Rig Veda 3.36.6: Mandala 3, Sukta 36, Mantra 6

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina.

Devata: Indra (Soma as empowering substance).

Chandas: Triṣṭubh (probable).

Samhita Patha (Devanagari)

प्र यत्सिन्धवः प्रसवं यथायन्नापः समुद्रं रथ्येव जग्मुः । अतश्चिदिन्द्रः सदसो वरीयान्यदीं सोमः पृणति दुग्धो अंशुः ॥

Transliteration

prá yát síndhavaḥ pra-saváṃ yáthā́yan ā́paḥ samudráṃ rathyèva jagmúḥ | atáś cid índraḥ sádaso várīyān yád īṃ sómaḥ pṛṇáti dúgdhó aṃśúḥ ||

Translation

Khi các dòng sông tuôn ra theo sức thúc đẩy của dòng chảy, khi các làn nước đi về đại dương như chiến xa trên lối—thì ngay từ đó Indra trở nên rộng lớn hơn cả hội chúng; khi Soma—thân sáng (aṃśu) đã được vắt—làm Ngài đầy tràn.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• यत्: which, that (relative)
• यत्: Karma (of यथायन्) / correl. to तत्
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma)

• सिन्धवः: rivers
• सिन्धवः: Kartā (of यथायन्) / (also of जग्मुः by sense)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु

• प्रसवम्: impulse, onward flow; (here) the outflow/setting-in-motion
• प्रसवम्: Karma (goal/object with यथायन्)
• Type: Noun
• Root: प्रसव

• यथा: as, just as
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• आयन्: they went, they moved
• आयन्: Kriyā (with Kartā = सिन्धवः)
• Type: Verb
• Root: या (याति)

• आपः: waters
• आपः: Kartā (of जग्मुः) (apposition to सिन्धवः)
• Type: Noun
• Root: अप्

• समुद्रम्: ocean, sea
• समुद्रम्: Karma / destination (of जग्मुः)
• Type: Noun
• Root: समुद्र

• रथ्ये: on the road, in the roadway
• रथ्ये: Adhikaraṇa (locus of comparison)
• Type: Noun
• Root: रथ्य

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• जग्मुः: they have gone, they went
• जग्मुः: Kriyā (with Kartā = आपः/सिन्धवः)
• Type: Verb
• Root: गम्

• अतः: therefore, from that
• अतः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अतः

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित्

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā (of implied ‘is/was’ with वरीयान्)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• सदसः: from/than the seat, assembly, session
• सदसः: Apādāna (standard of comparison: ‘than the seat/session’)
• Type: Noun
• Root: सदस्

• वरीयान्: wider, more expansive, greater
• वरीयान्: Predicative (to इन्द्रः)
• Type: Adjective
• Root: वरीयस् (comparative of उरु/वर् ‘wide, broad’)

• यदा: when
• यदा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदा

• ईम्: him (thereupon), him indeed
• ईम्: Karma (of पृणति)
• Type: Indeclinable
• Root: ईम्

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā (of पृणति)
• Type: Noun
• Root: सोम

• पृणति: fills, satisfies
• पृणति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पॄ (पृणाति)

• दुग्धः: milked, drawn (out)
• दुग्धः: Viśeṣaṇa (of अंशुः / of सोमः by apposition)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: दुह् (PPP दुग्ध)

• अंशुः: Soma-stalk; ray; (here) the pressed Soma-stalk/juice
• अंशुः: Kartā (appositional to सोमः) / agent of filling by sense
• Type: Noun
• Root: अंशु