Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 83, Shloka 36

त्र्यशीतितमः सर्गः (Sarga 83)

Hanumān Reports Sītā’s ‘Slaying’; Rāma Collapses; Lakṣmaṇa’s Counter-Discourse on Dharma and Artha

Devanagari script

यस्यार्थास्स च विक्रान्तोयस्यार्थास्स च बुद्धिमान् ।यस्यार्थास्समहाभागोयस्यार्थास्समहागुणः ।।6.83.36।।

Transliteration

yasyārthāḥ sa ca vikrānto yasyārthāḥ sa ca buddhimān |

yasyārthāḥ sa mahābhāgo yasyārthāḥ sa mahāguṇaḥ ||6.83.36||

Translation

Người có của cải thì được gọi là dũng mãnh; người có của cải thì được gọi là trí tuệ. Người có của cải được xưng là phúc đức; và người có của cải được ca ngợi là đầy đủ đức hạnh.

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अर्थाः: wealth
• अर्थाः: Karta (कर्ता; predicate-noun)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: also
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• विक्रान्तः: valiant
• विक्रान्तः: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: विक्रान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त; वि+√क्रम् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of सः)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अर्थाः: wealth
• अर्थाः: Karta (कर्ता; predicate-noun)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: also
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• बुद्धिमान्: intelligent
• बुद्धिमान्: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: बुद्धि-मत् (प्रातिपदिक; बुद्धि + मतुप्)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of सः)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अर्थाः: wealth
• अर्थाः: Karta (कर्ता; predicate-noun)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महाभागः: highly fortunate/glorious
• महाभागः: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: महा-भाग (प्रातिपदिक; महा + भाग)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of सः)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अर्थाः: wealth
• अर्थाः: Karta (कर्ता; predicate-noun)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महागुणः: of great virtues
• महागुणः: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: महा-गुण (प्रातिपदिक; महा + गुण)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of सः)

Context

He is gallant to whom wealth has flown, he is intelligent in whom wealth abides, he is glorious in whom wealth exists and he is superior in great virtues in whom wealth found receptacle.

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse critiques how worldly judgment conflates wealth with virtue. Dharma requires evaluating character by conduct and truth, not by possessions.

What is the narrative situation?

Continuing his argument, Rāvaṇa claims wealth shapes public perception of courage, wisdom, and virtue.

Which character virtue is emphasized?

Satya-based integrity: standing by truth and right conduct even when society misreads merit.