Pati’s grace removing pāśa (bondage) from the paśu (individual soul).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By highlighting a holy site and a sacred tree as a supportive setting, the verse points to Saguna-oriented worship—approaching Śiva through consecrated places and auspicious symbols—while ultimately preparing the seeker for the higher, inward contemplation of Śiva beyond form.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is to choose a pure, quiet place (tīrtha/puṇya-deśa) for japa and dhyāna—especially pañcākṣarī japa (“Om Namaḥ Śivāya”)—ideally with basic Shaiva observances such as bhasma (tripuṇḍra) and a disciplined, sattvic routine.