Mantra 11
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.16)
Samhita Patha (Devanagari)
तं त्वा समिद्भिरङ्गिरो घृतेन वर्धयामसि । बृहच्छोचा यविष्ठ्य ॥
Samhita Patha (IAST)
तं त्वा॑ स॒मिद्भि॑रङ्गिरो घृ॒तेन॑ वर्धयामसि । बृ॒हच्छो॑चा यविष्ठ्य ॥
Transliteration
táṃ tvā samíd-bhir aṅgiro ghṛténa vardhayāmasi | bṛhác-chocā yaviṣṭhya ||
Translation
Hỡi Angiras, chúng con dùng củi nhóm lễ (samidh) và lễ phẩm bơ tinh khiết (ghṛta) mà làm cho Ngài tăng trưởng. Hỡi Đấng trẻ nhất, xin bùng cháy với ngọn lửa rộng lớn, để hữu thể mở rộng vào Đại Thể (Bṛhat).
Padapatha (Word Analysis)
तम् । त्वा॒ । स॒मित्ऽभिः॑ । अ॒ङ्गि॒रः॒ । घृ॒तेन॑ । व॒र्ध॒या॒म॒सि॒ । बृ॒हत् । शो॒च॒ । य॒वि॒ष्ठ्य॒ ॥तम् । त्वा । समित्भिः । अङ्गिरः । घृतेन । वर्धयामसि । बृहत् । शोच । यविष्ठ्य ॥tam | tvā | samit-bhiḥ | aṅgiraḥ | ghṛtena | vardhayāmasi | bṛhat | śoca | yaviṣṭhya
Word by Word
तम्him (that one; Agni)
तम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेय देवता-अग्निः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (यम् वर्धयामसि)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (अस्मद्-युष्मद् सर्वनाम)
समिद्भिःwith kindling-sticks (fuel)
समिद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootसमिध् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
अङ्गिरःO Angiras (Agni as Angiras)
अङ्गिरः:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (vocative) / Proper noun
Rootअङ्गिरस् (ऋषि-नाम/गोत्र-नाम प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
करण
TypeNoun
Rootघृत (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
वर्धयामसिwe cause (you) to grow; we strengthen
वर्धयामसि:
क्रिया (कर्तृ: वयम्; कर्म: त्वा)
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धते/वर्धयति)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
कर्म (छोचा—यत् विधेयम्/आह्वेयम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक)
शोचाO blazing one; O flame
शोचा:
सम्बोधन (अग्नेः विशेषण-रूपेण आह्वान)
TypeNoun
Rootशोच (प्रातिपदिक; ‘ज्वाला/दीप्ति’ अर्थे)
यविष्ठ्यO youngest (most youthful)
यविष्ठ्य:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयविष्ठ्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘यविष्ठ’ = ‘युवतम/अत्यन्त-युवा’ इत्यस्य वैदिक रूप)