Mantra 18
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni (addressed as Vasu)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
नहि ते पूर्तमक्षिपद्भुवन्नेमानां वसो । अथा दुवो वनवसे ॥
Samhita Patha (IAST)
न॒हि ते॑ पू॒र्तम॑क्षि॒पद्भुव॑न्नेमानां वसो । अथा॒ दुवो॑ वनवसे ॥
Transliteration
náhi te pūrtám akṣi-pád bhúvan nemānāṃ vaso | áthā dúvo vanavase ||
Translation
Vì sự viên mãn của Ngài không bị quăng bỏ hay suy giảm giữa những điều này, hỡi Vasu (Đấng giàu có). Bởi vậy chúng con tìm cầu ân huệ ban tặng của Ngài—ơn lành của sự ưu ái và việc phụng sự.
Padapatha (Word Analysis)
न॒हि । ते॒ । पू॒रम् । अ॒क्षि॒ऽपत् । भुव॑त् । ने॒मा॒ना॒म् । व॒सो॒ इति॑ । अथ॑ । दुवः॑ । व॒न॒व॒से॒ ॥नहि । ते । पूरम् । अक्षिपत् । भुवत् । नेमानाम् । वसो इति । अथ । दुवः । वनवसे ॥nahi | te | pūram | akṣi-pat | bhuvat | nemānām | vaso iti | atha | duvaḥ | vanavase
Word by Word
नहिfor not / indeed not
नहि:
—
TypeIndeclinable
Rootनहि (न + हि) अव्यय
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्तम्merit (pūrta-offering/charitable merit)
पूर्तम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूर्त (प्रातिपदिक; ‘पूरित/पूर्त’ < √पॄ/पूर् ‘to fill, satisfy’; ritual ‘pūrta’ = charitable/meritorious act)
अक्षिपत्(he) cast/overthrew
अक्षिपत्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षिप् (क्षिपति) ‘to throw, cast, hurl’
भुवन्being (one), existent
भुवन्:
कर्तृ (as apposition/epithet of the agent)
TypeNoun/Participle
Rootभुवन् (प्रातिपदिक; present participle of √भू ‘to be, become’)
नेमानाम्of these (here)
नेमानाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + न (enclitic particle) → ‘न-इमानाम्’
वसोO Vasu! / O bounteous one!
वसो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक; vocative of ‘good/wealth’; also epithet ‘Vasu!’)
अथthen / thereafter
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
दुवःworship / service
दुवः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुवस्/दुवः (प्रातिपदिक; Vedic: ‘worship, service, reverence’)
वनवसेyou seek / you strive to win
वनवसे:
क्रिया (अनुषङ्ग क्रिया)
TypeVerb
Root√वन् (वनति/वनोति) ‘to win, seek, desire, obtain’