Shloka 114
अतिकायवधः
The Slaying of Atikāya
Devanagari script
ततस्तेत्वरितंयातानिरपेक्षानिशाचराः ।पुरीमभिमुखाभीताद्रवन्तोनायकेहते ।।।।
Transliteration
tatas te tvaritaṁ yātā nirapekṣā niśācarāḥ |
purīm abhimukhā bhītā dravanto nāyake hate ||
Translation
Rồi khi thủ lĩnh đã bị giết, bọn rākṣasa kinh hãi—vội vã, chẳng còn đoái hoài gì—liền chạy thẳng về phía thành Laṅkā.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; काल/अनन्तर-निर्देशक (then/thereupon)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘they’
त्वरितम्quickly
त्वरितम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottvarita (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; tvar धातु)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः; ‘quickly/in haste’
याताःwent
याताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyā (धातु) + yāta (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; predicate with implied ‘अभवन्’ = ‘went’
निरपेक्षाःheedless
निरपेक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnirapekṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘indifferent/careless (of others)’ qualifying ते/निशाचराः
निशाचराःRakshasas
निशाचराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniśā-cara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/गति-लक्ष्य), एकवचनम्; ‘to the city’
अभिमुखाःfacing (towards)
अभिमुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootabhimukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘facing/towards’ (towards पुरीम्)
भीताःafraid
भीताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhīta (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; bhī धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘afraid’ qualifying they
द्रवन्तःrunning
द्रवन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdrav (धातु) + dravant (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान-कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘running’
नायके(when) the leader
नायके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/सप्तमी-निमित्ते), एकवचनम्; ‘when the leader…’
हतेslain
हते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Roothan (धातु) + hata (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; locative absolute with नायके = ‘the leader having been slain’
Context
With Leader killed, the night rangers were afraid. Listless they ran quickly towards Lanka.
Characters & Entities
N
Niśācaras (Rākṣasas)L
LaṅkāFAQs
Adharma lacks stable cohesion: once its guiding force falls, followers act from fear rather than principled duty.
With their champion dead, the rākṣasa troops break ranks and flee toward Laṅkā.
By contrast, it implies the vānaras’ steadiness under righteous leadership, while the rākṣasas scatter in panic.