Rig Veda 3.34.7 — Mandala 3, Sukta 34, Mantra 7

Sukta 3.34

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युधेन्द्रो मह्ना वरिवश्चकार देवेभ्यः सत्पतिश्चर्षणिप्राः । विवस्वतः सदने अस्य तानि विप्रा उक्थेभिः कवयो गृणन्ति ॥

Transliteration

yudhéndro mahnā́ várivaś cakāra devébhyaḥ sátpatiś carṣaṇiprā́ḥ | vivásvataḥ sádane asya tā́ni víprā ukthebhíḥ kaváyo gṛṇanti ||

Translation

Indra bằng chiến trận, và bằng sự vĩ đại của mình, đã mở một con đường rộng cho các Deva—vị chúa chân thật, đấng làm cho các dân tộc được thành tựu. Những việc ấy của Ngài nơi tòa của Vivasvat, các bậc vipra đầy linh hứng và các thi sĩ công bố bằng những bài uktha.

Word by Word

• युधे: in/for battle
• युधे: अधिकारण (occasion: ‘in/for battle’)
• Type: Noun
• Root: युध् (dhātu) / युध्- (prātipadika)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (prātipadika)

• मह्ना: by (his) might
• मह्ना: करण
• Type: Noun
• Root: मघ/मह् (prātipadika: महन् ‘greatness, might’)

• वरिवः: wide space; room; free course; favor
• वरिवः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वरिवस् (prātipadika)

• चकार: made; created; granted
• चकार: —
• Type: Verb
• Root: कृ (dhātu)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (prātipadika)

• सत्पतिः: the true lord; lord of the good
• सत्पतिः: कर्तृ (apposition to इन्द्रः)
• Type: Noun
• Root: सत् + पति (prātipadika; tatpuruṣa) अथवा सत्पति (lexeme)

• चर्षणिप्राः: men-filling/people-nourishing; promoters of the tribes
• चर्षणिप्राः: कर्तृ (apposition/epithet; agreeing with implied ‘they’/‘the seers’ or used as epithet in the verse)
• Type: Adjective
• Root: चर्षणि + प्र (prātipadika; bahuvrīhi/compound epithet)

• विवस्वतः: of Vivasvat
• विवस्वतः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (prātipadika)

• सदने: in the seat/dwelling
• सदने: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सदन (prātipadika)

• अस्य: of him/this (one)
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (sarvanāma-prātipadika)

• तानि: those (things/deeds)
• तानि: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (sarvanāma-prātipadika)

• विप्राः: inspired priests/seers
• विप्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विप्र (prātipadika)

• उक्थेभिः: with hymns/recitations
• उक्थेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: उक्थ (prātipadika)

• कवयः: poets; sages
• कवयः: कर्तृ (in apposition to विप्राः)
• Type: Noun
• Root: कवि (prātipadika)

• गृणन्ति: they sing/praise
• गृणन्ति: —
• Type: Verb
• Root: गृ (धातु; Vedic ‘to sing/praise’)