Shloka 13

न्यग्रोध

प्रवेश-निवारणम् (Preventing Indrajit’s Banyan-Tree Rite) / Indrajit Confronts Vibhishana

Devanagari script

शोच्यस्त्वमसिदुर्बुद्धेनिन्दनीयश्चसाधुभिः ।यस्त्वंस्वजनमुत्सृज्यपरभृत्यत्वमागतः ।।6.87.13।।

Transliteration

śocyas tvam asi durbuddhe nindanīyaś ca sādhubhiḥ | yas tvaṃ svajanam utsṛjya para-bhṛtyatvam āgataḥ ||6.87.13||

Translation

“Ngươi thật đáng thương, hỡi kẻ ngu muội, và đáng bị bậc thiện nhân quở trách; vì ngươi đã bỏ rơi người nhà của mình mà đến làm kẻ tôi tớ cho kẻ khác.”

Word by Word

• शोच्यः: pitiable/to be lamented
• शोच्यः: कर्ता (Kartā; predicate adjective of त्वम्)
• Type: Adjective
• Root: शोच्य (प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate: 'to be lamented')

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• असि: are
• असि: क्रिया (Kriyā; copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दुर्बुद्धे: O evil-minded one
• दुर्बुद्धे: सम्बोधन (Vocative address)
• Type: Noun
• Root: दुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; निन्दावाचक संबोधन

• निन्दनीयः: blameworthy
• निन्दनीयः: कर्ता (Kartā; predicate adjective of त्वम्)
• Type: Adjective
• Root: निन्दनीय (प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'to be blamed'

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (and)

• साधुभिः: by the good (people)
• साधुभिः: करण (Karaṇa/Agent-instrument; 'by the good')
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Instrumental, Plural)

• यः: who
• यः: कर्ता (Kartā; relative clause subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (in apposition with यः)

• स्वजनम्: one's own people
• स्वजनम्: कर्म (Karma/Object of उत्सृज्य)
• Type: Noun
• Root: स्व + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष ('one's own people')

• उत्सृज्य: having abandoned
• उत्सृज्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: उत्-सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) from उत्सृज्; पूर्वकाल (having abandoned)

• परभृत्यत्वम्: servitude to another
• परभृत्यत्वम्: कर्म (Karma/Object; goal attained)
• Type: Noun
• Root: पर + भृत्यत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष ('servitude to another')

• आगतः: has come/has resorted
• आगतः: क्रिया/विधेय (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: कृत् (क्त) past participle, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having come'

Context

"You are evil- minded, think. You are pitiable and to be blamed for you have abandoned your own people and sought the enemy's protection."

Characters & Entities

• Indrajit (Meghanāda)
• Vibhīṣaṇa
• Sādhus (the virtuous)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It interrogates the ethics of ‘betrayal’ versus ‘conscience’: leaving one’s group can be condemned socially, yet the Ramayana frames Vibhīṣaṇa’s choice as fidelity to satya and dharma when one’s own side becomes adharma.

What is the narrative situation?

Indrajit argues that moral people will denounce Vibhīṣaṇa for abandoning Laṅkā and joining Rāma.

Which character virtue is emphasized?

The contested virtue is loyalty; the epic ultimately favors principled loyalty to dharma over tribal loyalty.