HomeRig VedaMandala 1Sukta 160Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.160

Rishi: As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)
Devata: Dyāvāpṛthivī (with Sūrya as the lawful mover between them)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी । सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः ॥

ते हि द्यावा॑पृथि॒वी वि॒श्वश॑म्भुव ऋ॒ताव॑री॒ रज॑सो धार॒यत्क॑वी । सु॒जन्म॑नी धि॒षणे॑ अ॒न्तरी॑यते दे॒वो दे॒वी धर्म॑णा॒ सूर्य॒: शुचि॑: ॥

té hí dyāvā-pṛthivī́ viśvá-śambhuvau ṛtā́-varī rájaso dhārayát-kavī | su-jánmanī dhiṣáṇe antár īyate devó devī́ dhármaṇā sū́ryaḥ śúciḥ ||

Quả thật Trời và Đất là hai đấng đem an hòa cho muôn loài, hai quyền năng thi nhân–hiền triết nâng đỡ các miền trung giới (rajas) theo ṛta. Giữa hai vị ấy, Mặt Trời thanh khiết vận hành theo dharma—thần và nữ thần, như hai dhiṣaṇā (ngai tòa của tuệ giác) sinh thành tốt đẹp.

ते इति॑ । हि । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । वि॒श्वऽश॑म्भुवा । ऋ॒तव॑री॒ इत्यृ॒तऽव॑री । रज॑सः । धा॒र॒यत्क॑वी॒ इति॑ धा॒र॒यत्ऽक॑वी । सु॒जन्म॑नी॒ इति॑ सु॒ऽजन्म॑नी । धि॒षणे॒ इति॑ । अ॒न्तः । ई॒य॒ते॒ । दे॒वः । दे॒वी इति॑ । धर्म॑णा । सूर्यः॑ । शुचिः॑ ॥ते इति । हि । द्यावापृथिवी इति । विश्वशम्भुवा । ऋतवरी इत्यृतवरी । रजसः । धारयत्कवी इति धारयत्कवी । सुजन्मनी इति सुजन्मनी । धिषणे इति । अन्तः । ईयते । देवः । देवी इति । धर्मणा । सूर्यः । शुचिः ॥te iti | hi | dyāvāpṛthivī iti | viśva-śambhuvā | ṛta-varī ity ṛta-varī | rajasaḥ | dhārayatkavī itidhārayat-kavī | sujanmanī itisu-janmanī | dhiṣaṇeiti | antaḥ | īyate | devaḥ | devī iti | dharmaṇā | sūryaḥ | śuciḥ

तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth
द्यावापृथिवी:
Kartā (apposition to ते)
TypeNoun (dual pair) / Deity-name
Rootद्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौस् + पृथिवी)
विश्वशम्भुवःall-bestowing, universally beneficent
विश्वशम्भुवः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootविश्व-शम्भु (प्रातिपदिक; विश्व ‘all’ + शम्भु ‘beneficent’)
ऋतावरीguardians of ṛta / true to cosmic order
ऋतावरी:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootऋतावरी (प्रातिपदिक; ऋत ‘cosmic order’ + वरी ‘protecting/choosing’, Vedic adj.)
रजसःof the mid-space/realm (rajas)
रजसः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
धारयत्supports / holds
धारयत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
कवीthe two sages/poets (seer-like)
कवी:
Kartā (apposition)
TypeNoun (epithet) / Adjective
Rootकवि (प्रातिपदिक)
सुजन्मनीof good birth/origin
सुजन्मनी:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-जन्मन् (प्रातिपदिक; सु ‘good’ + जन्मन् ‘birth/origin’)
धिषणेthe two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
धिषणे:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक; वैदिके ‘inspired thought/insight’, also a goddess-name)
अन्तरीयतेmoves/extends in between (lies between)
अन्तरीयते:
Kriyā
TypeVerb
Rootअन्तर् + ई (धातु ‘to go’) / वैदिक-योगः ‘अन्तरीयते’
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवीthe goddess
देवी:
Kartā (co-ordinate)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
धर्मणाby (their) ordinance / through law
धर्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक; ‘law, ordinance, established order’)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
शुचिःbright, pure
शुचिः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)