Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.104

Devata: Indra (Vṛtra-slayer; also the presiding ‘one god’ wakeful over the Waters)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in Anukramaṇī/meter index)

अपो महीरभिशस्तेरमुञ्चोऽजागरास्वधि देव एकः । इन्द्र यास्त्वं वृत्रतूर्ये चकर्थ ताभिर्विश्वायुस्तन्वं पुपुष्याः ॥

अ॒पो म॒हीर॒भिश॑स्तेरमु॒ञ्चोऽजा॑गरा॒स्वधि॑ दे॒व एक॑: । इन्द्र॒ यास्त्वं वृ॑त्र॒तूर्ये॑ च॒कर्थ॒ ताभि॑र्वि॒श्वायु॑स्त॒न्वं॑ पुपुष्याः ॥

apó mahī́r abhíśaster amuñco ’jā́garāsv ádhi devá ékaḥ | índra yā́s tvaṃ vṛtra-tū́rye cákartha tā́bhir viśvā́yus tanvàṃ pupuṣyāḥ ||

Ngài đã giải thoát những Nước lớn khỏi sự áp bức; vị Thần duy nhất đứng canh giữ, tỉnh thức trên chúng. Hỡi Indra, chính nhờ những Nước mà ngài đã hành động trong trận chiến diệt Vṛtra—bằng những Nước ấy, xin ngài nuôi dưỡng thân thể ngài, thân của sự sống phổ quát.

अ॒पः । म॒हीः । अ॒भिऽश॑स्तेः । अ॒मु॒ञ्चः॒ । अजा॑गः । आ॒सु॒ । अधि॑ । दे॒वः । एकः॑ । इन्द्र॑ । याः । त्वम् । वृ॒त्र॒ऽतूर्ये॑ । च॒कर्थ॑ । ताभिः॑ । वि॒श्वऽआ॑युः । त॒न्व॑म् । पु॒पु॒ष्याः॒ ॥अपः । महीः । अभिशस्तेः । अमुञ्चः । अजागः । आसु । अधि । देवः । एकः । इन्द्र । याः । त्वम् । वृत्रतूर्ये । चकर्थ । ताभिः । विश्वआयुः । तन्वम् । पुपुष्याः ॥apaḥ | mahīḥ | abhi-śasteḥ | amuñcaḥ | ajāgaḥ | āsu | adhi | devaḥ | ekaḥ | indra | yāḥ | tvam | vṛtra-tūrye | cakartha | tābhiḥ | viśva-āyuḥ | tanvam | pupuṣyāḥ

अपःthe waters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
महीःgreat
महीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक; मह् ‘to be great’ से) / महत्-सम्बद्ध
अभिशस्तेःfrom the imprecation/accusation (curse)
अभिशस्तेः:
अपादान
TypeNoun
Rootअभिशस्ति (प्रातिपदिक) < अभि-शंस् ‘to curse/accuse’
अमुञ्चःyou released
अमुञ्चः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) ‘to release’
अजागराःunsleeping, ever-wakeful
अजागराः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजागर्/जागृ (धातु) ‘to be awake’ + अ- (निषेध/अभाव) → ‘not sleeping’
स्वधिby your own power, of yourself
स्वधि:
करण (भावे साधन/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootस्वधि (अव्यय/निपात; ‘by one’s own power/impulse’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < दिव् ‘to shine’
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
याःwhich (those)
याः:
(सम्बन्ध/अन्वय)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृत्रतूर्येin the Vṛtra-overcoming contest/battle
वृत्रतूर्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवृत्रतूर्य (प्रातिपदिक; वृत्र + तूर्य ‘overcoming/contest, victory’)
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चकर्थyou have done, you accomplished
चकर्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘to do, make’
ताभिःwith those (deeds/helps; lit. with those [f.])
ताभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वायुःhaving all life, life-extending (for all)
विश्वायुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्वायु (प्रातिपदिक; विश्व + आयु ‘life, lifetime’)
तन्वम्the body, person
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
पुपुष्याःmay you make prosper / may you nourish
पुपुष्याः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपुष् (धातु) ‘to thrive, make prosper, nourish’