Shloka 6

न्यग्रोध

प्रवेश-निवारणम् (Preventing Indrajit’s Banyan-Tree Rite) / Indrajit Confronts Vibhishana

Devanagari script

तमप्रविष्टंन्यग्रोधंबलिनंरावणात्मजम् ।विध्वंसयशरैर्दीप्टै: सरथंसाश्वसारथिम् ।।6.87.6।।

Transliteration

tam apraviṣṭaṃ nyagrodhaṃ balinaṃ rāvaṇātmajam | vidhvaṃsaya śarair dīptaiḥ sa-rathaṃ sāśva-sārathim || 6.87.6 ||

Translation

Trước khi hắn kịp ẩn vào cây đa, hãy dùng những mũi tên rực lửa mà diệt kẻ con trai hùng mạnh của Rāvaṇa—cùng cả chiến xa, ngựa và người đánh xe.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); सर्वनाम (pronoun)

• अप्रविष्टम्: not entered / having not entered
• अप्रविष्टम्: विशेषण (Qualifier of तम्/रावणात्मजम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रविष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: कृत्-प्रत्ययान्त (past passive participle from प्र-विश्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-पूर्वक विशेषण

• न्यग्रोधम्: banyan tree
• न्यग्रोधम्: कर्म (Karma/Object; as target/scene)
• Type: Noun
• Root: न्यग्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

• बलिनम्: mighty
• बलिनम्: विशेषण (Qualifier of रावणात्मजम्)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• रावणात्मजम्: Ravana's son
• रावणात्मजम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रावण + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• विध्वंसय: destroy
• विध्वंसय: क्रिया (Kriyā; command)
• Type: Verb
• Root: वि-ध्वंस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शरैः: with arrows
• शरैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Instrumental, Plural)

• दीप्तैः: blazing
• दीप्तैः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त (प्रातिपदिक)
• Form: कृत् (क्त) from दीप्/दीप् (to shine), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying शरैः)

• सरथम्: with his chariot
• सरथम्: विशेषण (Qualifier of रावणात्मजम्)
• Type: Adjective
• Root: स + रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि ('having a chariot')

• साश्वसारथिम्: with horses and charioteer
• साश्वसारथिम्: विशेषण (Qualifier of रावणात्मजम्)
• Type: Adjective
• Root: स + अश्व + सारथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व (अश्व + सारथि) with सह-भाव (with horses and charioteer)

Context

"Clashing with Lakshmana of Kakuthsa clan is not possible for you. By waging war with Lakshmana, you will be killed and reaching the abode of the Lord of death. You will be doing tasks of deities of Devatas."

Characters & Entities

• Indrajit
• Rāvaṇa
• Nyagrodha (banyan tree)
• Chariot
• Horses
• Charioteer
• Arrows

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma permits decisive action to prevent a greater unrighteous harm—stopping an adharma-powered rite before it endangers many.

What is the narrative situation?

Vibhīṣaṇa instructs Lakṣmaṇa to strike Indrajit before he reaches the nyagrodha, where his ritual advantage would be secured.

Which character virtue is emphasized?

Lakṣmaṇa’s kṣātra-dharma (warrior duty): swift, focused action in defense of the just cause.