Shloka 124

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

अथशृङ्गंसमाविध्यभीमंभीमपराक्रमः ।चिक्षेपराममुद्धिश्यबलवानन्तकोपमः ।।।।

Transliteration

atha śṛṅgaṃ samāvidhya bhīmaṃ bhīma-parākramaḥ | cikṣepa rāmam uddiśya balavān antakopamaḥ ||

Translation

Sau đó, kẻ mạnh mẽ có sức mạnh đáng sợ, tựa như Thần Chết trong cơn thịnh nộ, đã xoay một ngọn núi kinh hoàng và ném nó về phía Rama.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरवाचक-अव्यय (sequence adverb: then)

• शृङ्गम्: a peak
• शृङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समाविध्य: having whirled/brandished
• समाविध्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+√विध् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), √विध् (to pierce/strike; here: to whirl/brandish)

• भीमम्: terrible
• भीमम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of शृङ्गम्)

• भीम-पराक्रमः: one of dreadful prowess
• भीम-पराक्रमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भीम + पराक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• चिक्षेप: hurled
• चिक्षेप: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √क्षिप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी

• रामम्: at Rama
• रामम्: Sampradāna/Prati (सम्प्रदान/प्रति-लक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उद्दिश्य: aiming at
• उद्दिश्य: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: उद्+√दिश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), √दिश् (to point/aim)

• बलवान्: strong
• बलवान्: Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of subject)

• अन्तक-उपमः: like Death
• अन्तक-उपमः: Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्तक + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमा-समास: अन्तक इव (like Death)

Context

Thereupon, Kumbhakarna endowed with terrific valour like God of Death hurled towards Rama a mountain peak whirling it round which split.

Characters & Entities

• Kumbhakarṇa
• Rāma
• mountain peak (śṛṅga)
• Antaka (Death personified)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It frames the dharmic leader’s ordeal: righteousness is tested under extreme threat, and the protector must meet violence with skill and composure, not panic.

What is the narrative situation?

Kumbhakarṇa attempts to crush Rāma by hurling a whirled mountain-peak at him.

Which character virtue is emphasized?

Courage under pressure—Rāma stands as the focal point of protection, facing extraordinary danger.