HomeRig VedaMandala 1Sukta 146Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.146

Devata: Agni

त्रिमूर्धानं सप्तरश्मिं गृणीषेऽनूनमग्निं पित्रोरुपस्थे । निषत्तमस्य चरतो ध्रुवस्य विश्वा दिवो रोचनापप्रिवांसम् ॥

त्रि॒मू॒र्धानं॑ स॒प्तर॑श्मिं गृणी॒षेऽनू॑नम॒ग्निं पि॒त्रोरु॒पस्थे॑ । नि॒ष॒त्तम॑स्य॒ चर॑तो ध्रु॒वस्य॒ विश्वा॑ दि॒वो रो॑च॒नाप॑प्रि॒वांस॑म् ॥

tri-mūrdhā́naṃ sapta-raśmíṃ gṛṇīṣé 'nū́nam agníṃ pitrór upá-sthe | ni-sattám asya cárato dhruvásya víśvā divó rocanā́ āpapri-vā́ṃsam ||

Ta ca ngợi Agni—đấng ba đầu, bảy tia sáng, không hề suy giảm; ngự trong lòng (tựa tัก) của đôi song thân. An tọa vững bền, Ngài vận hành trên nền tảng kiên cố, làm đầy mọi miền rực sáng của cõi trời.

त्रि॒ऽमू॒र्धान॑म् । स॒प्तऽर॑श्मिम् । गृ॒णी॒षे॒ । अनू॑नम् । अ॒ग्निम् । पि॒त्रोः । उ॒पऽस्थे॑ । नि॒ऽस॒त्तम् । अ॒स्य॒ । चर॑तः । ध्रु॒वस्य॑ । विश्वा॑ । दि॒वः । रो॒च॒ना । आ॒प॒प्रि॒ऽवांस॑म् ॥त्रिमूर्धानम् । सप्तरश्मिम् । गृणीषे । अनूनम् । अग्निम् । पित्रोः । उपस्थे । निसत्तम् । अस्य । चरतः । ध्रुवस्य । विश्वा । दिवः । रोचना । आपप्रिवांसम् ॥tri-mūrdhānam | sapta-raśmim | gṛṇīṣe | anūnam | agnim | pitroḥ | upa-sthe | ni-sattam | asya | carataḥ | dhruvasya | viśvā | divaḥ | rocanā | āpapri-vāṃsam

त्रिमूर्धानम्three-headed
त्रिमूर्धानम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु)
TypeAdjective
Rootत्रि- + मूर्धन् (प्रातिपदिक) प्रत्ययान्त
सप्त-रश्मिम्seven-rayed
सप्त-रश्मिम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु)
TypeAdjective
Rootसप्त + रश्मि (प्रातिपदिक)
गृणीषेI praise / I sing
गृणीषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√गॄ (गिर्/गॄ) ‘स्तु/गाय’
अनूनम्not lacking; complete
अनूनम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु)
TypeAdjective
Rootअ- + ऊन (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पित्रोःof the two parents
पित्रोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap / on the seat
उपस्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
निषत्तम्seated; having sat down
निषत्तम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु)
TypeParticiple (Adjective)
Rootनि-√सद् ‘उपवेशने’ (कृदन्त)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चरतःof the moving / roaming
चरतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple (Adjective)
Root√चर् ‘गत्यर्थे’ (कृदन्त/विशेषण)
ध्रुवस्यof the firm; steadfast
ध्रुवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म (आपप्रिवांसम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven; of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
रोचनानिbright realms; luminous spaces
रोचनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक)
आपप्रिवांसम्filling; having filled (them)
आपप्रिवांसम्:
कर्म (स्तुत्य-वस्तु)
TypeParticiple (Adjective)
Rootआ-√पॄ/पृ ‘पूरणे’ (कृदन्त)