Shloka 9

कुम्भकर्णस्य प्रबोधनम्

The Awakening and Commissioning of Kumbhakarna

Devanagari script

उत्पत्यचैनंमुदितोरावणःपरिषस्वजे ।स भ्रात्रासम्परिष्वक्तोयथावच्छाभिनन्दितः ।।6.62.9।।कुम्भकर्णश्शुभंदिव्यंप्रतिपेदेवरासनम् ।

Transliteration

utpatya cainaṁ mudito rāvaṇaḥ pariṣasvaje |

sa bhrātrā sampariṣvakto yathāvac chābhinanditaḥ || 6.62.9 ||

kumbhakarṇaḥ śubhaṁ divyaṁ pratipede varāsanam |

Translation

Rāvaṇa vui mừng đứng dậy, ôm chầm lấy ông. Kumbhakarṇa cũng vậy—được anh mình ôm ấp, được đón chào đúng lễ—liền an tọa trên bảo tọa cát tường, rực rỡ và tôn quý.

Word by Word

• उत्पत्य: having leapt up
• उत्पत्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-पत् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया (having sprung up)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• एनम्: him
• एनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• मुदितः: joyful
• मुदितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुदित (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying रावणः)

• रावणः: Ravana
• रावणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• परिषस्वजे: embraced
• परिषस्वजे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-स्वज् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• सः: he (Kumbhakarna)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• भ्रात्रा: by (his) brother
• भ्रात्रा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/सहकर्ता (by the brother)

• सम्परिष्वक्तः: fully embraced
• सम्परिष्वक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-परि-स्वज् (धातु)
• Form: क्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying सः)

• यथावत्: duly
• यथावत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (properly/duly)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अभिनन्दितः: greeted/welcomed
• अभिनन्दितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि-नन्द् (धातु)
• Form: क्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying सः)

• कुम्भकर्णः: Kumbhakarna
• कुम्भकर्णः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying वरासनम्)

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying वरासनम्)

• प्रतिपेदे: took/occupied
• प्रतिपेदे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-पद् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• वरासनम्: excellent seat
• वरासनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर-आसन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (वरं आसनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Context

Getting up from his seat Ravana embraced and greeted Kumbhakarna. So also, he duly rejoiced and occupied the seat.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Kumbhakarṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even amid unrighteous aims, the verse highlights the social dharma of honoring kin and receiving a guest/ally with proper respect—embrace, welcome, and offering a worthy seat.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa warmly receives Kumbhakarṇa after rousing him, and Kumbhakarṇa is ceremonially welcomed and seated in the royal setting.

Which character virtue is emphasized?

Courtly propriety and familial solidarity—formal welcome and affectionate recognition between brothers.