Shloka 24

सृष्टिपद्धतिवर्णनम्

Exposition of the Supreme Method of Creation and the Tirodhāna-Cakra

Devanagari script

वासुदेवोऽनिरुद्धश्च ततस्संकर्षणः परः । प्रद्युम्नश्चेति विख्यातं स्थितिचक्रमनुत्तमम्

Transliteration

vāsudevo'niruddhaśca tatassaṃkarṣaṇaḥ paraḥ | pradyumnaśceti vikhyātaṃ sthiticakramanuttamam

Translation

“Vāsudeva và Aniruddha, rồi Saṅkarṣaṇa tối thượng, và Pradyumna—như vậy được tôn xưng là bánh xe tối thắng của sự duy trì (sthiti-chakra).” Theo lập trường Śaiva, các năng lực duy trì ấy vận hành trong sự nhiếp trì của Chúa Tể, còn Śiva vẫn là Pati siêu việt, vượt ngoài mọi chu kỳ.

Word by Word

• वासुदेवः: Vāsudeva
• वासुदेवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vāsudeva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• अनिरुद्धः: Aniruddha
• अनिरुद्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: aniruddha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: sequence)

• संकर्षणः: Saṅkarṣaṇa
• संकर्षणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: saṃkarṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परः: supreme/other (as next)
• परः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: para (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifies संकर्षणः)

• प्रद्युम्नः: Pradyumna
• प्रद्युम्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pradyumna (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक अव्यय (quotative)

• विख्यातम्: is renowned/known
• विख्यातम्: Kriya (क्रिया/Predicative)
• Type: Adjective
• Root: vi√khyā (धातु) → vikhyāta (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate: 'is known')

• स्थिति-चक्रम्: the wheel of sustenance
• स्थिति-चक्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: sthiti (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: 'wheel of sustenance/maintenance'; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: anuttama (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifies स्थितिचक्रम्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: nurturing

Characters & Entities

• Vasudeva
• Aniruddha
• Sankarshana
• Pradyumna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It frames “preservation” (sthiti) as an ordered cosmic function expressed through recognized divine powers, while implicitly affirming the Śaiva view that all functions ultimately rest under Śiva, the Supreme Lord (Pati) who transcends the cycles.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By pointing to cosmic governance and order, it supports Saguna worship—devotion to Śiva as the accessible Lord who upholds and regulates all powers; the Liṅga symbolizes that one supreme reality behind diverse sustaining manifestations.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Contemplate Śiva as the inner ruler of all cosmic functions while repeating the Pañcākṣarī mantra (“Om Namaḥ Śivāya”), aligning the mind with steadiness (sthiti) and seeking liberation beyond the cycle.