Shloka 6

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

Devanagari script

तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमन्ततः ।विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ।।6.85.6।।

Transliteration

tāny anīkāni sarvāṇi vibhaktāni samantataḥ | vinyastā yūthapāś caiva yathānyāyaṁ vibhāgaśaḥ || 6.85.6 ||

Translation

Tất cả các đạo quân ấy đã được phân chia khắp bốn phía và sắp đặt đâu vào đó; các thủ lĩnh từng đội cũng được bố trí đúng pháp, theo phần việc đã định.

Word by Word

• तानि: those
• तानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• अनीकानि: army divisions, troops
• अनीकानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: anīka (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying अनीकानि)

• विभक्तानि: divided
• विभक्तानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vi-√bhaj (धातु); vibhakta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• समन्ततः: on all sides, all around
• समन्ततः: Deśa-adhikaraṇa (अधिकरण; place)
• Type: Indeclinable
• Root: samantatas (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक/पर्यायवाचक (all around)

• विन्यस्ताः: stationed, assigned
• विन्यस्ताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vi-√nyas (धातु); vinyasta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (यूथपाः इत्यस्य विशेषणम्)

• यूथपाः: leaders of troops
• यूथपाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yūthapa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed, just
• एव: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• यथा-न्यायम्: according to rule/propriety
• यथा-न्यायम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā + nyāya (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (यथान्यायम् = न्यायानुसारम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्

• विभागशः: separately, by divisions
• विभागशः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: vibhāgaśas (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (in divisions)

Context

" After your command the army has been divided and placed at respective places as you said."

Characters & Entities

• Rāma
• Vibhīṣaṇa
• Yūthapa (troop leaders)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is orderliness in action: even in war, conduct is guided by proper arrangement, roles, and disciplined structure rather than chaos.

What is the narrative situation?

Vibhīṣaṇa confirms that the entire force has been organized into divisions with leaders placed appropriately.

Which character virtue is emphasized?

Competent stewardship—ensuring collective effort is coordinated and lawful (yathānyāyam).