Shiva Purana — Kailasa Samhita, Shloka 6

सृष्टिपद्धतिवर्णनम्

Exposition of the Supreme Method of Creation and the Tirodhāna-Cakra

Devanagari script

तिरोभावो द्विधा भिन्न एको रुद्रादिगोचरः । अन्यश्च देहभावेन पशुवर्गस्य सन्ततेः

Transliteration

tirobhāvo dvidhā bhinna eko rudrādigocaraḥ | anyaśca dehabhāvena paśuvargasya santateḥ

Translation

Sự che phủ (tirobhāva) được phân thành hai loại khác biệt. Một loại được Rudra và các bậc thần linh khác nhận biết; loại kia phát sinh do đồng nhất với thân xác, thuộc về dòng tiếp nối của các paśu—những linh hồn bị trói buộc.

Word by Word

• तिरोभावः: concealment/veiling (tirobhāva)
• तिरोभावः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिरोभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/विषय), एकवचन

• द्विधा: in two ways
• द्विधा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विधा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in two ways)

• भिन्नः: divided
• भिन्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √भिद् (धातु) → भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)

• एकः: one (part)
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचकः

• रुद्र-आदि-गोचरः: within the scope of Rudra and others
• रुद्र-आदि-गोचरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (रुद्रादीनां गोचरः = within the range of Rudra etc.)

• अन्यः: another (part)
• अन्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• देह-भावेन: by/through bodily condition
• देह-भावेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/हेतु), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (देहस्य भावः)

• पशु-वर्गस्य: of the class of bound souls/creatures
• पशु-वर्गस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (पशूनां वर्गः)

• सन्ततेः: of the continuum/lineage
• सन्ततेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सन्तति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

Speaker

Suta Goswami (narrating the Kailāsasaṃhitā discourse to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Rudra

Characters & Entities

• Shiva
• Rudra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse distinguishes two modes of veiling (tirobhāva): a cosmic, divine-level concealment known to Rudra and higher beings, and a bondage-level concealment in which the soul (paśu) mistakes itself for the body—this latter is the core obstacle to liberation in Shaiva Siddhanta.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga/Saguna Shiva worship is presented as a compassionate means by which Pati (Shiva) removes the paśu’s body-based delusion; devotion, mantra, and right understanding gradually lift the veil that keeps the soul confined to deha-bhāva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is to counter deha-bhāva through Shiva-upāsanā—steady japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with inner detachment from bodily identity; supportive observances like Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrākṣa can be adopted as Shaiva disciplines.