Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 84›Shloka 16
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 16

निकुम्भिला-यज्ञविघ्नोपदेशः

Counsel to Disrupt the Nikumbhilā Rite

Devanagari script

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ।।।।त्यजेमंनरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।सीदतेहिबलंसर्वंदृष्टवात्वांशोककर्शितम् ।।।।

Transliteration

sa-sainyās tatra gacchāmo yāvat tan na samāpyate |

tyaja imaṃ naraśārdūla mithyāsantāpagatam |

sīdate hi balaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā tvāṃ śokakarśitam ||

Translation

Chúng ta hãy cùng toàn quân đến đó trước khi nghi lễ ấy hoàn tất. Hỡi bậc hổ trong loài người, hãy bỏ nỗi sầu khổ hư vọng này; thấy ngài bị ưu sầu bào mòn, toàn thể binh lực đều nản lòng.

Word by Word
ससैन्याः(we) with the army
ससैन्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह-भावः: ‘सैन्येन सह’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (we) ‘with the army’ (used predicatively for subject ‘we’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
गच्छामःwe go
गच्छामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन
यावत्until
यावत्:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सर्वनाम)
Formअव्यय (conjunction) ‘until/as long as’
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘that (task/matter)’
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
समाप्यतेis completed
समाप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense): ‘is completed’
त्यजabandon
त्यज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘abandon!’
इमम्this (one)
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
नरशार्दूलO tiger among men
नरशार्दूल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष/उपमा: ‘नराणां शार्दूलः’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
मिथ्यासन्तापगतम्fallen into false grief
मिथ्यासन्तापगतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमिथ्या + सन्ताप + गत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास-श्रृङ्खला (‘मिथ्या-सन्तापं गतः’ = gone into false grief), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying ‘इमम्’
सीदतेsinks/desponds
सीदते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात ‘indeed/for’
बलम्army/strength
बलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying ‘बलम्’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), ‘having seen’
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (कर्म), एकवचन
शोककर्शितम्afflicted by grief
शोककर्शितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशोक + कर्शित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘शोकेन कर्शितः’ = emaciated/afflicted by grief), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying ‘त्वाम्’
Context

"O tiger among men! We shall go there with the army before the completion of the sacrificial ritual. Give up false agony and the cause of sorrow. Seeing you all the troops are distressed."

Characters & Entities
V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma
A
army (Vānara host implied)

FAQs

A leader’s dharma includes emotional steadiness for the sake of dependents; private grief must not paralyze righteous duty when others’ lives and the cause of justice depend on him.

Vibhīṣaṇa urges immediate action to stop Indrajit’s ritual and counsels Rāma to overcome despair that is spreading through the troops.

Leadership under pressure—fortitude (dhairya) and responsibility (kartavya-buddhi) in the face of fear and sorrow.

←Previous Verse
Next Verse→