Shloka 35

कुम्भकर्णप्रस्थानम्

Kumbhakarna’s Departure for Battle

Devanagari script

सर्पैरुष्ट्रैःखरैरश्वैस्सिम्हद्विपमृगद्विजैः ।अनुजग्मुश्चतंघोरंकुम्भकर्णंमहाबलम् ।।।।

Transliteration

sarpair uṣṭraiḥ kharair aśvaiḥ siṃha-dvipa-mṛga-dvijaiḥ |

anujagmuś ca taṃ ghoraṃ kumbhakarṇaṃ mahābalam ||6.65.35||

Translation

Chúng theo sau Kumbhakarṇa ghê gớm, đại lực—kẻ cưỡi rắn, lạc đà, lừa, ngựa; lại có kẻ cưỡi sư tử, voi, nai và chim muông.

Word by Word

• सर्पैः: with serpents
• सर्पैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• उष्ट्रैः: with camels
• उष्ट्रैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: उष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• खरैः: with donkeys
• खरैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: खर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सिंहद्विपमृगद्विजैः: with lions, elephants, beasts, and birds
• सिंहद्विपमृगद्विजैः: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: सिंह-द्विप-मृग-द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्वः (सिंहाश्च द्विपाश्च मृगाश्च द्विजाश्च)

• अनुजग्मुः: followed
• अनुजग्मुः: क्रिया (Kriya/Predicate)
• Type: Verb
• Root: अनु-√गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• घोरम्: terrible
• घोरम्: कर्म (Karma/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• कुम्भकर्णम्: Kumbhakarna
• कुम्भकर्णम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महाबलम्: mighty
• महाबलम्: कर्म (Karma/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महा-बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Context

On dreadful and mighty serpents, camels, donkeys, horses, lions, antelopes, and birds also the Rakshasas accompanied Kumbhakarna.

Characters & Entities

• Kumbhakarṇa
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse underscores the scale and abnormality of adharma-driven war imagery—suggesting how moral disorder manifests as disorderly, fearsome mobilization.

What is the narrative situation?

The poet depicts the rākṣasa host following Kumbhakarṇa with extraordinary mounts and terror-inducing spectacle.

Which character virtue is emphasized?

Fearlessness (or ferocity) in battle, portrayed through the terrifying entourage.