Shloka 36

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

पर्वततटाग्रस्थःपीडयन् पर्वतोत्तमम् ।हनूमान्दृश्यतेवीरोद्वितीयइवपर्वतः ।।6.74.36।।

Transliteration

parvata-taṭāgra-sthaḥ pīḍayan parvatottamam | hanūmān dṛśyate vīro dvitīya iva parvataḥ ||6.74.36||

Translation

Đứng trên mỏm đỉnh nơi rìa núi, dồn sức đè xuống ngọn núi tối thắng dưới chân, dũng sĩ Hanumān hiện ra như một ngọn núi thứ hai.

Word by Word

• पर्वत-तट-अग्र-स्थः: standing on the mountain-slope summit
• पर्वत-तट-अग्र-स्थः: कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + तट (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक; √स्था धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• पीडयन्: pressing/crushing
• पीडयन्: कर्तृ-सम्बद्ध क्रिया (agent-linked participle)
• Type: Verb
• Root: √पीड् (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)

• पर्वत-उत्तमम्: the foremost mountain
• पर्वत-उत्तमम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मपद (object)

• हनूमान्: Hanuman
• हनूमान्: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: हनूमत्/हनुमान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• वीरः: the hero
• वीरः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हनूमतः विशेषण (appositional)

• द्वितीयः: a second
• द्वितीयः: उपमान-विशेषण (simile qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• इव: like/as
• इव: सम्बन्ध/उपमा-सूचक (comparative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• पर्वतः: a mountain
• पर्वतः: उपमान (Upamāna)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

Context

Standing on the summit of the foremost of the mountains, hero Hanuman pressing his feet seemed like a second mountain

Characters & Entities

• Hanumān
• Mountain (parvata)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma channels extraordinary power toward protection; might is portrayed as legitimate when used for saving others.

What is the narrative situation?

Hanumān braces himself on a mountain peak to leap forth, his weight and power visibly affecting the mountain.

Which character virtue is emphasized?

Steadfast strength—Hanumān’s physical might mirrors his unwavering commitment to the mission.