Shloka 26

सृष्टिपद्धतिवर्णनम्

Exposition of the Supreme Method of Creation and the Tirodhāna-Cakra

Devanagari script

विष्णोरेवेदमाख्यातं कृत्यं रक्षाविधायिनः । स्थितावपि तु सृष्ट्यादि कृत्यानां पंचकं विभोः

Transliteration

viṣṇorevedamākhyātaṃ kṛtyaṃ rakṣāvidhāyinaḥ | sthitāvapi tu sṛṣṭyādi kṛtyānāṃ paṃcakaṃ vibhoḥ

Translation

Điều này được tuyên thuyết là chức năng của Viṣṇu, Đấng thiết lập sự hộ trì. Tuy vậy, ngay trong trạng thái bảo tồn, hỡi bậc hùng lực, năm hành tác thiêng liêng—khởi từ sáng tạo—vẫn hiện hữu nơi Ngài.

Word by Word

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: सम्बन्ध (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारणार्थक (emphatic)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Accusative object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• आख्यातम्: has been declared/told
• आख्यातम्: क्रिया (विधेय/Predicative)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः ‘कथितम्/प्रोक्तम्’

• कृत्यम्: duty/act to be done
• कृत्यम्: कर्म (object; ‘this duty’)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• रक्षा-विधायिनः: of the protector/provider of protection
• रक्षा-विधायिनः: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक) + विधायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (रक्षायाः विधायिन् = ‘protector/one who provides protection’); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (विष्णोः विशेषण)

• स्थितौ: in sustenance/maintenance
• स्थितौ: अधिकरण (सप्तमी/Locative)
• Type: Noun
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: सम्बन्ध (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अप्यर्थे ‘also/even’

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (निपात/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• सृष्टि-आदि: beginning with creation, etc.
• सृष्टि-आदि: विशेषण (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (आदि-समास; ‘beginning with creation’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कृत्यानाम्’ विशेषण

• कृत्यानाम्: of the duties/acts
• कृत्यानाम्: सम्बन्ध (genitive; ‘of duties/acts’)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• पञ्चकम्: the set of five
• पञ्चकम्: कर्म/विधेय (object/predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: पञ्चक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• विभोः: of the all-pervading Lord
• विभोः: सम्बन्ध (genitive; ‘of the Lord’)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that even when a deity is known for one role (Viṣṇu as protector), the full spectrum of cosmic operations is implicitly present—pointing to the deeper Shaiva view that all functions ultimately rest in the Supreme Lord (Pati) and are not mutually exclusive.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By highlighting the five operations (pañcakṛtya), the verse aligns with the Shaiva understanding that Saguna Shiva, symbolized by the Liṅga, is the integrated source of all cosmic processes—creation, maintenance, dissolution, concealment, and grace—manifesting through various divine agencies.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is pañcakṛtya-bhāvanā in japa: while repeating “Om Namaḥ Śivāya,” contemplate Shiva as the inner ruler behind all five acts, cultivating surrender (śaraṇāgati) and steadiness in daily duties.