
Sukta 1.95
Enigmatic/cosmological (often interpreted as a paired principle—e.g., two mothers/cows; dawn and night; or two worlds—supporting a hidden child)
Bài tụng này mở ra một câu đố Veda về “hai hình dạng không giống nhau” (thường được hiểu là đôi mẹ vũ trụ như Bình minh–Đêm tối hoặc Trời–Đất) nuôi dưỡng một bê con/đứa trẻ ẩn kín—một quyền lực chủ tể đang trỗi dậy của trật tự và tài năng (dakṣa). Qua những lớp hình tượng về bò, ánh sáng và sự thánh hiến, bài tụng kết lại bằng lời cầu nguyện minh nhiên với Agni hãy bùng cháy rực rỡ cùng danh tiếng, được Mitra–Varuṇa, Aditi, dòng Sindhu tuôn chảy và Trời–Đất nâng đỡ.
Mantra 1
द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे अन्यान्या वत्समुप धापयेते । हरिरन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः ॥
Hai đấng mang hình tướng khác nhau chuyển động về mục đích riêng; mỗi bên cho bê con đến gần để bú. Ở một bên, kẻ màu hung vàng tồn tại theo svadhā—luật riêng của mình; ở bên kia, đấng sáng trong được thấy, rực rỡ với quang huy phong phú.
Mantra 3
त्रीणि जाना परि भूषन्त्यस्य समुद्र एकं दिव्येकमप्सु । पूर्वामनु प्र दिशं पार्थिवानामृतून्प्रशासद्वि दधावनुष्ठु ॥
Ngài được trang sức bởi ba “lần sinh” (ba cõi thành hữu): một ở biển cả, một ở cõi trời, một ở trong các dòng nước. Theo phương hướng đầu tiên của cõi trần, Ngài cai quản các mùa và phân định chúng theo trật tự đúng đắn.
Mantra 4
क इमं वो निण्यमा चिकेत वत्सो मातॄर्जनयत स्वधाभिः । बह्वीनां गर्भो अपसामुपस्थान्महान्कविर्निश्चरति स्वधावान् ॥
Ai đã nhận biết cho các ngươi điều kín nhiệm này—rằng con bê, bằng sức lực của chính mình (svadhā), lại sinh ra các bà mẹ? Bào thai của muôn công việc, từ lòng (tựa) của các dòng nước, bậc hiền triết vĩ đại (kavi) bước ra, tự mang luật của mình (svadhā).
Mantra 5
आविष्ट्यो वर्धते चारुरासु जिह्मानामूर्ध्वः स्वयशा उपस्थे । उभे त्वष्टुर्बिभ्यतुर्जायमानात्प्रतीची सिंहं प्रति जोषयेते ॥
Khi đã hiển lộ, Ngài lớn lên giữa họ, rực đẹp; trong lòng những kẻ cong vẹo mà vẫn đứng thẳng vươn cao, tự rạng danh. Hai (bà mẹ) của Tvashṭṛ khi Ngài sinh ra thì sợ hãi; đối diện con sư tử ấy, họ vui lòng đón nhận và gắn bó.
Mantra 6
उभे भद्रे जोषयेते न मेने गावो न वाश्रा उप तस्थुरेवैः । स दक्षाणां दक्षपतिर्बभूवाञ्जन्ति यं दक्षिणतो हविर्भिः ॥
Hai đấng cát tường nâng niu người; người không nao núng—như đàn bò rống, các xung lực đứng kề bên. Người đã trở thành chúa tể của các năng lực khéo léo (dakṣa); người được xức từ phía phải bằng các lễ vật.
Mantra 7
उद्यंयमीति सवितेव बाहू उभे सिचौ यतते भीम ऋञ्जन् । उच्छुक्रमत्कमजते सिमस्मान्नवा मातृभ्यो वसना जहाति ॥
Người nâng lên cao và vươn mình, như Savitṛ giơ hai cánh tay; người căng dồn hai dòng sáng rực, đáng kinh, nhuộm chúng thành cường độ chói lòa. Người thúc áo choàng quang minh trỗi dậy và vận hành; khỏi cõi này người trút bỏ những lớp phủ đã mòn, rồi khoác y phục mới từ các Bà Mẹ.
Mantra 8
त्वेषं रूपं कृणुत उत्तरं यत्सम्पृञ्चानः सदने गोभिरद्भिः । कविर्बुध्नं परि मर्मृज्यते धीः सा देवताता समितिर्बभूव ॥
Khi người hòa trộn trong chỗ ngự với các Tia sáng (những ‘bò’) và với các Nước, người tạo nên một hình tướng vượt trội, rực lửa. Trí tuệ của thi nhân (dhī) đánh bóng nền tảng khắp chung quanh. Điều ấy trở thành sự an bài thiêng liêng—một cuộc hội tụ, một sự kết nối viên thành của thần tính ở trong chúng ta.
Mantra 10
धन्वन्त्स्रोतः कृणुते गातुमूर्मिं शुक्रैरूर्मिभिरभि नक्षति क्षाम् । विश्वा सनानि जठरेषु धत्तेऽन्तर्नवासु चरति प्रसूषु ॥
Ngài băng qua miền hoang khô mà đào nên dòng dẫn, thành lối đi và làn sóng; với những làn sóng rực sáng, Ngài vươn tới và thấm khắp cõi đất. Mọi kho báu xưa cũ, Ngài đặt vào trong các thai; và trong những sinh thành mới, Ngài vận hành ở bên trong, như quyền năng kín nhiệm trong cuộc khai sinh.
Mantra 11
एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसे वि भाहि । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
Vậy đó, hỡi Agni, được lớn lên nhờ lễ nhóm lửa của chúng con; hỡi Đấng thanh tẩy, Đấng giàu phúc, xin hãy chiếu rạng cho chúng con bằng danh tiếng phong nhiêu và sáng ngời. Nguyện Mitra và Varuṇa làm cho điều ấy thêm vững mạnh cho chúng con; nguyện Aditi—dòng sông của hữu thể đang tuôn chảy—cùng Đất và Trời nâng đỡ điều ấy.
They are presented as a poetic riddle. Many interpreters understand them as paired cosmic supports—such as Dawn and Night, Heaven and Earth, or two worlds—who together nourish a hidden power of light and order.
In Vedic symbolism it can be Agni (the hidden fire), the newborn light, or a sovereign power of right-order. The hymn hints that this child becomes the “lord of dakṣa,” meaning mastery of effective, ordered power.
Agni is the ritual focus who carries offerings and reveals radiance, while Mitra–Varuṇa represent cosmic order (Ṛta) that stabilizes the boon. Aditi, Sindhu, Earth and Heaven are invoked as sustaining powers that uphold the hymn’s requested prosperity and fame.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.