Rig Veda 10.75.7: Mandala 10, Sukta 75, Mantra 7

Sukta 10.75

Rishi: Sindhukṣit Praiyamedha

Devata: Sindhu

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

ऋजीत्येनी रुशती महित्वा परि ज्रयांसि भरते रजांसि । अदब्धा सिन्धुरपसामपस्तमाश्वा न चित्रा वपुषीव दर्शता ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.75.7

Transliteration

ṛjīty énī rúśatī mahitvā́ pári jráyāṃsi bharate rájāṃsi | adábdhā síndhur apásām apástamā́śvā́ na citrā́ vápūṣīva darśatā́ ||

Translation

Thẳng tiến, mãnh liệt, rực sáng bởi sự vĩ đại của mình, Sindhu mang quanh mình những không gian trải dài xa thẳm. Không bị tổn hại, không bị khuất phục; trong các quyền năng đang hành tác, nàng là kẻ hành tác bậc nhất. Nàng hiện ra trước mắt trong hình tướng kỳ diệu như những tuấn mã sáng chói. Nguyện lực quang minh trong chúng ta cũng chuyển động không gì cưỡng nổi, xuyên qua các cõi đồng của ý thức.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋजीत्येनी: having straight/true-going course; swift/impetuous (as a river)
• ऋजीत्येनी: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: ऋजीति- (प्रातिपदिक, ‘ऋजि/ऋजु’ + ‘इति’ > ‘ऋजीति’), एनी- (प्रातिपदिक) समासः

• रुशती: shining, bright
• रुशती: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: रुशत्- (प्रातिपदिक; √रुश्/रुच् ‘दीप्तौ’ से ‘रुशत्’ ‘shining’)

• महित्वा: by (her) greatness, through majesty
• महित्वा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: महि- (प्रातिपदिक) → महित्व- (भाव-नाम), तृतीया

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• ज्रयांसि: decays, worn-out things (signs of age)
• ज्रयांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: ज्रयस्- (प्रातिपदिक; ‘ज्रयस्’ = ‘old age/decay’, बहुवचन-रूप)

• भरते: she bears/carries, brings along
• भरते: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• रजांसि: regions/spaces; (also) dust/mists (here: expanses/realms)
• रजांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: रजस्- (प्रातिपदिक)

• अदब्धा: unharmed, unassailable, not deceived
• अदब्धा: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अ-दब्ध- (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक ‘दब्ध’ < √दभ् ‘हिंसायाम्/दम्भे’ ‘to harm/deceive’)

• सिन्धुः: the River (Sindhu), the stream
• सिन्धुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सिन्धु- (प्रातिपदिक)

• अपसाम्: of the waters
• अपसाम्: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अप्/अपस्- (प्रातिपदिक; ‘waters, work’—here ‘waters’)

• अपस्तमम्: the most active/most effective (among) the waters
• अपस्तमम्: Karma (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अपस्- (प्रातिपदिक) + तमप् (तम-प्रत्यय; अतिशयार्थे)

• आश्वाः: swift like a horse
• आश्वाः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: आश्व- (प्रातिपदिक; ‘horse-like, swift’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय; उपमा)

• चित्रा: variegated, wondrous, bright
• चित्रा: Kartā/Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: चित्र- (प्रातिपदिक)

• वपुषी: two forms/appearances
• वपुषी: Kartā (उपमान-निर्देशे)
• Type: Noun
• Root: वपुस्- (प्रातिपदिक)

• इव: as if, like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय; उपमा)

• दर्शता: lovely to see, beautiful
• दर्शता: Kartā/Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: दर्शत- (प्रातिपदिक; √दृश् ‘दर्शन’ से ‘दर्शत’ ‘visible, lovely’)